Σαν σήμερα ακριβώς, ημέρα Σάββατο, πριν 103 χρόνια, Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου 1922, ο Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης μαρτύρησε. Όλοι είχαν φύγει από τη Σμύρνη. Ο ελληνικός στρατός και ο Ύπατος Αρμοστής Αριστείδης Στεργιάδης από την Παρασκευή 26 του μηνός είχαν φύγει. Οι Σμυρνιοί έμειναν μόνοι και ανυπεράσπιστοι. Αυτός έμεινε μόνος στην τουρκοκρατούμενη πλέον Σμύρνη, αν και μπορούσε να φύγει.
Αφού τέλεσε την τελευταία Θεία Λειτουργία στην Αγία Φωτεινή, εμψυχώνοντας τους Έλληνες, ένας Τούρκος αστυνομικός τον διέταξε να πάει στο Διοικητήριο, που τον περίμενε ο Νουρεντίν πασάς. Πήγε.
Συνομίλησαν για λίγο και ο φοβερός Νουρεντίν τον παρέδωσε στον μαινόμενο τούρκικο όχλο κάτω απ’ το διοικητήριο. «Τον έσυραν από το Διοικητήριο ως την τουρκική αγορά και στις συνοικίες των δύο Τσεσμέδων και από εκεί τον έφεραν αιμόφυρτο στην πλατεία του Τιρκιλίκ. Τα ράσα του σχισμένα, τα γένια του ξεριζωμένα, τα μάτια του βγαλμένα. Η δεσποτική του ράβδος λάφυρο του όχλου. Ό, τι απέμεινε από το σώμα του το κρέμασαν στην πλατεία…» («ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ», Χρήστου Αγγελομάτη, Βιβλιοπωλείο Εστίας, σελ. 231).
Του Δημήτρη Κωνσταντάρα-Σταθαρά
