«Αν δεν ξοδέψεις δεν μπορείς να παράγεις και να έχεις κέρδη» λέει μία παλαιά αλλά διαχρονική λογική, αλλά για να ξοδέψει κάποιος που θέλει να παράγει θα πρέπει να έχει και τα χρήματα. Έτσι, στο προσκήνιο παραμένουν πάντα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, που σε πολλές περιπτώσεις προέρχονται από τα ευρωπαϊκά ταμεία ή από προγράμματα του υπουργείου Ανάπτυξης. Οπότε, τα προγράμματα απευθύνονται σε κάθε ενδιαφερόμενο έρχονται στο προσκήνιο με την Αναπτυξιακή Εταιρεία Διαχείρισης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας να αξιολογεί τις προτάσεις των ενδιαφερόμενων και να προχωρά στις πληρωμές όσων εγκρίνονται.
Συνέντευξη: Χρυσόστομος Τρίμμης
«Η ΑΕΔΕΠ είναι ένας ενδιάμεσος φορέας, ένας οργανισμός που διαμεσολαβεί μεταξύ του υπουργείου Ανάπτυξης ή της Περιφέρειας Θεσσαλίας, που δίνουν χρήματα για να γίνουν επενδύσεις από ιδιωτικές επιχειρήσεις. Μεσολαβεί δηλαδή μεταξύ του φορέα και του ιδιώτη επενδυτή, που παίρνει τα χρήματα για να τα αξιοποιήσει. Η ΑΕΔΕΠ αξιολογεί το ενδιαφέρον του ιδιώτη και στη συνέχεια προκρίνει αυτούς που είναι να πάρουν χρήματα. Ξέρει το περιεχόμενο της επένδυσής τους και παρακολουθεί την επένδυση πόσο καλώς υλοποιείται και αποδίδει τα χρήματα. Έχει λοιπόν την ευθύνη της χρηματοδότησης της επένδυσης, αν καλώς τελικά χρηματοδοτήθηκε» μας εξηγεί ο γενικός διευθυντής της αναπτυξιακής εταιρείας, Απόστολος Παπαδούλης, που σημειώνει στη συζήτησή μας ότι υπάρχουν προοπτικές για εισροή χρημάτων και προγραμμάτων, εξαιτίας και των καταστροφών που υπέστη η Θεσσαλία από τα καιρικά φαινόμενα τον Σεπτέμβριο του 2023.
-Τα χρήματα λοιπόν για τα προγράμματα από πού προέρχονται;
Τα περισσότερα χρήματα είναι από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από το ΕΣΠΑ ή το ΠΕΠ, και υπάρχει και η εθνική συμμετοχή με το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων. Από εκεί και πέρα, υπάρχει πρόσκληση που βγάζει το υπουργείο ή η περιφέρεια, περιγράφοντας μία δράση για την οποία προκύπτουν οι ενδιαφερόμενοι. Η εκάστοτε επιχείρηση με βάση την πρόσκληση καταθέτει την πρότασή της και τον σχετικό προϋπολογισμό, και αξιολογείται από εμάς. Εφόσον προκριθεί αρχίζει και η υλοποίηση του προγράμματος και αυτό χρηματοδοτείται σταδιακά από την ΑΕΔΕΠ.
-Για τι ύψος χρηματοδότησης μιλάμε;
Έχει μεγάλη αξία και καθορίζει το ποσοστό το ταμείο. Αν για παράδειγμα η χρηματοδότηση του έργου γίνεται από το ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο η επιδότηση είναι 100%. Το συγκεκριμένο ταμείο χρηματοδοτεί τους ανθρώπινους πόρους και είναι αυτό που ενισχύει τα επιδόματα της ανεργίας, τους νέους που θέλουν να δοκιμάσουν την επιχειρηματικότητα, την κατάρτιση και την επιμόρφωση. Αντί να επιδοτήσει την ανεργία, δίνει χρήματα ώστε κάποιοι που έχουν μία ιδέα, να πάρουν τα χρήματα και να τα ρίξουν στην ιδέα. Αν αυτή… καθίσει, τότε ένας άνθρωπος έχει φύγει από την ανεργία και μπορεί ν’ απασχολήσει και άλλον άνθρωπο. Yπάρχει μία λογική πολλαπλασιασμού.
Τα υπόλοιπα προγράμματα που είναι από το ευρωπαϊκό ταμείο περιφερειακής ανάπτυξης, που είναι ουσιαστικά το ταμείο που χρηματοδοτεί περιφερειακά τις χώρες, ξεκινάει από το 50% και η επιδότηση μπορεί να φτάσει μέχρι και 65% ανάλογα με την περίπτωση. Τα νέα προγράμματα ξεκινούν από το 45% και δίνουν ανάλογα αν προκύπτουν θέσεις εργασίας μεγαλύτερο ποσοστό, αν η εκάστοτε επιχείρηση είναι εγκατεστημένη σε μία πληττόμενη περιοχή μπορεί να φτάσει μέχρι 60%.
-Πόσο χρήσιμα λοιπόν αποδείχθηκαν αυτά τα χρηματοδοτικά εργαλεία στα χρόνια της κρίσης;
Παρακολουθώντας την υλοποίηση των προγραμμάτων, βλέπουμε ότι η επιχειρηματικότητα σε διάφορους κλάδους βαίνει αναπτυσσόμενη. Δεν είναι η μεγάλη επιχειρηματικότητα, αφού εμείς χρηματοδοτούμε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ωστόσο βλέπουμε ότι υπάρχει μία σοβαρή κινητικότητα. Εκείνο που δεν βλέπουμε είναι η κινητικότητα αυτή να προσανατολίζεται στους κλάδους εκείνους που θα έφερναν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία στο προϊόν. Δεν έχουμε μεταποίηση. Έχουμε πολλές υπηρεσίες και μπόλικο Τουρισμό και εκείνο που φαίνεται ν’ αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια στην περιοχή είναι ο κλάδος της Υγείας, που μοιάζει να είναι αναπτυσσόμενος, να κάνει επενδύσεις και σε σύγχρονα εργαλεία και σε νέες οργανωτικές δομές, που αυτό είναι ελπιδοφόρο. Βλέπουμε ότι αυτός ο τομέας αρχίζει και καταλαμβάνει έναν αξιοπρεπή χώρο στην οικονομία.
Για τον Τουρισμό, δεν είναι αυτός που θα γυρίσει ανάποδα το τουριστικό προϊόν. Είναι η πολύ μικρή και μικρή δράση, το τουριστικό κατάλυμα δηλαδή που έχει μία συγκεκριμένη διάρκεια μέσα στον χρόνο, 4-5 μηνών μάξιμουμ. Δεν είναι το κατάλυμα των 12 μηνών τον χρόνο.
Η Θεσσαλία και ο Πρωτογενής Τομέας
-Ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες της Θεσσαλίας έχουμε διαφορετικά χαρακτηριστικά;
Οι Σποράδες έχουν τραβήξει το μεγαλύτερο ποσοστό του Τουρισμού από εμάς, γιατί έχουν τουριστική ένταση και μάλιστα κάποια σημεία είναι μπροστά στην κατηγορία τους. Η Λάρισα είναι αρκετά μπροστά στη μεταποίηση και ακολουθείται από τα Τρίκαλα, που αρχίζει και βγάζει μπροστά τέτοιες φιλοδοξίες με επώνυμες επιχειρήσεις και προϊόντα. Η ΠΕ Μαγνησίας βγάζει τη μεταποίηση αλλά όχι στην ένταση που θα περιμέναμε με βάση και το όνομα του παρελθόντος. Είναι πιο χαλαρά τα πράγματα. Η ΠΕ Καρδίτσας είναι μία περιοχή που επειδή έχει τελείως αγροτικό προσανατολισμό, αναπτύσσει επιχειρηματική δραστηριότητα ακόμη και στη μεταποίηση ορισμένες φορές, αλλά δεν είναι αυτό που σε κάνει να λες «εδώ είμαστε». Είναι ο… Νότος της Θεσσαλίας που έχει τα δικά της ζητήματα. Ίσως θα χρειαζόταν περισσότερη ενίσχυση σε ορισμένα πράγματα.
-Ως ξεκάθαρα αγροτική περιοχή, η Θεσσαλία πώς τα πάει στην ανάπτυξη του Πρωτογενούς Τομέα;
Όλη η Θεσσαλία έχει γι’ αυτό και η οικονομία της έχει ζητήματα, έχοντας χάσει ένα μέρος του πρωτογενούς τομέα από τις καταστροφές και να δούμε πώς αυτό θα αποκατασταθεί. Έχει και εξαγωγικές δραστηριότητες πχ με το βαμβάκι. Έχουμε και μεταποίηση αλλά όχι στην ένταση εκείνη που θα δικαιολογούσε μία αισιοδοξία ότι πηγαίνουμε πάρα πολύ καλά. Έχουμε πχ εκκοκκιστήρια βαμβακιού αλλά μας λείπει η επόμενη φάση μεταποίησης του εκκοκκισμένου προϊόντος. Έχουμε τυποποιημένα φρούτα και έχουμε και εξαγωγές σε τρόφιμα. Πάμε πολύ καλά στο γάλα και έχουμε έναν συγκεκριμένο αριθμό μονάδων τυροκομικών. Εκεί πάμε καλά. Ψάχνεις να βρεις όμως που θα στεριώσει περισσότερο αυτός ο κύκλος της προστιθέμενης αξίας.
-Τι προοπτικές από εδώ και πέρα υπάρχουν;
Τα εργαλεία αυτά είναι αρκετά θαρραλέα. Έχουν περισσότερο θάρρος από το θάρρος των επιχειρήσεων. Πχ βγάλαμε τρεις δράσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Κάθε δράση ήταν ένα σκαλοπάτι. Ξεκινήσαμε από τον βασικό ψηφιακό μετασχηματισμό για μικρές επενδύσεις και σε πιο γνωστά και δεδομένα ψηφιακά εργαλεία. Το επόμενο ήταν πιο απαιτητικό και το τρίτο σκαλοπάτι, με μεγαλύτερο προϋπολογισμό είχε περισσότερα. Είχαμε μία ικανοποιητική συμμετοχή στο βασικό σκαλοπάτι, όχι κάτι «τρελό» όμως. Ακόμη δεν έχουμε περάσει στις επιχειρήσεις την ανάγκη να εκσυγχρονιστούν με τέτοια εργαλεία. Μπορεί να μην το έχουν και οι ίδιες οι επιχειρήσεις ή να μην τους έχει γνωστοποιήσει κάποιος τη δυνατότητα ν’ αξιοποιήσουν αυτά τα εργαλεία.
Κάτι κινήθηκε στο κομμάτι του ψηφιακού μετασχηματισμού στον κλάδο της Υγείας. Φιλόδοξη η προοπτική που δημιουργούσαν οι δράσεις αυτές, αλλά λιγότερο φιλόδοξες οι επιχειρήσεις να τις αρπάξουν.
-Φοβούνται κάτι;
Δεν μπορώ να πω ακριβώς, αλλά ενδεχομένως να μας λείπουν οι κλάδοι που θα μπορούσαν ν’ αξιοποιήσουν αυτά τα εργαλεία, αλλά ενδεχομένως να λείπουν και τα επιχειρηματικά μεγέθη. Κακά τα ψέματα πρέπει να είσαι μία αρκετά μεγάλη επιχείρηση. Δεν έχουμε καν το ευρωπαϊκό μέγεθος της επιχείρησης με 250 άτομα απασχολούμενα. Αυτές είναι μετρημένες στα δάχτυλα. Αντίθετα έχουμε ένα αρχιπέλαγος πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων. Έτσι, τα μεγέθη δεν βοηθούν αν δεν πρόκειται για μία μεγάλη επιχείρηση. Χρειάζεται όμως και η κουλτούρα του έξυπνου χρονισμού, να θες δηλαδή να είσαι συνεχώς πάνω στο κύμα. Βέβαια, υπάρχει κόπωση και ανασφάλεια στις επιχειρήσεις και αυτό ίσως να μην βοηθάει.
Αντίθετα τα δύο προγράμματα για τη νέα επιχειρηματικότητα και τις τουριστικές επιχειρήσεις αποδείχθηκαν δημοφιλέστατα.
-Μήπως είναι και θέμα ενημέρωσης;
Αυτό που κάνουμε εξαντλητικά ως ΑΕΔΕΠ, είναι να δώσουμε στον καθένα τη δυνατότητα να ενημερωθεί για το πρόγραμμα. Ενδεχομένως εκείνο που λείπει από την κάθε επιχείρηση είναι πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τα εκάστοτε εργαλεία και να τα αφομοιώσουν στη δραστηριότητά τους. Εμείς θα πούμε για το πρόγραμμα, για τις δαπάνες, για την επιδότηση. Περαιτέρω δεν έχουμε τη δυνατότητα να πάμε, ίσως λείπει ο κρίκος που θα μπορούσε να είναι συμβουλευτικές υπηρεσίες σοβαρού χαρακτήρα, όχι απλώς για να καταρτίσουν την πρόταση μιας επιχείρησης, αλλά να την κατευθύνουν.
-Τι δεδομένα πιστεύετε ότι θα πρέπει να περιμένουμε το 2025;
Η Θεσσαλία έχει πληγεί και έχει χάσει οικονομία, κλάδους, έχει καθυστερήσει στην ανάπτυξη άλλων κλάδων και κάποιοι είναι σε απόγνωση. Ειδικά στον πρωτογενή τομέα, που έχουν χάσει εκτάσεις και ζωικό κεφάλαιο. Αυτό είναι το μαύρο κομμάτι…
Υπάρχει και το λευκό κομμάτι ότι αυτά θα ξαναγίνουν. Οπότε περιμένουμε ότι θα πέσουν αρκετά χρήματα στη Θεσσαλία, ώστε να επανέλθει στην πρότερη εικόνα της. έχουμε υποδομές που θα πρέπει να ξαναγίνουν, έχουμε δραστηριότητες που πρέπει να ενισχυθούν για να πάνε μπροστά, οπότε αναμένονται κεφάλαια προς επένδυση. Ελπίζουμε να υπάρχει και ένας σοβαρός πολλαπλασιαστής, δηλαδή να αξιοποιηθεί δυναμικό από τη Θεσσαλία για όλα αυτά τα πράγματα, οπότε αυτό που χάθηκε, δεν ξέρω αν αποκατασταθεί στο σύνολό του αλλά θα υπάρξει μία διαδικασία αποκατάστασης που θα δημιουργήσει νέο εισόδημα, με νέα ώθηση σε κάποια πράγματα. Βλέπω ότι και η Περιφέρεια το παλεύει και είναι καλό αυτό. Έχουμε περιοχές που έχουν πληγεί πολύ σοβαρά, άρα η αποκατάσταση είναι καταδικασμένη να γίνει. Όπου υπάρχει καταστροφή υπάρχουν ευκαιρίες.
Ειδικότερα για τη Μαγνησία;
Μιλάμε κυρίως για τον Βόλο, που είναι μία αδικημένη πόλη, από τις ηγεσίες της. ο Βόλος έχει αυτή τη στιγμή πανεπιστήμιο και μιλάμε για ανάπτυξη. Πιστεύετε ότι ο δήμαρχος της Οξφόρδης μιλάει για ανάπτυξη; Είναι μία πανεπιστημιούπολη και όλοι βοήθησαν για να γίνει. εδώ βοηθούν για να σταματήσει ο Βόλος να γίνει πανεπιστημιούπολη. Εδώ έχουμε τη μεγάλη βάση για την πόλη, ασχέτως αν δεν καταλαβαίνει ότι μπορεί να ζει από το πανεπιστήμιο. Αντί να επενδύσει στο πανεπιστήμιο, για τη λειτουργία του και την επόμενη ημέρα του, έχουμε τον ακήρυχτο πόλεμο απέναντί του. Δεν υπάρχει συνείδηση στην πόλη ότι το πανεπιστήμιο δίνει στην πόλη εισόδημα 11 χιλιάδων ατόμων. Από τη στιγμή που ο Βόλος έχασε τη βιομηχανία του, που χάνεται απ’ όλη την Ελλάδα, με εξαίρεση κάποιες επενδύσεις που μακάρι να πετύχουν, δεν έχουμε ευχάριστα νέα καθημερινά να μιλάμε για θέσεις εργασίας. Οπότε η πόλη όφειλε να έχει εστιάσει σε ένα επόμενο πλάνο, που θα μπορούσε να είναι η πόλη και το πανεπιστήμιο.
Πλέον διαλέγουμε πόλεις για να πάμε να τις δούμε. Αν πάει κανείς στη Μπριζ, θα δει ότι είναι μία ωραία πόλη. Το Εβιάν είναι ένα πανέμορφο σημείο. Ο Βόλος δεν είναι πανέμορφος. Μπορεί να είναι η παραλία του για τους επισκέπτες και παραπάνω δύσκολα. Δεν έχουμε βγάλει τα συγκριτικά πλεονεκτήματά του.
Το δεύτερο είναι το πανεπιστήμιο, μια πηγή ζωής για τον Βόλο. Σε δύο χρόνια θα έχουν ετοιμαστεί οι εστίες της Βαμβακουργίας. Εκεί αλλάζει η ροή της πόλης. Ένα μεγάλο μέρος πληθυσμού θα μεταφερθεί σε μία μεγάλη περιοχή. Τι προετοιμασίες έχουν γίνει σ’ αυτό; Καμία.
Σε άλλες πανεπιστημιουπόλεις έχουν δοθεί στα ιδρύματα τεράστιες εκτάσεις για ν’ αναπτυχθούν και να συγκεντρώνουν φοιτητές απ’ όλο τον κόσμο. Εδώ έχουμε συγκρούσεις για το αν το οικόπεδο έπρεπε να το πάρει ο δήμος. Εδώ είμαστε μίζεροι. Δεν ξέρω γιατί. Είμαστε άσχετοι; Αμόρφωτοι; Έχουμε άλλο πλάνο; Δεν ξέρω. Βλέπω πάντως ότι η πόλη είναι αδικημένη.
Πηγή: Ειδική έκδοση του Ομίλου Καρεκλίδη “Restart στη Μαγνησία”
