Η άγνωστη ηρωική ιστορία του «γέρο Θοδωρή» από την Αλόννησο: Έκρυβε συμμάχους σε σπηλιές και η οικογένειά του πλήρωσε βαρύ τίμημα

Η σπηλιά στης Λεχούσας τον Κάβο (πρώτη φωτογραφία) και η σπηλιά στη Μάκαρ (δεύτερη φωτογραφία).
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Μια συγκλονιστική ιστορία αντίστασης, θάρρους και αυτοθυσίας από τα χρόνια της γερμανικής Κατοχής στην Αλόννησο έρχεται στο φως μέσα από την οικογενειακή μαρτυρία του Θεόδωρου Μαλαματένια. Πρωταγωνιστής είναι ο παππούς του, Θεόδωρος Αθανασίου του Λυκούργου (1886–1974), αναγνωρισμένος Μακεδονομάχος και πολεμιστής των Βαλκανικών Πολέμων, ο οποίος, παρά την προχωρημένη ηλικία του, συνέχισε να προσφέρει στον αγώνα κατά των κατακτητών.

Από το Ξερό, τη σημερινή Περιστέρα Αλοννήσου, όπου κατοικούσε, ο «γέρο Θοδωρής», όπως τον αποκαλούσαν, φέρεται να διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαφυγή εγκλωβισμένων συμμαχικών στρατιωτών, Άγγλων, Αυστραλών και Νεοζηλανδών. Τους έκρυβε σε σπηλιές της περιοχής, τους εξασφάλιζε τροφή και τους βοηθούσε να περιμένουν τα καΐκια που θα τους μετέφεραν μέσω του Αιγαίου προς το Τσεσμέ της Τουρκίας. Παράλληλα, προσέφερε καταφύγιο και σε Έλληνες αντιστασιακούς, ακόμη και σε πολιτικά πρόσωπα, ζώντας για χρόνια κυνηγημένος από τις κατοχικές δυνάμεις.

Σύμφωνα με την οικογενειακή αφήγηση, περίπου 150 άνθρωποι που βρίσκονταν υπό διωγμό οφείλουν τη ζωή τους στη δράση του.

Η νύχτα της 2ας Φεβρουαρίου 1942 – Η επιδρομή των Ιταλών στο Ξερό
Μία από τις πιο δραματικές στιγμές της αντιστασιακής του δράσης τοποθετείται στις 2 Φεβρουαρίου 1942. Όπως περιγράφει ο Θεόδωρος Μαλαματένιας, οι Ιταλοί κατακτητές, έχοντας πληροφορίες από συνεργάτη τους, έφτασαν με καΐκι στον όρμο Βασιλικό της Περιστέρας. Δώδεκα ένοπλοι στρατιώτες, με οδηγό έναν πληροφοριοδότη, ξεκίνησαν την επιχείρησή τους με στόχο να εντοπίσουν τον Θεόδωρο Αθανασίου και τους ανθρώπους που έκρυβε.

Πρώτος στόχος τους ήταν το σπίτι του μεγαλύτερου γιου του, Κωνσταντή. Τον συνέλαβαν και τον κακοποίησαν, όπως και τη σύζυγό του Καλλιόπη, επιχειρώντας να τους αποσπάσουν πληροφορίες για το κρησφύγετο. Στη συνέχεια περικύκλωσαν το σπίτι του ίδιου του Θεόδωρου Αθανασίου, όπου βρίσκονταν η σύζυγός του Ελισάβετ και τα παιδιά τους.

Η οικογένεια αρνήθηκε να αποκαλύψει πού βρίσκονταν οι καταδιωκόμενοι. Τότε, σύμφωνα με τη μαρτυρία, οι Ιταλοί άρχισαν να χτυπούν βάναυσα την Ελισάβετ, χρησιμοποιώντας ακόμη και τα κοντάκια των όπλων τους. Τα παιδιά παρακολουθούσαν τον βασανισμό της μητέρας τους, χωρίς κανείς να προδώσει το μυστικό.

Τη νύχτα εκείνη, ο μικρός Λυκούργος, περίπου εννέα ετών τότε, κατάφερε να ξεφύγει μέσα στο σκοτάδι, όταν έσπασε η λάμπα πετρελαίου κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Παρά τους πυροβολισμούς που δέχθηκε, διέφυγε μέσα από δύσβατη περιοχή και έφτασε στη σπηλιά της Λεχούσας στον Κάβο, όπου κρύβονταν ο παππούς του και οι υπόλοιποι καταδιωκόμενοι. Εκεί μετέφερε την είδηση της επιδρομής.

Η ενέδρα που δεν πραγματοποιήθηκε και η μάχη για τη ζωή της γιαγιάς
Ο Θεόδωρος Αθανασίου αποφάσισε να οργανώσει ενέδρα στους Ιταλούς και στους συνεργάτες τους. Οι άνδρες που βρίσκονταν μαζί του στη σπηλιά συμφώνησαν να τον ακολουθήσουν. Ωστόσο, η επιχείρηση δεν εξελίχθηκε όπως σχεδίαζαν, καθώς οι Ιταλοί επέστρεψαν από διαφορετικό μονοπάτι, έχοντας προηγουμένως ερευνήσει και άλλη σπηλιά της περιοχής, τη Μάκαρ. Έτσι, απέφυγαν χωρίς να το γνωρίζουν την ενέδρα και αναχώρησαν με το καΐκι.

Όταν ο Θεόδωρος Αθανασίου επέστρεψε στο σπίτι, βρήκε τη σύζυγό του σε τραγική κατάσταση. Όπως περιγράφεται στην οικογενειακή μαρτυρία, η Ελισάβετ είχε υποστεί τόσο σοβαρά χτυπήματα, ώστε η ζωή της βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο. Ο ίδιος την περιποιήθηκε με τα μέσα που διέθετε και στη συνέχεια τη μετέφερε με βάρκα στη Σκόπελο, όπου υπήρχε γιατρός.

Οι πιθανότητες επιβίωσής της θεωρούνταν ελάχιστες. Ωστόσο, η Ελισάβετ κατάφερε να κρατηθεί στη ζωή και, έπειτα από περίπου έξι μήνες ανάρρωσης, επέστρεψε στο Ξερό.

Μια οικογένεια που πλήρωσε βαρύ τίμημα για την Αντίσταση
Η ιστορία του Θεόδωρου Αθανασίου δεν αφορά μόνο έναν άνθρωπο που αντιστάθηκε στους κατακτητές. Αφορά μια ολόκληρη οικογένεια που, σύμφωνα με την αφήγηση των απογόνων της, βρέθηκε αντιμέτωπη με βασανιστήρια, διώξεις, επικηρύξεις, φυλακίσεις, εξορίες και εκτελέσεις εξαιτίας της συμμετοχής της στον αντιστασιακό αγώνα.

Ο Θεόδωρος Μαλαματένιας διασώζει την ιστορία του παππού του και της οικογένειάς του, όπως αυτή μεταφέρθηκε προφορικά από αυτόπτες μάρτυρες και μέλη της οικογένειας, φωτίζοντας μια λιγότερο γνωστή σελίδα της Αντίστασης στα νησιά των Σποράδων.

Μια ιστορία που, πέρα από την προσωπική και οικογενειακή της διάσταση, υπενθυμίζει το τίμημα που πλήρωσαν άνθρωποι οι οποίοι επέλεξαν να σταθούν απέναντι στην κατοχή, προστατεύοντας κυνηγημένους και διωκόμενους, ακόμη και με κίνδυνο της ίδιας τους της ζωής.

Εγγραφείτε στην ομάδα Magnesianews στο Viber για να λαμβάνετε ενημερώσεις.
Ακολουθήστε τη ροή Magnesianews στο Google News και μείνετε σε επαφή με ότι συμβαίνει.
Γίνετε μέλος στο κανάλι Magnesianews στο Messenger για όλες τις τελευταίες ειδήσεις.

Η εφημερίδα Μαγνησία και το magnesianews.gr είναι δίπλα στον Πολίτη.

Στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες που αφορούν τη γειτονιά σου και τον τόπο μας.