«Οι προβλέψεις είναι πολύ δύσκολες, ειδικά όταν αφορούν το μέλλον»είναι μία σκωπτικής χροιάς διατύπωση που αποδίδεται στον Δανό φυσικό Niels Henrik David Bohr (1885-1962). Η διαχρονική ορθότητά της καθίσταται ακόμα πιο ισχυρή και επίκαιρη σε ότι αφορά τις εκτιμήσεις για το 2025 λόγω της περιρρέουσας ρευστότητας σε πολλά επίπεδα. Η ρευστότητα αυτή γεννά αβεβαιότητες ως προς τις εξελίξεις στη διάρκεια του νέου έτους. Χρήσιμο είναι να παρατηρήσουμε ότι οι αβεβαιότητες αυτές και η συνακόλουθη ανασφάλεια αφορούν πρωτίστως το εξωτερικό περιβάλλον της Ελλάδας, γεωπολιτικό και γεωοικονομικό, και όχι το εσωτερικό.
Γράφει ο Χρήστος Κόλλιας, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι και το 2025 η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς μεγέθυνσης εν συγκρίσει με το μέσο όρο της Ευρωζώνης: 2,5% έναντι 1,3%. Η αποκλιμάκωση της ανεργίας θα συνεχιστεί με μονοψήφια ποσοστά σε ετήσια βάση όπως και η μείωση του δημοσίου χρέους που εκτιμάται ότι το 2025 θα διαμορφωθεί στο 147% του ΑΕΠ περίπου.
Παράλληλα, η επιβράδυνση του πληθωρισμού θα αποσυμπιέσει αλλά δεν θα εξαλείψει τη σημαντική πίεση που δέχονται από την ακρίβεια τα μεσαία και χαμηλά εισοδήματα. Η κατοχύρωση και περαιτέρω ενίσχυση των εύρωστων ρυθμών μεγέθυνσης που καταγράφει τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία, αλλά και η εσωτερική κυβερνητική σταθερότητα είναι εκ των ων ουκ άνευ προϋποθέσεις για να μπορέσει η χώρα να αντιμετωπίσει με αυτοπεποίθηση και ισχύ τις προκλήσεις που αναδεικνύονται στο εξωτερικό περιβάλλον της.
Φυσικά, η ελληνική οικονομία αλλά και σε ένα γενικότερο επίπεδο η χώρα, δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από τυχόν σημαντικούς γεωοικονομικούς και γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς και αναταράξεις. Οι πρώτοι αφορούν τις επιπτώσεις που θα έχει στη διεθνή και κατά συνέπεια ευρωπαϊκή οικονομία η υλοποίηση των προεκλογικών εξαγγελιών ως προς την δασμολογική πολιτική που προτίθεται να ακολουθήσει ο Ντόναλντ Τραμπ στη δεύτερη προεδρική θητεία του ως ο 47ος Πρόεδρος των ΗΠΑ. Η επιβολή υψηλών δασμών θα επηρεάσει αρνητικά τις μεγάλες εξαγωγικές οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η γερμανική, και αναμένεται να συρρικνώσει περαιτέρω τους ήδη ασθενικούς ρυθμούς μεγέθυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας εν συγκρίσει με αυτούς των δύο άλλων μεγάλων οικονομιών: αυτές των ΗΠΑ και της Κίνας οι οποίες εκτιμάται ότι θα καταγράψουν μεγέθυνση της τάξεως του 2,2% και 4,5% αντίστοιχα ενώ η ευρωπαϊκή οικονομία μόνο 1,3% σύμφωνα με το ΔΝΤ. Η επιβολή δασμών στο ύψος που είχε αναφερθεί προεκλογικά από μέρους του νέου Προέδρου των ΗΠΑ θα οδηγήσει σε μία επί τα χείρω αναθεώρηση αυτών των εκτιμήσεων. Υπαρκτός είναι εξάλλου και ο κίνδυνος ενός εμπορικού πολέμου, αντανάκλαση της αυξανόμενης σε πολλά επίπεδα έντασης μεταξύ των δύο σημαντικότερων δρώντων του διεθνούς συστήματος: των ΗΠΑ και της Κίνας.
Περαιτέρω επιδείνωση των οικονομικών επιδόσεων σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, που το 2025 ούτως ή άλλως αναμένεται να καταγράψουν αναιμικές επιδόσεις, περί το 0,7% και 0,8% αντίστοιχα, θα επιβαρύνει την υφιστάμενη πολιτική και κυβερνητική αβεβαιότητα στις δύο ηγέτιδες δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μία συγκυρία που οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνουν και η Ένωση βρίσκεται ενώπιον μείζονων προκλήσεων. Αυτές αφορούν όχι μόνο την δυνατότητά της να ανταπεξέλθει στον διεθνή οικονομικό ανταγωνισμό, αλλά και στο νέο διεθνές περιβάλλον ασφάλειας. Τα όσα καταγράφονται τόσο στην έκθεση του Μάριο Ντράγκι για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας αλλά και σε αυτήν του Ενρίκο Λέτα περιγράφουν με ρεαλισμό και σαφήνεια τις πολιτικές που απαιτούνται για να μπορέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις που γεννούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ο ολοένα αυξανόμενος ανταγωνισμός. Όμως, η χάραξη μίας μακροχρόνιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις ανάγκες που δημιουργούν οι εξελίξεις και οι συντελούμενες μεταβολές στο διεθνές περιβάλλον απαιτεί στιβαρές ηγεσίες στις χώρες που παραδοσιακά οδηγούν και καθορίζουν τις ευρωπαϊκές εξελίξεις: στη Γερμανία και τη Γαλλία. Επί του παρόντος, αμφότερες βρίσκονται σε κατάσταση εσωστρέφειας και κυβερνητικής αβεβαιότητας σε μία διεθνή συγκυρία με ρευστότητα και πολλαπλές προκλήσεις που επιτείνει ο απόηχος του αποτελέσματος των Προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ και οι πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, η Προεδρία του οποίου είναι ο σπουδαιότερος και επί του παρόντος αστάθμητος παράγοντας που θα διαμορφώσει το νέο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον των επόμενων μηνών και ετών.
Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ιδωθούν οι προκλήσεις ασφάλειας που δημιουργούνται από τις εν εξελίξει μεταβολές στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής που επηρεάζουν ευθέως τα ελληνικά – ελλαδικά και κυπριακά – συμφέροντα. Εξάλλου, η αναβαθμισμένη, μετά τις εξελίξεις στη Συρία, Τουρκία επέλεξε να καλωσορίσει το 2025 με μία μεγάλης κλίμακας αεροναυτική άσκηση με την επωνυμία «Γαλάζια Πατρίδα 2025» σε περιοχές του Αιγαίου, της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Άλλωστε, παρά την μέχρι τούδε επικρατούσα νηνεμία στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η Τουρκία ουδόλως έχει αποστεί των πάγιων διεκδικήσεων της σε βάρος του ελληνισμού, στις οποίες μπορεί να επανέλθει με δυναμικό τρόπο αν εκτιμήσει ότι η διεθνής συγκυρία την ευνοεί.
