Πενήντα δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026, από την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, με τη «γαλάζια» παράταξη να βρίσκεται σήμερα στην κυβέρνηση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, περισσότερο από μισό αιώνα μετά τη δημιουργία της, λίγους μήνες μετά την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα.
Από τις 4 Οκτωβρίου του 1974 μέχρι σήμερα, η Νέα Δημοκρατία έχει συνδέσει την πορεία της με ορισμένες από τις σημαντικότερες στιγμές της Μεταπολίτευσης: από τις πρώτες ελεύθερες εκλογές μετά τη χούντα και την ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ, μέχρι τις μεγάλες πολιτικές συγκρούσεις της δεκαετίας του ’80 και του ’90, την οικονομική κρίση και τα μνημόνια και την επιστροφή της στην εξουσία το 2019 υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Μέσα σε αυτές τις περισσότερες από πέντε δεκαετίες, η «γαλάζια» παράταξη γνώρισε μεγάλες εκλογικές νίκες αλλά και βαριές ήττες, κυβερνητικές περιόδους και χρόνια στην αντιπολίτευση, εσωκομματικές συγκρούσεις, διασπάσεις και αλλεπάλληλες αλλαγές ηγεσίας.
Η διαδρομή της από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή μέχρι τον Κυριάκο Μητσοτάκη διατρέχει, άλλωστε, σχεδόν ολόκληρη την πολιτική ιστορία της Μεταπολίτευσης.
Η επετειακή εκδήλωση για τα 52 χρόνια
Τη συμπλήρωση 52 ετών από την ίδρυσή της θα γιορτάσει η Νέα Δημοκρατία τη Δευτέρα (05.10.2026), με μία επετειακή εκδήλωση διαφορετική από τις συνηθισμένες, στο παλιό αμαξοστάσιο του ΟΣΥ, στη συμβολή των οδών Πειραιώς και Ερμού.
Η επετειακή βραδιά θα κορυφωθεί με την ομιλία του πρωθυπουργού και προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Κυριάκου Μητσοτάκη.
1974: Η ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας
Η ιστορία της Νέας Δημοκρατίας ξεκινά ουσιαστικά μαζί με τη Μεταπολίτευση.
Στις 24 Ιουλίου του 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επιστρέφει στην Ελλάδα από το Παρίσι και αναλαμβάνει την πρωθυπουργία της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, μετά την κατάρρευση της επτάχρονης δικτατορίας.
Ο νέος πολιτικός φορέας είχε σαφείς δεσμούς με την προδικτατορική ΕΡΕ, ωστόσο ο Καραμανλής δεν επέλεξε απλώς την επανασύστασή της. Επιχείρησε να σηματοδοτήσει μια νέα αφετηρία για την Κεντροδεξιά στο πολιτικό σύστημα που γεννιόταν μετά την πτώση της χούντας.
Στην ιδρυτική διακήρυξη η νέα παράταξη συνέδεε μεταξύ άλλων την εθνική ανεξαρτησία με τη λαϊκή κυριαρχία, την πολιτική ελευθερία με την έννομη τάξη και την πρόοδο με το κοινό αγαθό.
Πώς προέκυψε το όνομα «Νέα Δημοκρατία»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το παρασκήνιο πίσω από τη «βάφτιση» της παράταξης.
Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, καθοριστικό ρόλο στην επιλογή του ονόματος είχε ο στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Καραμανλή, Παναγιώτης Λαμπρίας.
Δύο χρόνια πριν από την ίδρυση του κόμματος, τον Νοέμβριο του 1972, ο Λαμπρίας είχε δημοσιεύσει στο Λονδίνο άρθρο με τίτλο «Η Λύση Καραμανλή» σε ελληνική εφημερίδα που ονομαζόταν «Νέα Δημοκρατία». Η ονομασία προτάθηκε στον Καραμανλή και τελικά επικράτησε.
Δεν ήταν, πάντως, η μοναδική πρόταση. Μεταξύ των ονομάτων που είχαν πέσει στο τραπέζι ήταν και η «Δημοκρατική Παράταξη», ενώ άλλη εκδοχή αποδίδει την ιδέα της ονομασίας στον Κωνσταντίνο Τσάτσο.
Σε κάθε περίπτωση, ο όρος «Νέα» είχε ιδιαίτερη σημασία για τον Καραμανλή, καθώς το νέο κόμμα επιχειρούσε να σηματοδοτήσει όχι μόνο μια νέα αρχή για τον πολιτικό χώρο που εκπροσωπούσε, αλλά και μια νέα δημοκρατική περίοδο για τη χώρα.
Το 54,37% και οι 220 έδρες
Η πρώτη μεγάλη εκλογική δοκιμασία ήρθε μόλις λίγες εβδομάδες μετά την ίδρυση της ΝΔ.
Στις 17 Νοεμβρίου του 1974, στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά τη δικτατορία, η Νέα Δημοκρατία κατέγραψε σαρωτική νίκη με 54,37%, συγκεντρώνοντας 2.669.133 ψήφους και εκλέγοντας 220 βουλευτές.
Πρόκειται μέχρι σήμερα για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει η παράταξη σε εθνικές εκλογές.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 8 Δεκεμβρίου, πραγματοποιήθηκε το δημοψήφισμα για το πολιτειακό. Η αβασίλευτη Δημοκρατία επικράτησε με 69,2%, με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και την κυβέρνηση να έχουν κρατήσει ουδέτερη στάση απέναντι στο δίλημμα.
Στις επόμενες εκλογές, τον Νοέμβριο του 1977, η Νέα Δημοκρατία παρέμεινε στην εξουσία, αυτή τη φορά με 41,84% και 171 έδρες.
Ο πυρσός, ο «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός» και η Κίνηση της Βόλβης
Ο πυρσός, το έμβλημα που έμελλε να συνδεθεί όσο κανένα άλλο με τη Νέα Δημοκρατία, δεν υπήρχε από την πρώτη ημέρα της παράταξης.
Στις πρώτες εκλογικές αναμετρήσεις, το 1974 και το 1977, στα ψηφοδέλτια υπήρχε η φωτογραφία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ο πυρσός εμφανίστηκε αργότερα, με τον Καραμανλή να τον επιλέγει μεταξύ διαφορετικών προτάσεων.
(Φωτογραφία αρχείου: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISSI)
Το συνέδριο είχε και μία ακόμη ιστορική πρωτιά: ήταν το πρώτο συνέδριο ελληνικού κόμματος στο οποίο οι σύνεδροι είχαν εκλεγεί από τα μέλη.
Παράλληλα, όμως, καταγράφηκε μία από τις πρώτες οργανωμένες εσωκομματικές αμφισβητήσεις.
Η περίφημη «Κίνηση της Βόλβης», που είχε ξεκινήσει από στελέχη της νεολαίας, ζητούσε τη μετατροπή της Νέας Δημοκρατίας από αρχηγικό σε «κόμμα αρχών», περισσότερες δημοκρατικές διαδικασίες και περιορισμό της οικογενειοκρατίας.
Μεταξύ των πρωταγωνιστών της ήταν και ο μόλις 26 ετών τότε Βαγγέλης Μεϊμαράκης. Τριάντα έξι χρόνια αργότερα, ο ίδιος θα αναλάμβανε μεταβατικός πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και θα διεκδικούσε την ηγεσία της απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η Ρηγίλλης που έγινε συνώνυμη με τη ΝΔ
Παράλληλα με την πολιτική και οργανωτική συγκρότηση του κόμματος, η Νέα Δημοκρατία απέκτησε και τη διεύθυνση που έμελλε να συνδεθεί όσο καμία άλλη με την ιστορία της: Ρηγίλλης 18.
Το κόμμα εγκαταστάθηκε στο νεοκλασικό κτίριο το 1975 και παρέμεινε εκεί για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.
Στα γραφεία της Ρηγίλλης παίχτηκαν μερικές από τις σημαντικότερες εσωκομματικές μάχες, γιορτάστηκαν εκλογικές νίκες και καταγράφηκαν βαριές ήττες.
Η ΕΟΚ και το «ποιος μετά τον Καραμανλή;»
Την ίδια περίοδο ολοκληρωνόταν μία από τις σημαντικότερες πολιτικές επιλογές του Κωνσταντίνου Καραμανλή: η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα.
Η Συνθήκη Προσχώρησης υπογράφηκε τον Μάιο του 1979 και η Ελλάδα έγινε επισήμως το δέκατο μέλος της ΕΟΚ την 1η Ιανουαρίου του 1981.
Ο Καραμανλής, ωστόσο, είχε ήδη αποχωρήσει από την πρωθυπουργία. Τον Μάιο του 1980 εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας και για πρώτη φορά η Νέα Δημοκρατία βρέθηκε αντιμέτωπη με το ερώτημα: «Ποιος μετά τον Καραμανλή;».
Η πρώτη μάχη διαδοχής εξελίχθηκε σε θρίλερ.
Στις 8 Μαΐου 1980, ο Γεώργιος Ράλλης επικράτησε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του Ευάγγελου Αβέρωφ με μόλις τέσσερις ψήφους διαφορά: 88 έναντι 84.
Έγινε έτσι ο δεύτερος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και πρωθυπουργός.
Η «Αλλαγή», ο Αβέρωφ και η εποχή Μητσοτάκη
Οι εκλογές της 18ης Οκτωβρίου του 1981 άλλαξαν ριζικά τους πολιτικούς συσχετισμούς.
Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου ανέβηκε στην εξουσία και η Νέα Δημοκρατία πέρασε στην αντιπολίτευση.
Ο Γεώργιος Ράλλης αποχώρησε και τον Δεκέμβριο του 1981 την ηγεσία ανέλαβε ο Ευάγγελος Αβέρωφ.
Η εκλογή του είχε ιδιαίτερο πολιτικό συμβολισμό. Προερχόμενος από τον βενιζελικό χώρο και έχοντας ενταχθεί στη Νέα Δημοκρατία λίγα χρόνια νωρίτερα, σηματοδότησε μια προσπάθεια διεύρυνσης προς το Κέντρο και εξελίχθηκε στον βασικό πολιτικό αντίπαλο του Ανδρέα Παπανδρέου.
Η επιστροφή στην αυτοδύναμη διακυβέρνηση χρειάστηκε τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις, τον Ιούνιο και τον Νοέμβριο του 1989 και τελικά τον Απρίλιο του 1990.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη διέθετε εξαιρετικά οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία και βρέθηκε αντιμέτωπη με έντονες κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις, αλλά και με το Μακεδονικό.
Η ρήξη με τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος ίδρυσε την Πολιτική Άνοιξη, και η απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας οδήγησαν τελικά στις εκλογές του Οκτωβρίου του 1993.
Η Νέα Δημοκρατία ηττήθηκε από το ΠΑΣΟΚ και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αποχώρησε από την ηγεσία.
Έβερτ και η νέα γενιά Καραμανλή
Τη σκυτάλη πήρε ο Μιλτιάδης Έβερτ.
Το 1996 βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Κώστα Σημίτη στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου. Οι δύο πολιτικοί αρχηγοί συμμετείχαν και στο πρώτο τηλεοπτικό ντιμπέιτ μεταξύ υποψήφιων πρωθυπουργών στην Ελλάδα.
Τον Μάρτιο του 1997, στο συνέδριο του κόμματος, πρόεδρος εξελέγη ο 40χρονος τότε Κώστας Καραμανλής, ανιψιός του ιδρυτή της παράταξης.
Η εκλογή του σηματοδότησε μεγάλη γενεακή αλλαγή στη ΝΔ και ξεκίνησε μια προσπάθεια επιστροφής στην εξουσία έπειτα από τα χρόνια κυριαρχίας του ΠΑΣΟΚ.
Η βραδιά του 2000: Από τα πανηγύρια στην ήττα
Στις εκλογές της 9ης Απριλίου του 2000 η Νέα Δημοκρατία έφτασε μία ανάσα από την επιστροφή στην κυβέρνηση.
Η βραδιά εκείνων των εκλογών έμεινε στην πολιτική ιστορία.
Τα πρώτα στοιχεία και η εικόνα που διαμορφωνόταν μετά το κλείσιμο της κάλπης είχαν δημιουργήσει στη Ρηγίλλης την πεποίθηση ότι ο Κώστας Καραμανλής είχε κερδίσει τον Κώστα Σημίτη.
Έξω από τα κεντρικά γραφεία της ΝΔ άρχισαν πανηγυρισμοί, άναψαν πυροτεχνήματα και εκατοντάδες υποστηρικτές περίμεναν να γιορτάσουν την επιστροφή του κόμματος στην εξουσία.
Όσο περνούσε η ώρα, όμως, η εικόνα άλλαζε.
Το ΠΑΣΟΚ πέρασε μπροστά και τελικά κέρδισε μία από τις πιο οριακές εκλογικές αναμετρήσεις της Μεταπολίτευσης.
Η επιστροφή της ΝΔ στην κυβέρνηση θα καθυστερούσε ακόμη τέσσερα χρόνια.
Η επιστροφή του 2004 και η βαριά ήττα του 2009
Στις 7 Μαρτίου του 2004, έπειτα από περισσότερο από δέκα χρόνια στην αντιπολίτευση, η Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις εκλογές και ο Κώστας Καραμανλής έγινε πρωθυπουργός.
Τρία χρόνια αργότερα, το 2007, εξασφάλισε δεύτερη κυβερνητική θητεία.
Η δεύτερη περίοδος, ωστόσο, συνέπεσε με την έναρξη της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης και με αυξανόμενη πολιτική φθορά στο εσωτερικό.
Στις 4 Οκτωβρίου του 2009 -ακριβώς 35 χρόνια μετά την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας- το κόμμα υπέστη βαριά εκλογική ήττα, περιοριζόμενο στο 33,47%.
Ο Κώστας Καραμανλής ανακοίνωσε το ίδιο βράδυ την αποχώρησή του από την ηγεσία.
Η επιστροφή Σαμαρά και η οικονομική κρίση
Η εσωκομματική αναμέτρηση που ακολούθησε άλλαξε και τον τρόπο ανάδειξης του προέδρου.
Στις 29 Νοεμβρίου του 2009, ο Αντώνης Σαμαράς εξελέγη από τη βάση της Νέας Δημοκρατίας, επικρατώντας της Ντόρας Μπακογιάννη.
Ήταν μία εντυπωσιακή πολιτική επιστροφή: ο άνθρωπος που είχε αποχωρήσει από τη ΝΔ στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και είχε ιδρύσει την Πολιτική Άνοιξη επέστρεφε δεκαέξι χρόνια αργότερα ως πρόεδρός της.
Η οικονομική κρίση και τα μνημόνια ανέτρεψαν το πολιτικό σύστημα που είχε διαμορφωθεί μετά το 1974 και έφεραν τη Νέα Δημοκρατία στο χαμηλότερο εκλογικό ποσοστό της ιστορίας της.
Στις εκλογές του Μαΐου του 2012 πήρε 18,85%.
Έναν μήνα αργότερα αναδείχθηκε ξανά πρώτο κόμμα με 29,66% και ο Αντώνης Σαμαράς σχημάτισε κυβέρνηση συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ, η οποία αποχώρησε από την κυβέρνηση το 2013.
Η αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας στα τέλη του 2014 οδήγησε τη χώρα στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου του 2015, τις οποίες κέρδισε ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα.
Λίγους μήνες αργότερα, μετά το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου, ο Αντώνης Σαμαράς παραιτήθηκε από την ηγεσία.
Βαγγέλης Μεϊμαράκης και η ανατροπή του Κυριάκου Μητσοτάκη
Την προεδρία ανέλαβε μεταβατικά ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο οποίος οδήγησε τη Νέα Δημοκρατία στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015.
Στον πρώτο γύρο, ο Μεϊμαράκης ήρθε πρώτος με 39,5%, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεύτερος με περίπου 28,3%.
Στις 10 Ιανουαρίου του 2016, όμως, έγινε η ανατροπή.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικράτησε στον δεύτερο γύρο με 52,43% και εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας.
2019: Η επιστροφή στην εξουσία
Τρία χρόνια αργότερα, στις εκλογές της 7ης Ιουλίου του 2019, η Νέα Δημοκρατία επέστρεψε στην κυβέρνηση.
Με 39,85% και 158 έδρες σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να γίνεται ο έκτος πρόεδρος της ΝΔ που αναλάμβανε την πρωθυπουργία.
Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση βρέθηκε μεταξύ άλλων αντιμέτωπη με την υπόθεση των παρακολουθήσεων, αλλά και με το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη τον Φεβρουάριο του 2023.
Οι διπλές εκλογές του 2023 και η δεύτερη τετραετία
Στις εκλογές της 21ης Μαΐου του 2023 η Νέα Δημοκρατία αναδείχθηκε πρώτο κόμμα με 40,79%, χωρίς όμως να σχηματιστεί αυτοδύναμη κυβέρνηση λόγω του συστήματος της απλής αναλογικής.
Οι δεύτερες κάλπες στήθηκαν στις 25 Ιουνίου.
Η ΝΔ συγκέντρωσε 40,56% και εξασφάλισε 158 έδρες, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να σχηματίζει τη δεύτερη κυβέρνησή του.
Από τη Ρηγίλλης στη Συγγρού και στο Μοσχάτο
Μέσα στα 52 χρόνια άλλαξαν και οι έδρες του κόμματος, ακολουθώντας κατά κάποιον τρόπο τις διαφορετικές εποχές της παράταξης.
Η ιστορική Ρηγίλλης 18 άρχισε να αποτελεί παρελθόν το 2011, όταν επί Αντώνη Σαμαρά οι κεντρικές υπηρεσίες μεταφέρθηκαν στη λεωφόρο Συγγρού.
Η Ρηγίλλης, ωστόσο, έμεινε στη συλλογική πολιτική μνήμη ως η διεύθυνση που για δεκαετίες ήταν συνώνυμη με τη Νέα Δημοκρατία.
52 χρόνια μετά
Στις 4 Οκτωβρίου του 2026, 52 χρόνια μετά την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας, ο πολιτικός χάρτης της χώρας είναι πολύ διαφορετικός από εκείνον που διαμορφωνόταν τους πρώτους μήνες της Μεταπολίτευσης.
Το ΠΑΣΟΚ, που αποτέλεσε για δεκαετίες τον βασικό αντίπαλο της ΝΔ, έχασε την κυρίαρχη θέση του κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ο ΣΥΡΙΖΑ αναδείχθηκε σε κόμμα εξουσίας και το κομματικό σύστημα που βασίστηκε για δεκαετίες στον δικομματισμό αναδιατάχθηκε.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Νέα Δημοκρατία παραμένει ο μακροβιότερος πολιτικός σχηματισμός της ελληνικής Κεντροδεξιάς στη Μεταπολίτευση.
Από το 54,37% και τις 220 έδρες του Νοεμβρίου του 1974 μέχρι τη δεύτερη κυβερνητική θητεία του Κυριάκου Μητσοτάκη, άλλαξαν οι ηγεσίες, οι πολιτικοί αντίπαλοι, τα σύμβολα, οι έδρες και σε μεγάλο βαθμό το ίδιο το ελληνικό πολιτικό σύστημα.
Πηγή: newsit.gr
