Ενδοκυβερνητικές τριβές προκαλεί το σχέδιο νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει πως για την εκτίμηση της αξίας του ακινήτου που κατάσχεται λαμβάνεται υπόψη η εμπορική του αξία και όχι η αντικειμενική αξία.
Σήμερα η ελάχιστη τιμή εκκίνησης για εκπλειστηριασμό ακινήτων του οφειλέτη, δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από την αντικειμενική αξία, με αποτέλεσμα -επειδή οι αντικειμενικές αξίες των ακινήτων είναι κατά πολύ υψηλότερες από τις εμπορικές τιμές- οι πλειστηριασμοί να κηρύσσονται άγονοι.
Ο ισχύων νόμος που χρονολογείται απλό το 2008 προβλέπει πως αν πραγματοποιηθούν δύο άγονοι πλειστηριασμοί, η εφορία μπορεί να ζητήσει μέσω του δικαστηρίου τη μείωση της τιμής εκκίνησης του ακινήτου που βγαίνει στο σφυρί. Η τρόικα εξ αρχής θεωρούσε ότι η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και πολυδάπανη, καθώς στην πράξη δεν γίνονται πλειστηριασμοί και τελικά το Δημόσιο δεν εισπράττει τα οφειλόμενα.
Έτσι, στο τελευταίο επικαιροποιημένο Μνημόνιο προβλέφθηκε η δέσμευση της ελληνικής πλευράς για την αλλαγή του πλαισίου διεκδίκησης των ληξιπρόθεσμων χρεών, με ορισμό της τιμής εκκίνησης των ακινήτων που εκπλειστηριάζονται στο 1/3 της αντικειμενικής αξίας.
Έπειτα από αλλεπάλληλες συσκέψεις στο διάστημα Αυγούστου – Νοεμβρίου 2014 κυβέρνηση και τρόικα συμφώνησαν να μειωθεί το ύψος της τιμής της πρώτης προσφοράς στους πλειστηριασμούς. Οι πρώτες πληροφορίες ανέφεραν πως η κυβέρνηση είχε πείσει τους επικεφαλής της τρόικας το ποσό αυτό να ανέρχεται στα 2/3 της αντικειμενικής και εάν δεν γινόταν συναλλαγή στα 2/3 τότε να πηγαίνει στο 50% της αντικειμενικής.
Ολική ανατροπή
Ωστόσο, το σχέδιο νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας που κατέθεσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Χαράλαμπος Αθανασίου στη Βουλή εμπεριέχει ρύθμιση για το θέμα που πόρρω απέχει από τη συμφωνία που είχε εξαγγείλει η κυβέρνηση.
Το άρθρο 993 παρ. 2 το νομοσχεδίου προβλέπει πως για την εκτίμηση της αξίας του ακινήτου που κατάσχεται λαμβάνεται υπόψη η εμπορική του αξία, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά το χρόνο της κατάσχεσης και όχι η αντικειμενική αξία, όπως ορίζει η ισχύουσα ρύθμιση. Ξεκαθαρίζεται δε πως οι ειδικότερες προϋποθέσεις για την εφαρμογή της νέας αυτής διάταξης θα καθοριστούν με προεδρικό διάταγμα και ότι μέχρι την έκδοση του διατάγματος αυτού, όπου προβλέπεται για το ακίνητο που κατάσχεται αντικειμενική αξία για τον υπολογισμό του φόρου μεταβίβασης, θα λαμβάνεται υπόψη η αντικειμενική αξία αυτή.
Αλλά και στο άρθρο 995 του ίδιου νομοσχεδίου (προβλέπεται η δυνατότητα επίσκεψης του κατασχεθέντος ακινήτου από υποψήφιους πλειοδότες, με τη συνοδεία του δικαστικού επιμελητή), αναφέρεται ότι ως τιμή της πρώτης προσφοράς για το ακίνητο που εκπλειστηριάζεται ορίζεται η εμπορική του αξία, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά το χρόνο της κατάσχεσης και όχι η αντικειμενική αξία, όπως ορίζει η ισχύουσα ρύθμιση.
Αντιδρά το ΠΑΣΟΚ
Σημειώνεται πως ο Τομέας Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ εξέφρασε σήμερα Δευτέρα τη διαφωνία του με το κατατεθέν σχέδιο νόμου ζητώντας την προστασία της κύριας κατοικίας.
Καθώς σήμερα δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για τις εμπορικές αξίες ακινήτων εγκυμονεί ο κίνδυνος πλειστηριασμών με τιμές εκκίνησης που θα είναι μικρότερες ακόμη και του 50% της σημερινής αντικειμενικής αξίας.
Λύση στο ζήτημα αυτό θα μπορούσαν να δώσουν οι δείκτες τιμών ακινήτων που θέλει να καταρτίσει το υπουργείο Οικονομικών, αλλά και το ηλεκτρονικό σύστημα συλλογής στοιχείων συναλλαγών επί ακινήτων που δημιουργεί μέσω υποθηκοφυλακείων η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων. Σύμφωνα ωστόσο με εκτιμήσεις των εμπλεκομένων τα σχετικά συστήματα δεν θα είναι σε επιχειρησιακή ετοιμότητα πριν από το 2016.
Θανάσης Κουκάκης
