Μοιάζει παράξενο στο μυαλό πολλών κυρίως στον δυτικό κόσμο ότι τα έντομα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή τροφής για τον άνθρωπο αλλά και ζωοτροφών. Είναι κάποιο σενάριο επιστημονικής φαντασίας; Κι όμως όχι, είναι μία πραγματικότητα και μάλιστα ταχέως εξελισσόμενη. Ο κ. Χρήστος Αθανασίου, Καθηγητής Εντομολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Δημήτρη Καρεκλίδη για τις ευεργετικές ιδιότητες των εντόμων αλλά και τη χρησιμότητά τους στην παραγωγή τροφής.
«Δεν είναι παράξενο που συνεχώς καταστρέφουμε τον Αμαζόνιο και διάφορες εκτάσεις για να καλλιεργήσουμε όλο και περισσότερη τροφή και από την άλλη εμείς που την καταναλώνουμε, την πετάμε; Πετάμε το 1/3 της τροφής μας κάθε μέρα. Αυτό σημαίνει ότι κάθε χρόνο πετάμε τροφή που αντιστοιχεί σε 150 εκ. στρέμματα, όσο είναι ο Αμαζόνιος. Πετάμε έναν Αμαζόνιο κάθε χρόνο, επειδή καταναλώνουμε πολύ λιγότερο από αυτό που αγοράζουμε», επεσήμανε ο κ. Αθανασίου για την σπατάλη τροφής που συναντάται στον εξελιγμένο κόσμο.
Οι επιστήμονες και οι ερευνητές, όπως και ο κ. Αθανασίου ασχολούνται με βιοαποικοδομητές, με έντομα , που όπως σημείωσε «τους δίνεις αυτά τα φαινομενικά άχρηστα πράγματα, αυτά που πληρώνεις για να τα ξεφορτωθείς, «τα σκουπίδια»και με τις δυνατότητες που έχει ο οργανισμός τους, που είναι πανίσχυρος – πανίσχυρο πεπτικό σύστημα έχουν τα έντομα- παίρνουν αυτό το φαινομενικά άχρηστο πράγμα και το κάνουν χρυσάφι, νέα πρωτεΐνη», ενώ συμπλήρωσε ότι τα έντομα έχουν 60-65% πρωτεΐνη με τον ίδιο να τονίζει ότι σπάνια συναντά κανείς στη φύση οργανισμούς με τόσο υψηλά ποσοστά πρωτεΐνης.
Αυτή τη στιγμή, όπως επεσήμανε ο κ. Αθανασίου οκτώ έντομα που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την παραγωγή ζωοτροφών, που θα οδηγήσουν σε καλύτερη ποιότητα προϊόντων. Πρόσφατα δε εντάχθηκε σε αυτή τη λίστα και ο μεταξοσκώληκας, ένα και ένα σημαντικό για τη χώρα μας έντομο, καθώς η Ελλάδα μαζί με τη Βουλγαρία είναι οι μοναδικές χώρες στην Ευρώπη που παράγουν μεταξοσκώληκες.
«Αυτό είναι μία σημαντική εξέλιξη, γιατί μπαίνει στην αγορά μία νέα χρήση του μεταξοσκώληκα, πέρα από την παραγωγή μεταξιού ,η χρήση των υπολειμμάτων της καλλιέργειας για χρήση ζωοτροφής», ανέφερε ο Καθηγητής.
Κυκλική οικονομία μέσω των εντόμων
Ο κ. Αθανασίου μίλησε για το πως μπορούν να χρησιμεύσουν τα έντομα στην διαδικασία παραγωγής τροφής και κυρίως στην παραγωγή ζωοτροφών.
Εξήγησε ότι εκτός από το foodwaste ένα μεγάλο πρόβλημα είναι και τα αγροτικά παραπροϊόντα. «Έχουμε την σποροπαραγωγή στα σιτηρά. Ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της σποροπαραγωγής, μέσω της διαδικασίας καθαρισμού των σπόρων , πετιέται ή πωλείται σε πάρα πολύ χαμηλή τιμή, στην ουσία πληρώνεις για να το ξεφορτωθείς. Αυτά τα υπολείμματα που φαινομενικά τα πετάμε και ρυπαίνουμε, τα ξαναγυρίζουμε πίσω στο σύστημα κι έρχονται αυτοί οι οργανισμοί και τα κάνουν κάτι χρήσιμο.
Η μεγάλη αγορά εδώ είναι η ζωοτροφή, δεν είναι η ανθρώπινη κατανάλωση. Το κοτόπουλο, το ψάρι, έντομα τρώγανε, εμείς τα μάθαμε να τρώνε σογιάλευρα. Το κοτόπουλο πριν 50 χρόνια δεν ήξερε τι θα πει σογιάλευρο. Άρα εμείς αυτό που κάνουμε είναι να το ξαναγυρίσουμε εκεί που ήταν στη αρχή και αυτό θα μας βοηθήσει πάρα πολύ να φύγουμε από τις αθρόες εισαγωγές σόγιας, σογιάλευρου, πρωτεΐνης εισαγόμενης, η οποία έχει ορισμένα ερωτηματικά, γιατί υπάρχει το μεγάλο debateστην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εάν είναι γενετικά τροποποιημένη σόγια εάν πρέπει να εισάγουμε κτλ.. Γιατί λοιπόν να μην βάλουμε κάτι άλλο που είναι στο φυσιολογικό σιτηρέσιο των ζώων;», ανέφερε ο κ. Αθανασίου.
Συνέχισε λέγοντας ότι όταν αναφερόμαστε στα έντομα συμπεριλαμβάνονται και τα μικροφύκη, τα οποία έχουν πολύ υψηλή πρωτεΐνη, αλλά και για τα ψυχανθή, όπως το λούπινο, η φάβα, το λαθούρι, τα οποία έχουν 30-40% πρωτεΐνη.
«Δεν ήρθε η ώρα να βάλουμε κι αυτά τα παραγκωνισμένα ψυχανθή στις καλλιέργειες; Και το παράξενο είναι ότι αντικαθιστούμε αυτές τις καλλιέργειες που έχουν 30-40% πρωτεΐνη με άλλες καλλιέργειες που είναι τα αμυλούχα, που έχουν 11% πρωτεΐνη», σχολίασε ο κ. Αθανασίου εξηγώντας ότι και στην ανθρώπινη κατανάλωση αλλά πολύ περισσότερο στη ζωοτροφή δεν θα μιλάμε για έντομα, αλλά συστατικά εντόμων.
«Ο καταναλωτής θα γυρίζει πίσω στην ετικέτα του προϊόντος που αγόρασε είτε στη ζωοτροφή είτε στη σκυλοτροφή και ένα από τα συστατικά αντί να λέει φοινικέλαιο θα λέει εντομέλαιο . Μπορεί αρχικά, όπως είχε γίνει και με το φοινικέλαιο να φαίνεται περίεργο, μετά από πέντε χρόνια και δεν θα του κάνει καθόλου εντύπωση», υποστήριξε.
Με τα συστατικά των εντόμων θα έχουμε
περισσότερη και καλύτερα ποιοτικά ζωική πρωτεΐνη
Κι ενώ φαίνεται ότι αυτή η εξέλιξη θα αφορά λίγους, δηλαδή υπάρχει η αίσθηση ότι οι πλούσιοι θα τρώνε κρέας και οι υπόλοιποι έντομα, έρχεται ο κ. Αθανασίου να καταρρίψει αυτό το στερεότυπο.
«Θα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Επειδή ο κόσμος θέλει περισσότερη ζωική πρωτεΐνη, δηλαδή κοτόπουλο, χοιρινό, ψάρι κτλ το να βάλουμε νέες ζωοτροφές σε αυτό το σύστημα αυτό, σημαίνει ότι θα έχουμε περισσότερο κρέας, περισσότερη ζωική πρωτεΐνη διαθέσιμη για περισσότερους, άρα περισσότεροι θα τρώνε κρέας επειδή θα έχουμε κι άλλες πηγές πρωτεΐνης που δεν τις ξέραμε πριν», τόνισε.
Μάλιστα, αναφερόμενος στην εκτροφή των εντόμων σημείωσε πως αυτή είναι πάρα πολύ απλή κι αυτή τη στιγμή υπάρχουν 500 εταιρείες σε όλο τον κόσμο εκ των οποίων λίγο πάνω από τις μισές είναι στη Ευρώπη .
«Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη πρωτοπορεί ξεκάθαρα. Η νομοθεσία για τα έντομα και για ζωοτροφή και ανθρώπινη κατανάλωση ξεκίνησε στην Ευρώπη και είμαι περήφανος γιατί ως Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιμένουμε συνήθως κάποιος άλλος να το ξεκινήσει και το κάνουμε έπειτα κι εμείς.Θέλουμε στην Ευρώπη να φύγουμε από τη σόγια, να φύγουμε από τις αθρόες εισαγωγές διαφόρων τέτοιων πρώτων υλών», υπογράμμισε και συμπλήρωσε πως στην Ευρώπη υπάρχουν τεράστιες εταιρείες καλλιέργειας εντόμων, ενώ δύο από αυτές υπάρχουν στη γειτονική Βουλγαρία και μάλιστα μία από αυτές αναγράφει στην ιστοσελίδα της ότι « φτιάξαμε την επιχείρησή μας στην Βουλγαρία γιατί θεωρούμε ότι η μεγαλύτερη αγορά μας είναι η ιχθυοκαλλιέργεια της Ελλάδας».
Αν και στην Ελλάδα υπάρχει έχουν γίνει βήματα, όπως οι ΚΑΔ που υπάρχουν για να ανοίξει κάποιος μία τέτοια επιχείρηση, καθώς ουσιαστικά πρόκειται για παραγωγή ζωοτροφών, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία επιχείρηση αυτού του είδους.
Η μεγαλύτερη αγορά για τα προϊόντα των εντόμων αφορά στην εκτροφή πουλερικών
Σύμφωνα με τον κ. Αθανασίου, η μεγάλη αγορά στα έντομα είναι στο κοτόπουλο, γιατί πρόκειται για μία φθηνή ζωική πρωτεΐνη για τον μέσο άνθρωπο.
«Τα δεδομένα από πάρα πολλά πειράματα που έχουμε κάνει, δείχνουν ότι το κοτόπουλο είναι καλύτερο εάν έχει φάει έντομα, είναι πιο υγιές σε σχέση με αυτό που έχει φάει τις συμβατικές τροφές, η μικροχλωρίδα του εντέρου του είναι απίστευτα πιο συμβατή με τη φυσιολογική και μάλιστα τα πιο πρόσφατα δεδομένα από τα πειράματά μας που ολοκληρώθηκαν πέρυσι και ήδη έχουν δημοσιευτεί είναι ότι το κοτόπουλο έχει παραπάνω 1.5% πρωτεΐνη σε σχέση με το συμβατικό, εάν έχει φάει έντομα», εξήγησε ο Καθηγητής επισημαίνοντας ότι ο σολομός που ταΐζεται εδώ και χρόνια με έντομα στην Βόρεια Ευρώπη, πωλείται ως premium προϊόν.
«Όσο περνάει ο καιρός συνειδητοποιούμε ότι δεν θα τρώμε ολόκληρα έντομα, υπάρχουν βέβαια και τέτοια προϊόντα στην αγορά, αλλά θα τρώμε συστατικά εντόμων. Ήδη τρώμε συστατικά εντόμων εδώ και πολλές δεκαετίες ενώ έντομα χρησιμοποιούνται έντονα στην φαρμακοβιομηχανία. Δεν είναι μόνο η τροφή, είναι πολύ περισσότερα από την τροφή. Τώρα μπαίνουν τα υπολείμματα των εντόμων και στο βιοντίζελ», κατέληξε ο κ. Αθανασίου.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Δήμητρα Παλαιοδημοπούλου
