Οι φετινές Πανελλαδικές Εξετάσεις αποτύπωσαν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη μεταβολή των επιλογών των υποψηφίων, τις αλλαγές στην αγορά εργασίας αλλά και τις επιπτώσεις της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ), διαμορφώνοντας έναν νέο χάρτη στην ανώτατη εκπαίδευση.
Από τους περίπου 89.000 υποψηφίους, που συμμετείχαν στις εξετάσεις, οι διαθέσιμες θέσεις στα πανεπιστήμια ανήλθαν σε περίπου 68.800, ενώ η ανακοίνωση των βάσεων επιβεβαίωσε τις εκτιμήσεις, που είχαν διατυπωθεί από τους εκπαιδευτικούς αναλυτές: οι μεγάλες κερδισμένες ήταν οι Πολυτεχνικές και οι σχολές Υγείας, ενώ πιέσεις καταγράφηκαν σε αρκετά τμήματα των Ανθρωπιστικών και κυρίως των Οικονομικών Σπουδών.
Πολυτεχνικές Σχολές
Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο των φετινών βάσεων είναι η σαρωτική άνοδος των Πολυτεχνικών Σχολών. Δεν πρόκειται απλώς για ενίσχυση ορισμένων δημοφιλών τμημάτων, αλλά για ένα σχεδόν καθολικό ανοδικό κύμα. Ενδεικτικά, 71 από τα 73 τμήματα Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων κατέγραψαν άλμα στις βάσεις εισαγωγής, ενώ μόλις δύο παρουσίασαν πτώση. Πρόκειται για μία από τις ισχυρότερες ανοδικές τάσεις της τελευταίας δεκαετίας και αποδίδεται κυρίως στη σημαντική βελτίωση των επιδόσεων των υποψηφίων στη Φυσική και στα Μαθηματικά, αλλά και στην αυξημένη ζήτηση για επαγγέλματα, που σχετίζονται με την τεχνολογία, την ενέργεια, τις κατασκευές και την τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με τις αναλύσεις των βαθμολογικών επιδόσεων, στο 2ο Επιστημονικό Πεδίο ο μέσος όρος των τεσσάρων εξεταζόμενων μαθημάτων αυξήθηκε από 12,23 το 2025 σε 13,05 το 2026, ενώ μόνο στη Φυσική η μέση επίδοση αυξήθηκε κατά 2,74 μονάδες, από 10,77 σε 13,51, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη σημαντική άνοδο των βάσεων στις σχολές Μηχανικών.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, όπου και οι εννέα σχολές κατέγραψαν άνοδο. Μάλιστα, η εικόνα των βάσεων δείχνει μια σαφή μετατόπιση προς Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς, Μηχανολόγους, Μηχανικούς Υπολογιστών, Ενεργειακούς Μηχανικούς, Αρχιτέκτονες.
Οι μεγαλύτερες μεταβολές
Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και στο Πολυτεχνείο Κρήτης. Εκεί, οι Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί και Μηχανικοί Υπολογιστών σημείωσαν άνοδο 1.122 μορίων, ανεβαίνοντας από 14.648 στα 15.770 μόρια, ενώ σημαντική αύξηση εμφάνισαν και οι Μηχανικοί Ορυκτών Πόρων (+730 μόρια) και οι Αρχιτέκτονες (+550 μόρια). Μόνη εξαίρεση αποτέλεσαν οι Χημικοί Μηχανικοί και Μηχανικοί Περιβάλλοντος, που υποχώρησαν κατά 350 μόρια.
Οι εκπαιδευτικοί αναλυτές αποδίδουν τη φετινή ανοδική εικόνα σε δύο βασικούς λόγους: Ο πρώτος αφορά στις αισθητά καλύτερες επιδόσεις των υποψηφίων στα μαθήματα του 2ου Επιστημονικού Πεδίου. Η Φυσική αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα της ανόδου, καθώς ο μέσος όρος αυξήθηκε από 10,77 το 2025 σε 13,51 το 2026, ενώ βελτιωμένη ήταν και η εικόνα στα Μαθηματικά.
Ο δεύτερος σχετίζεται με τη μεταβολή των επιλογών των ίδιων των υποψηφίων. Οι σχολές, που οδηγούν σε επαγγέλματα υψηλής ζήτησης –μηχανικοί, πληροφορική, ενέργεια, ψηφιακές τεχνολογίες– συγκέντρωσαν περισσότερες πρώτες προτιμήσεις, γεγονός που οδήγησε σε αύξηση των βάσεων ακόμη και σε περιφερειακά ιδρύματα.
Ιατρικές
Ιδιαίτερα υψηλές παρέμειναν και οι βάσεις των Ιατρικών Σχολών, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη επιλογή των περισσότερων αριστούχων. Η εικόνα ήταν συνολικά ανοδική, χωρίς όμως τις θεαματικές μεταβολές που παρατηρήθηκαν στα Πολυτεχνεία. Οι επιδόσεις στη Βιολογία δεν ευνόησαν σημαντικές αυξήσεις, ωστόσο η διαχρονικά υψηλή ζήτηση για τις σχολές Υγείας διατήρησε τις βάσεις σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Νομικές και Ψυχολογίες
Στο 1ο Επιστημονικό Πεδίο οι μεταβολές ήταν σαφώς πιο ήπιες αν και η εικόνα ήταν πιο σύνθετη. Ειδικότερα, οι σχολές υψηλού κύρους – Νομικές και Ψυχολογίες – διατήρησαν τη δυναμική τους. Ωστόσο, πολλά περιφερειακά τμήματα αντιμετώπισαν πιέσεις.
Γενικά, συνεχίστηκε και φέτος η τάση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, με τος υποψήφιους να εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμοι να μετακινηθούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους για τμήματα που δεν θεωρούν ότι προσφέρουν σαφή επαγγελματική προοπτική. Κατά συνέπεια, η γεωγραφία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες στη διαμόρφωση των βάσεων.
Οικονομικές Σχολές και Σχολές Πληροφορικής
Η μεγαλύτερη δυσκολία για τους υποψηφίους καταγράφηκε στο 4ο Επιστημονικό Πεδίο. Οι χαμηλότερες επιδόσεις στο μάθημα της Οικονομίας επηρέασαν σημαντικά τη διαμόρφωση των βάσεων, οδηγώντας αρκετά τμήματα Οικονομίας και Διοίκησης σε πτώση. Οι εκπαιδευτικοί αναλυτές είχαν ήδη επισημάνει, ότι το συγκεκριμένο πεδίο θα παρουσίαζε τις μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις σε σχέση με το 2025, πρόβλεψη που επιβεβαιώθηκε με την ανακοίνωση των βάσεων.
Ένα ακόμη σαφές μήνυμα των βάσεων του 2026 είναι η σταθερή ενίσχυση των τμημάτων Πληροφορικής. Η ψηφιακή μετάβαση, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και η ανάπτυξη λογισμικού έχουν δημιουργήσει την εικόνα ενός κλάδου με ισχυρές επαγγελματικές προοπτικές.
Αυτό αποτυπώθηκε στις επιλογές των υποψηφίων καθώς τμήματα Πληροφορικής σε μεγάλα πανεπιστήμια διατήρησαν ή αύξησαν τις βάσεις τους, περιφερειακά τμήματα με σαφή τεχνολογικό προσανατολισμό ενισχύθηκαν, ενώ οι σχολές που συνδυάζουν μηχανική και πληροφορική βρέθηκαν ανάμεσα στις πιο περιζήτητες.
Η τάση αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Αντανακλά μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όπου οι ψηφιακές δεξιότητες θεωρούνται από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις απασχόλησης της επόμενης δεκαετίας.
Ιστορικό ρεκόρ στις στρατιωτικές σχολές
Μία από τις μεγαλύτερες ειδήσεις των φετινών Πανελλαδικών αφορά στις στρατιωτικές σχολές. Για πρώτη φορά από την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, καλύφθηκαν όλες οι θέσεις στις σχολές του Στρατού Ξηράς, αντιστρέφοντας πλήρως την εικόνα των τελευταίων ετών, όταν εκατοντάδες θέσεις έμεναν κενές. Η φετινή στροφή συνδέεται με πολλούς παράγοντες. Κυρίως, με την ενίσχυση των οικονομικών κινήτρων, την αναπροσαρμογή των αποδοχών των στελεχών, την αυξημένη αξία της εργασιακής ασφάλειας σε μια περίοδο αβεβαιότητας αλλά και την ανάγκη πολλών νέων για μια σαφή επαγγελματική διαδρομή.
Οι ανατροπές
Εάν ένα στοιχείο χαρακτηρίζει περισσότερο από κάθε άλλο τις φετινές βάσεις, αυτό είναι ότι η εικόνα δεν διαμορφώθηκε από οριζόντιες αυξομειώσεις αλλά από έντονες μεταβολές σε συγκεκριμένες κατηγορίες σχολών. Οι επίσημοι συγκριτικοί πίνακες του υπουργείου Παιδείας αποτυπώνουν μια χρονιά με σαφείς «νικητές» και «χαμένους», αναδεικνύοντας παράλληλα τη μετατόπιση των επιλογών των υποψηφίων προς σπουδές με ισχυρή σύνδεση με την αγορά εργασίας.
Οι μεγαλύτερες άνοδοι σε όλη τη χώρα
Η μεγαλύτερη άνοδος μεταξύ των πανεπιστημιακών τμημάτων καταγράφηκε στους Μηχανολόγους Μηχανικούς του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας στις Σέρρες. Η βάση εκτοξεύθηκε από 11.980 στα 14.430 μόρια, σημειώνοντας αύξηση 2.450 μορίων, γεγονός, που αποδίδεται τόσο στις καλύτερες επιδόσεις των υποψηφίων, όσο και στη σημαντική ενίσχυση της ζήτησης για τις πολυτεχνικές σπουδές.
Αντίστοιχα, σημαντικές αυξήσεις σημειώθηκαν σε αρκετά τμήματα Πληροφορικής, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανολόγων, επιβεβαιώνοντας ότι οι υποψήφιοι στρέφονται ολοένα περισσότερο προς ειδικότητες, που συνδέονται με την ψηφιακή οικονομία, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και τις νέες τεχνολογίες.
Οι μεγαλύτερες πτώσεις βάσεων
Στον αντίποδα, οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν κυρίως σε γεωπονικά, ανθρωπιστικά και ορισμένα περιφερειακά τμήματα. Τη μεγαλύτερη πτώση παρουσίασε το Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του οποίου η βάση μειώθηκε κατά 4.230 μόρια, από 14.720 στα 10.490 μόρια. Ιδιαίτερα μεγάλη ήταν και η υποχώρηση στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, όπου η βάση μειώθηκε κατά 2.460 μόρια, διαμορφούμενη στα 10.980 μόρια. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η εικόνα αυτή συνδέεται – πέρα από τη δυσκολία των θεμάτων – με τις προτιμήσεις των υποψηφίων, οι οποίες επηρεάζονται πλέον ολοένα περισσότερο από τις επαγγελματικές προοπτικές κάθε επιστημονικού αντικειμένου.
Το ‘αποτύπωμα’ της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής
Παρά την αύξηση του ενδιαφέροντος για ορισμένες σχολές, το ζήτημα των κενών θέσεων παραμένει ένα από τα μεγάλα ζητήματα της ανώτατης εκπαίδευσης. Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής εξακολουθεί να λειτουργεί ως φίλτρο, που περιορίζει την εισαγωγή υποψηφίων με χαμηλές επιδόσεις, με αποτέλεσμα αρκετά τμήματα –κυρίως περιφερειακών πανεπιστημίων– να μην καλύπτουν όλες τις διαθέσιμες θέσεις.
Η εικόνα του 2026 είναι όμως διαφορετική σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια: ενώ ορισμένα τμήματα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν χαμηλή ζήτηση, οι σχολές που συνδέονται με επαγγελματικές διεξόδους υψηλής ζήτησης ενισχύονται. Η αγορά εργασίας φαίνεται πλέον να επηρεάζει περισσότερο από ποτέ το μηχανογραφικό.
Τα συμπεράσματα των Πανελλαδικών 2026
Οι φετινές βάσεις αποτύπωσαν μια βαθύτερη αλλαγή στη νοοτροπία των νέων: η Ελλάδα των Πανελλαδικών του 2026 δείχνει να απομακρύνεται από την παραδοσιακή ιεράρχηση των σχολών και να κινείται προς ένα νέο μοντέλο επιλογών, όπου προηγείται η επαγγελματική προοπτική και το κύρος του τίτλου, έπεται.
Οι μεγάλοι κερδισμένοι ήταν οι Πολυτεχνικές σχολές, η Πληροφορική, οι επιστήμες Υγείας και οι στρατιωτικές σχολές. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες προκλήσεις παραμένουν στην επιβίωση τμημάτων χαμηλής ζήτησης, στην ανισορροπία μεταξύ κέντρου και περιφέρειας και στο φαινόμενο των κενών θέσεων.
