Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών η σημερινή και τα ευχολόγια, τα μηνύματα και οι υπόλοιπες εθιμοτυπικές φράσεις έρχονται στο προσκήνιο. Φτάνει μία μόνο ημέρα για να αφυπνιστούμε για το θέμα των ναρκωτικών; Να ενημερωθούμε και να δούμε στην ουσία τη μάστιγα, όπως τη χαρακτηρίζουν, της σύγχρονης εποχής; Προφανώς και δεν αρκεί. Όμως ας γίνει αυτή η ημέρα η αφετηρία σκέψης για όλους. Το magnesianews.gr βρέθηκε στον ΟΚΑΝΑ και μίλησε με τον υπεύθυνο της Μονάδας, ψυχίατρο κ. Θεοδόση Γιαμουστάρη, για την καθημερινή “μάχη” του προσωπικού να στηρίξει 200 εξαρτημένους, δίνοντάς τους την ευκαιρία για μια διαφορετική ζωή, χωρίς ουσίες και χωρίς εξαρτήσεις.
Συνέντευξη στη Δήμητρα Παλαιοδημοπούλου
κ. Γιαμουστάρη είστε στη Μονάδα του ΟΚΑΝΑ από το 2010. Μέσα σ’ αυτή τη δεκαετία υπήρχαν διακυμάνσεις σε ανθρώπους που επιζητούσαν βοήθεια;
Στην αρχή, επειδή η Μονάδα ήταν σχετικά καινούργια, καθώς είχε ανοίξει το 2008, υπήρχε μία λίστα αναμονής και τότε ο πρώτος στόχος που θέσαμε με τη θεραπευτική ομάδα ήταν να εξαλείψουμε αυτή τη λίστα. Τα πρώτα χρόνια και μέχρι το 2012 που ουσιαστικά τελειώσαμε με τη λίστα και ήμασταν από τις πρώτες Μονάδες που δεν είχαμε λίστα , είχαμε μεγάλη ροή ανθρώπων, πολλά και πιεστικά αιτήματα που ζητούσαν βοήθεια κι έχοντας τελειώσει με τη λίστα ήταν σαν τη Λερναία Ύδρα, γιατί άλλα μέρη είχαν λίστα, οπότε παρατηρήθηκε το φαινόμενο να έρχονται από άλλες γειτονικές πόλεις σε εμάς, αλλά ακόμη και από την Αθήνα. Οικογένειες που είχαν μία καλή οικονομική κατάσταση νοίκιαζαν ένα σπίτι στο παιδί τους για να παρακολουθεί το πρόγραμμα.
Αυτή τη στιγμή ποια είναι η εικόνα του ΟΚΑΝΑ, πόσοι έρχονται για βοήθεια και το ενδιαφέρον είναι έντονο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια;
Αυτή τη στιγμή εξυπηρετούμε γύρω στα 200 άτομα σε ενεργή δύναμη της Μονάδας και οι οποίοι βρίσκονται σε διάφορες φάσεις του προγράμματος, από την πρώτη τους ένταξη, που φεύγουν από τον κόσμο της ηρωίνης και προσπαθούν να βρουν μια σειρά μέχρι το τελικό στάδιο που είναι η κοινωνική επανένταξη, όπου οι άνθρωποι δεν λαμβάνουν καμία απολύτως ουσία, παρακολουθούν το πρόγραμμα κάθε εβδομάδα, έχουν κυρίως ψυχοκοινωνική υποστήριξη, χωρίς τη χρήση φαρμάκων ή υποκατάστατων. Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, άλλοι παίρνουν το φάρμακο για το σπίτι, διότι έχει αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μαζί τους και πλέον έχουν στήσει ξανά στις ζωές τους, αφήνοντας πίσω τη δυσκολία της τοξικομανίας.
Πόσοι είναι αυτοί που τα καταφέρνουν; Τι χρειάζεται να έχει κάποιος για να φέρει τον στόχο του εις πέρας;
Είναι σημαντικό να ορίσουμε τι σημαίνει τα καταφέρνω. Η πρώτη σκέψη είναι ότι σταματάω την οποιαδήποτε χρήση, οποιαδήποτε ουσίας είτε πρόκειται για σκληρά ναρκωτικά όπως ηρωίνη, κοκαΐνη είτε για λάιτ ναρκωτικά όπως η κάνναβη, ή νόμιμες ουσίες όπως το αλκοόλ. Ο πήχης του να απελευθερωθώ απ’ όλες τις ουσίες είναι ο ιδανικός. Το ποσοστό των ανθρώπων στην πενταετία που καταφέρνουν κι απαλλάσσονται από τη χρήση όλων των ουσιών είναι 7-8%. Ένας στους δέκα είναι το πολύ καλό σενάριο.
Ωστόσο, υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που τους ζούμε εμείς στον ΟΚΑΝΑ, που ήταν στον κόσμο της ηρωίνης, της τοξικομανίας με όλες αυτές τις τραγικές συνέπειες που έχει αυτή η εξάρτηση και οι οποίοι καταφέρνουν και σταματάνε την παράνομη χρήση ουσιών, χρησιμοποιούν το υποκατάστατο για να μπορούν να αντιμετωπίζουν τις όποιες δυσκολίες μπορεί να φέρνουν τα στερητικά σύνδρομα από τη διακοπή των ναρκωτικών και πλέον επιστρέψει στις ζωές τους και χρησιμοποιούν το υποκατάστατο όπως κάποιος άνθρωπος που έχει υπέρταση παίρνει κάθε πρωί το χάπι του. Και η τοξικομανία από μία κατάσταση κρίσης μετατρέπεται σε μία αν μπορούμε να τη χαρακτηρίσουμε χρόνια νόσο.
Το καταφέρνω έχει διάφορα επίπεδα, γιατί για μας και αυτοί τα καταφέρνουν και παρατηρούμε σ’ αυτούς τους ανθρώπους ότι κάποια στιγμή όταν πια έχουν οικοδομήσει καλά τη ζωή τους λένε ότι μπορώ να το αφήσω κι αυτό.
Για τα κριτήρια που καθορίζουν εάν κάποιος τα καταφέρνει, το βασικότερο είναι το κίνητρο. Να συναντηθεί κάποιος με το κίνητρό του για αλλαγή και να υπάρχει διαθέσιμη θεραπεία.
Τα τελευταία οκτώ χρόνια δεν υπάρχει λίστα αναμονής, όποιος ενδιαφέρεται κάνει την εγγραφή, παίρνει συγκεκριμένη ημερομηνία εντός δέκα περίπου ημερών για να μπει στο πρόγραμμα κι αυτό έχει θετικό αντίκτυπο γιατί ο άλλος δεν χάνει το κίνητρό του. Από κει και πέρα το οικογενειακό περιβάλλον θα παίξει ρόλο, δηλαδή οι εφεδρείες που έχει κάποιος για να υποστηριχθεί, θα παίξουν ρόλο οι κοινωνικές συνθήκες, είναι σημαντικό να βρουν δουλειά ή έστω και η προνοιακή πολιτική με κάποια επιδόματα για να μην μπουν στην παραβατικότητα. Όλα αυτά παίζουν ρόλο, όμως υπάρχει και ο αστάθμητος παράγοντας. Έχω δει τους πιο απίθανους ανθρώπους να τα καταφέρνουν και παιδιά που πιστεύαμε ότι θα πάνε καλά να μην συμβαίνει. Δεν είναι μαθηματικά, είναι πολυπαραγοντική κατάσταση η τοξικομανία κι επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες φανερούς και μη.
Ποιο είναι το φάσμα της ηλικίας των ανθρώπων που έρχονται εδώ;
Σε μας έρχονται άνθρωποι που έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας τους και πάνω. Έχουμε ανθρώπους και πάνω από 65 ετών. Ο κύριος όγκος των ανθρώπων που έχουμε εδώ είναι 35-45 ετών και το 80% αυτών είναι άνδρες.
Πόσοι άνθρωποι απαρτίζουν τη Μονάδα του ΟΚΑΝΑ;
Είμαστε έντεκα άνθρωποι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια. Ήμασταν εννιά για πολλά χρόνια. Τρεις νοσηλευτές, δύο γιατροί, εγώ ως ψυχίατρος και η γενική γιατρός μας, δύο ψυχολόγοι, μία κοινωνιολόγος κι ένας διοικητικός υπάλληλος. Πριν από ένα μήνα τοποθετήθηκαν με διετή συμβάσεις μία επιπλέον νοσηλεύτρια και μία κοινωνική λειτουργός. Οπότε είμαστε για πρώτη φορά όσοι προβλέπεται από τον σχεδιασμό της Μονάδας.
