Στη βιβλιοθήκη Κύριλλος και Μεθόδιος στη Σόφια φυλάσσεται το σπάνιο οθωμανικό έγγραφο που αναφέρεται στη Σφαγή της Χίου τον Μάρτιο του 1822 και ανακαλύφθηκε το 1981 από τον καθηγητή Αν. Ιορδάνογλου και πρόκειται για συγκλονιστικό ντοκουμέντο όπως τόνισε η ιστορικός και διευθύντρια των ΓΑΚ Μαγνησίας, Αννίτα Πρασσά, μιλώντας στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Ηλία Κουτσερή. Σύμφωνα με την ίδια, αποτυπώνει με εξαιρετική λεπτομέρεια την κατάσταση των Χιωτών, τη δημογραφική, οικονομική και κοινωνική, μετά την καταστροφή.
«Μιλάμε ξανά για τα γεγονότα, επειδή δημεύτηκαν οι περιουσίες των Χιωτών που σκοτώθηκαν και διώχθηκαν από το νησί, με τους Οθωμανούς να τα έχουν καταγράψει σε αυτό το κατάστιχο, το οποίο μεταφράστηκε από τους καθηγητές Αναστάσιο Ιορδάνογλου, Γιώργο Σαλακίδη και τον καθηγητή του ΙΑΚΑ, Μοχάμεντ Παναχί(S. Mohammad T. ShariatPanahi), που είναι ειδικός της οθωμανικής περιόδου και το παρουσιάζουν στην ογκώδη έκδοση που θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 6 Μαΐου (7:00 μ.μ. στην Αίθουσα Σεμιναρίων της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Μεταμορφώσεως 2).
Συγκεκριμένα παρουσιάζονται με πολλές λεπτομέρειες οι περιουσίες των Χιωτών που ήταν πολύ ευκατάστατοι. Η Χίος ήταν ένα νησί που ευημερούσε χάρις στο εμπόριο της μαστίχας, το ναυτικό. Στο κείμενο αυτό περιγράφονται με αρκετές λεπτομέρειες οι αγροτικές εκτάσεις, οι περιουσίες, τα αγαθά που είχαν οι Χιώτες εκείνη την εποχή, προσθέτοντας πάρα πολλά για το νησί την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Μεγάλος ανεκμετάλλευτος πλούτος στα οθωμανικά αρχεία
Η κ. Πρασσά δήλωσε πως έχει σημασία να γνωρίζουμε την ιστορία μας, γεωγραφικές περιοχές, προσωπικότητες, μέσα από τις οθωμανικές πηγές, οι οποίες δεν είναι εύκολα προσβάσιμες, επειδή πρέπει κάποιος να ταξιδέψει για να δει τα αρχεία και αν ακόμα το κάνει θα πρέπει να γνωρίζει οθωμανικά, κάτι που είναι σπάνιο. «Αυτό το έργο αναδεικνύει τη σημασία των οθωμανικών πηγών για να προσεγγιστεί η ελληνική ιστορία. Υπάρχει πλούτος πηγών που παραμένει ανεκμετάλλευτος στα οθωμανικά αρχεία και θα ήταν ευχής έργο έτσι ώστε να υπάρχει μια συνεργασία ανάμεσα στα αρχεία ώστε τα κρατικά αρχεία και τα οθωμανικά να βρεθούν, να μεταφραστούν και να δημοσιευτούν. Πριν από πολλά χρόνια είχα στείλει σε κρατικά αρχεία, αλλά δεν πήρα απάντηση. Αυτό θα πρέπει να γίνει σε επίπεδο υπουργείων και δεν μπορεί ένας προϊστάμενος μιας υπηρεσίας να το αναλάβει μεμονωμένα και θα πρέπει σε διακρατικό επίπεδο. Θα γνωρίζαμε πολύ περισσότερα και κυρίως γιατί οι Οθωμανοί είχαν αγάπη στη λεπτομέρεια των καταγραφών, διαθέτοντας κτηματολόγιο. Θα γνωρίζαμε πολλά πράγματα για την οικονομική ζωή, τις οικογένειες που υπήρχαν τότε, με την ελληνική έρευνα να τις αντιμετωπίζει με κάποια ιδεοληψία και υπήρχε δισταγμός στο να δούμε οθωμανικές πηγές» είπε η κ. Πρασσά.
Σημαντικά περιηγητικά κείμενα
Έκανε αναφορά στη σημασία της έκδοσης που θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 6 Μαΐου και πρόκειται να αναδείξει τη σημασία των οθωμανικών πηγών για την ελληνική ιστορία. Για την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα υπάρχουν πολλά περιηγητικά κείμενα από Γερμανούς, Γάλλους, Άγγλους, Δανούς και Σουηδούς που επισκέφτηκαν τη χώρα και τα παράλια της Μικράς Ασίας, αφήνοντας πολύ σημαντικά κείμενα. Επρόκειτο για έναν δημοφιλή προορισμό για εκείνη την εποχή, με τους Ευρωπαίους να αφήνουν πολλά κείμενα, ενώ αρκετές φορές έκαναν και σκίτσα. Τα περιηγητικά κείμενα αποτελούν μια πολύτιμη πηγή για το πώς έβλεπαν τους Έλληνες οι Ευρωπαίοι και με τα κείμενα των Οθωμανών θα ήταν πολύ πλήρης η γνώση μας για εκείνη την περίοδο της ιστορίας μας.
Μεμονωμένες συλλογές στα ΓΑΚ Μαγνησίας
Τα ΓΑΚ Μαγνησίας διαθέτουν κάποιες μεμονωμένες συλλογές οθωμανικών τεκμηρίων που προέρχονται είτε από την παλιά κοινότητα Τρικέρων είτε έγγραφα που ήταν σε ιδιωτικές συλλογές και αναφέρονται σε αγοραπωλησίες Ελλήνων μεταξύ τους, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν την οθωμανική γλώσσα επειδή ήταν η επίσημη. «Θα ήταν πολύτιμο να διαθέτουμε περισσότερους οθωμανολόγους που θα μπορούσαν να μεταφράσουν τα τουρκικά που είναι γραμμένα στα αραβικά, κάτι που έχει επιπλέον δυσκολία και απαιτεί κάποιον που να ξέρει την οθωμανική γλώσσα και γραφή. Παράλληλα ο καθηγητής κ. Παναχί που διδάσκει στο ΙΑΚΑ, έχει φέρει πολλές φορές τους φοιτητές να δουν από κοντά στα ΓΑΚ οθωμανικά έγγραφα. Οι τρεις συγγραφείς έχουν συγγράψει πολύ κατατοπιστικά κείμενα για τη σφαγή της Χίου εξετάζοντας το κατάστιχο και αντλώντας τις πληροφορίες που πρέπει, και θα μπορούσε να είναι ξεχωριστή μελέτη» κατέληξε η κ. Πρασσά.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Γιώργος Στεργίου
