Στη δημιουργία τράπεζας σπόρων για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, με στόχο να μετέχει μελλοντικά σε ένα «θησαυροφυλάκιο της φύσης» στο παγκόσμιο δίκτυο αποθήκευσης και για να γίνουμε γενετικά αυτάρκης, προχωρά η Περιφέρεια Θεσσαλίας .
Τη σύσταση και οργάνωση της τράπεζας σπόρων θα αναλάβει, όπως αποφασίστηκε σε πρόσφατη σύσκεψη στην Περιφέρεια, το Ινστιτούτο Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών Φυτών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ με διασφάλιση σπόρων που εντοπίζονται στην Θεσσαλία ακόμη και πριν το 1950, ενώ θα υπάρχει επιστημονική σύνδεση, αλληλεπίδραση και συνεργασία με την Τράπεζα Γενετικού Υλικού του ΕΛΓΟ που βρίσκεται στη Θέρμη και με το τμήμα Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
«Η Θεσσαλία δημιουργεί τον δικό της γενετικό «θησαυρό», τον οποίο θα φυλάει στη δική της Τράπεζα, προσφέροντας ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο σε αγρότες για την προστασία από την εξαφάνιση των σπόρων μας, ώστε να μπορέσουν να επαναχρησιμοποιηθούν στο μέλλον», δήλωσε ο Περιφερειάρχης κ. Κουρέτας.
«Η Τράπεζα με τη λειτουργία της αναμένεται να συμβάλλει στη συγκριτικά ασφαλέστερη διατήρηση και αξιοποίηση των φυτογενετικών πόρων της Θεσσαλίας και ειδικότερα σπάνιων, ενδημικών, απειλούμενων φυτών, καθώς και ειδών με οικονομική αξία, όπως αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά, τοπικές ποικιλίες, καλλωπιστικά», όπως σημειώνει ο Διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Δρ. Δημ. Βλαχοστέργιος.
Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι καλλιεργητές, ερευνητές, δασικά φυτώρια, θα ωφεληθούν τα μέγιστα από τη λειτουργία της Τράπεζας Σπόρων καθώς θα έχουν πρόσβαση στο νόμιμα διαθέσιμο, πιστοποιημένο φυτογενετικό υλικό για μελέτη και αξιοποίηση.
Στην τράπεζα θα διαφυλάσσεται γενετικό υλικό από σιτηρά, κτηνοτροφικά φυτά, όσπρια, αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά, κηπευτικά και άλλα είδη που πολλαπλασιάζονται και μπορούν να διατηρηθούν µε σπόρο.
Έχει αποφασιστεί η διάρθρωση του έργου να γίνει σε 2 φάσεις καθώς επιβάλλεται εκτός από την νομική και διοικητική σύσταση, να αγοραστεί και ο μηχανολογικός εξοπλισμός, αλλά να αρχίσουν και οι πρώτες συλλογές από παραδοσιακές ή τοπικές ποικιλίες, γεωργικές-εμπορικές ποικιλίες καλλιεργούµενων φυτικών ειδών, αυτοφυών ειδών, κ.ά. ενώ θα γίνουν και αιτήσεις συλλογής σπόρων από διεθνείς τράπεζες. Πρόσβαση στους σπόρους θα έχουν ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα, αγρότες, Φορείς αγροτών, δημόσιοι Φορείς και πολίτες υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις. Θα υπάρχει επιστημονική σύνδεση και µε την Τράπεζα που βρίσκεται στη Θέρμη και λειτουργεί σε Εθνικό Επίπεδο και συνεργασία µε τα τµήµατα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και ερευνητικά έργα µε αξιοποίηση ειδικών επιστημόνων. Θα ληφθούν υπόψη διεθνείς συμβάσεις και πρακτικές που αφορούν το γενετικό υλικό για την διατήρησή του και η αποθήκευση σπόρων θα γίνεται στους -18 έως -21″ βαθμούς και με αεροστεγή συσκευασία θα επιτρέπονται 220 έτη διατήρησης.
Η Θεσσαλική Τράπεζα Σπόρων προτείνεται να εγκατασταθεί στον ηµιυπόγειο χώρο του Ινστιτούτου καθώς πληρούνται όλες οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την κατάλληλη διαμόρφωση και την δημιουργία υποδομών διαφύλαξης του γενετικού υλικού.
Συλλογή και επιστημονική τεκμηρίωση
Η συλλογή δείγματος σπόρων θα γίνεται βάση ειδικού πρωτόκολλου, δηλαδή ποια φυτά, πότε συλλέχθηκαν, από ποια περιοχή, ποιος ήταν ο συλλέκτης, ποια η ποικιλία, ποια η κατάσταση του φυτού, η επιστημονική και τοπική ονομασία, προέλευση. Θα προηγούνται δοκιμές βλαστικότητας πριν τη μακροχρόνια αποθήκευση, διαχείριση και συντήρηση. Για την αξιοποίηση των Θεσσαλικών Σπόρων θα υπάρχει συνεργασία µε γεωπονικά τµήµατα του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας και άλλων ακαδημαϊκών φορέων, ερευνητικά ινστιτούτα για δηµιουργία νέων ποικιλιών, αγροτικούς συνεταιρισμούς, οργανώσεις ή εθελοντικές πρωτοβουλίες διατήρησης της βιοποικιλότητας, ιδιώτες, ΜΚΟ, ιερές μονές, συμμµετοχικά σχήματα διατήρησης ή και βελτίωση των σπόρων.
Στηρίζει η Περιφέρεια
Οι σπόροι που θα συλλέγονται και θα φτάνουν στην Τράπεζα θα υποβάλλονται σε αναπολλαπλασιασμό, θα χαρακτηρίζονται, βάσει των μορφολογικών τους στοιχείων, θα καθαρίζονται και θα μπαίνουν σε αφυγραντήρα. Πριν συσκευαστούν στα ειδικά σακουλάκια θα ελέγχονται ως προς τη βλαστική τους ικανότητα. Μάλιστα, ανά τακτά χρονικά διαστήματα θα γίνεται έλεγχος της βλαστικότητας και αν το ποσοστό αυτής έχει πέσει κάτω από κάποιο όριο τότε θα γίνεται αναπολλαπλασιασμός. Αν δεν αναπολλαπλασιαστούν οι ποικιλίες, υπάρχει περίπτωση να χαθούν λόγω της μείωσης της βλαστικής ικανότητας ή εξαιτίας έλλειψης χρηματοδότησης και υποστελέχωσης και αυτό θέλει να αποτρέπει η περιφερειακή αρχή της Θεσσαλίας, με την στήριξή της.
Θα εξεταστεί η δυνατότητα χρηµατοδότησης εκτός από την Περιφέρεια Θεσσαλίας και από ερευνητικά προγράµµατα ή και από τον ιδιωτικό τοµέα και θεωρείται δεδομένη η συνεργασία µε άλλες τράπεζες σπόρων στην Ελλάδα ή το εξωτερικό, ώστε να ανταλλάσσεται εμπειρία, τεχνογνωσία, ενώ βασικοί συμμέτοχοι θα είναι οι αγρότες.
