Η Ευρώπη που κάποιοι οραματίστηκαν και κάποιοι πιστέψαμε σθεναρά ότι μπορούμε να την αλλάξουμε και να την μετατρέψουμε σε μία Ευρώπη των λαών και της Αλληλεγγύης, δεν υπάρχει.
Δεν υπήρξε, δεν υπάρχει και ίσως δεν θα υπάρξει ποτέ, όσο οι διαφορές Βορρά-Νότου είναι αγεφύρωτες. Τα κράτη του Βορρά εκμεταλλεύτηκαν την ελεύθερη αγορά, την οικονομική και νομισματική ενοποίηση, την πολιτική ηγεμονία και τους κοινοτικούς κανόνες προς όφελός τους, καθιστώντας το Νότο, περιθωριακό, υπανάπτυκτο και οικονομικά υπόδουλο. Το να γίνεις οικονομικά εξαρτημένος, οικονομικά υπόδουλος δεν είναι πάντα δική σου επιλογή ή λανθασμένη πολιτική, κάποιες φορές γίνεσαι υπόδουλος, επειδή δέχτηκες από την αρχή να συμμετέχεις, υποτίθεται ισότιμα, σε κάτι που ήταν a priori δομημένο ανισότιμα.
Η μόνιμη καραμέλα είναι η μη τήρηση οικονομικών συμφώνων και η αντίληψη ότι ο Νότος είναι ατίθασος, σπάταλος και τεμπέλης. Ποτέ δεν αναλύθηκε κατά πόσο η Συνθήκη του Μάαστριχτ και οι υπόλοιπες ήταν βιώσιμες για χώρες, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.
Η Γερμανία εκμεταλλευόμενη την γενικότερη οικονομική κατάσταση και έχοντας στο μυαλό της την οικονομική κρίση, θέλει πάση θυσία να υποδουλώσει ξανά (όχι ότι ελευθερώθηκαν ποτέ), την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα. Αρνείται πεισματικά το ευρωομόλογο, μαζί με άλλες χώρες του Βορρά, εν μέσω πανδημίας αλλά και ενόψει της επερχόμενης ανθρωπιστικής κρίσης. Η Ευρώπη της Αλληλεγγύης εδώ και χρόνια πάει περίπατο, όταν τα πράγματα δυσκολεύουν και σχετίζονται με ανθρώπους. Η Αλληλεγγύη της Ευρώπης έχει να κάνει μονάχα με Τράπεζες, αγορές, χρηματιστήρια και δείκτες. Η δική σου ζωή και η δική μου είναι μονάχα ένας αριθμός και ίσως επηρεάζει απειροελάχιστα της καμπύλη σε ένα γράφημα.
Η Ευρώπη δεν λειτούργησε ποτέ στην ουσία δημοκρατικά. Λειτουργούσε πάντοτε υπό την καθοδήγηση της Γερμανίας, πράγμα που δεν ήταν τόσο ξεκάθαρο πριν την κρίση του 2008, διότι υπήρχε προηγουμένως το αντίβαρο της Γαλλίας, που προφανώς και αυτή κρατούσε κάπως τις ισορροπίες για την εξυπηρέτηση των δικών της οικονομικών συμφερόντων.
Η Ευρώπη ενοποιήθηκε νομισματικά αλλά στην ουσία δεν ενοποιήθηκε οικονομικά. Οικονομίες που τρέχουν με διαφορετικούς ρυθμούς, οικονομίες που είναι δομημένες διαφορετικά, με πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, αναγκάστηκαν να λειτουργήσουν κάτω από τον ζυγό οικονομικών μέτρων, που βόλευαν στην ουσία μόνο την Γερμανία και ίσως για κάποιο διάστημα την Γαλλία.
Ήταν λογικό επακόλουθο ότι με τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν κάποια από τα κράτη της Ευρώπης θα παρέκκλιναν από το αρχικό σχέδιο, ενώ άλλα και δη η Γερμανία θα ευημερούσε. Έφτιαξαν ένα οικοδόμημα, ένα περιβάλλον που ήταν φιλικό μόνο για συγκεκριμένες χώρες και ακόμη και αν πιστέψαμε ότι αυτό θα άλλαζε, δεν άλλαξε.
Πάμε, λοιπόν, ξανά στην οικονομική κρίση που έρχεται. Η άρνηση της Γερμανίας για πραγματική αλληλεγγύη σύντομα θα φέρει ξανά την ύφεση σε όλα τα κράτη και για ακόμη μία φορά θα προσφύγουν στην αγκαλιά του ΔΝΤ, κράτη, όπως η Ελλάδα. Η οικονομία ασφυκτιεί λόγω των έκτακτων μέτρων, πολλοί περιμένουν για να ζήσουν τα μικρά επιδόματα που δίνονται (δεν θέλω να σχολιάσω αν είναι τα ποσά σωστά και αν μπορούν να δοθούν περισσότερα), ενώ μέρος του πληθυσμού μένει ξεκρέμαστο, μη ανήκοντας σε κάποια από τις κατηγορίες των δικαιούχων.
Η επόμενη μέρα θα βρει την πλειοψηφία του απλού κόσμου χρεωμένη, σε μία οικονομία με ύφεση (πιθανότατα μεγαλύτερη που αυτή που προβλέπεται επίσημα) και με μία Γερμανική Ευρώπη που αρνείται να βοηθήσει ή τουλάχιστον δεν θέλει να βοηθήσει με τρόπο αναπτυξιακό αλλά με τον γνωστό τρόπο της Εποπτείας, του οικονομικού στραγγαλίσματος και της αντίληψης των υποταγμένων προτεκτοράτων.
Λύση δεν βλέπω, τουλάχιστον Ευρωπαϊκή, αργήσαμε να αλλάξουμε την Ευρώπη, αργήσαμε να κάνουμε συμμαχίες και δυστυχώς η ιστορία επαναλαμβάνεται. Φταίει η δόμηση της Ευρώπης; Φταίει το καπιταλιστικό σύστημα; Φταίει η πολιτική μας; Φταίνε όλα μαζί;
Ένα είναι σίγουρο πάντως. Όποιος και να φταίει το μάρμαρο θα το πληρώσουν οι αδύναμοι, οι μικρομεσαίοι. Και το κεφάλαιο θα συνεχίσει να συσσωρεύεται σε λίγα, γνωστά πρόσωπα, που θα σου ζητούν πάντα περισσότερα. Επειδή έχουμε κρίση, επειδή οι αγορές κλονίζονται, επειδή το γράφημα δείχνει οικονομική πτώση και όχι ανθρώπινες ζωές…
* Φιλόλογος, ΜSc Συστηματικής Φιλοσοφίας.
