Σε μια νέα πολύ σημαντική έκδοση για τη γλώσσα προέβη η Φιλολογική Ιστορική Αρχαιολογική Λαογραφική Εταιρεία Θεσσαλίας (Φ.Ι.Α.Λ.Ε.Θ.) σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Κ. & Μ. Αντ. Σταμούλη της Θεσσαλονίκης. Στην εν λόγω έκδοση των 349 σελίδων ο αναγνώστης παρακολουθεί τις υπόγειες διαδρομές της γλώσσας, ανιχνεύοντας το περιεχόμενο των λέξεων, λανθάνον και εμφανές. Ανακαλύπτει τη δύναμη της λέξης και την καταλυτική επίδρασή της στον Άλλο. Λέξεις ευγενικές, λέξεις συγκρουσιακές, λέξεις αμηχανίας, λέξεις οργισμένες, λέξεις παρηγορητικές, λέξεις δηλητήριο, λέξεις αγάπης… Το βιβλίο, χωρίς να είναι ούτε ετυμολογικό ούτε σημασιολογικό λεξικό, οδηγεί τον αναγνώστη στους δαιδαλώδεις διαδρόμους της γλώσσας προς αναζήτηση της ριζικής καταγωγής των λέξεων αλλά και των ποικίλων σημασιολογικών αποχρώσεων τους.
Ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, μάχιμος φιλόλογος επί σαράντα περίπου έτη, ασχολήθηκε -και συνεχίζει να ασχολείται- με τον λόγο. Υπηρετεί κυρίως τον δοκιμιακό λόγο, καλλιεργώντας τη νεοελληνική γλώσσα και αναδεικνύοντας την καθαρότητα, την πλαστικότητα και την πολυσημία της.
Το νέο του βιβλίο περιέχει κείμενα που αναφέρονται στην ορθή χρήση των λέξεων αλλά και σε γλωσσικά λάθη που δυσχεραίνουν την επικοινωνία με την παραβίαση όχι μόνον γραμματικών κανόνων αλλά και με την αλλοίωση του νοηματικού φορτίου των λέξεων∙ ρίζες, σημασίες, χρήσεις -κυριολεκτικές και μεταφορικές- των λέξεων, ενδιαφέροντες ιδιωτισμοί και ένας μεγάλος αριθμός παραδειγμάτων, ενδεικτικών πάντα, αποδεικνύουν ότι η γλώσσα μας είναι τόσο πλούσια και πρωτεϊκή και η δυναμικότητά της επιτρέπει μόνον ενδεικτικές προσεγγίσεις.
Μια άλλη σημαντική παράμετρος του βιβλίου είναι οι διαδρομές των λέξεων από την Αρχαία Ελληνική μέσω της Μεσαιωνικής στην Κοινή Νέα Ελληνική γλώσσα. Διαδρομές που, αποκαλυπτόμενες, εκπλήττουν, φωτίζουν τον νου, καθαρίζουν την εικόνα της καθημερινής ομιλίας.
Ο συγγραφέας,προκειμένου να αποτυπώσει τη γλωσσική αλήθεια και, όπου υφίσταται, το γλωσσικό λάθος και προς επίρρωσιν της τυπολογικής και σημασιολογικής συνέχειας και εξέλιξης του λεξικού πλούτου της γλώσσας μας, προσφέρει στον αναγνώστη έναν μεγάλο αριθμό αποσπασμάτων-παραθεμάτων αντλημένων από κείμενα της ενιαίας αδιάσπαστης οντότητας της Ελληνικής από την αρχαιότητα έως σήμερα.Πάρα πολλές λέξεις της αρχαίας ελληνικής επιβιώνουν μέχρι σήμερα, είτε με την αρχική τους μορφή και σημασία είτε με τις αναγκαίες γλωσσικές προσαρμογές της εποχής μας. Έτσι, η αρχαία και η νέα ελληνική δεν αποτελούν δύο αποκομμένες πραγματικότητες, αλλά δύο κρίκους μιας μακράς γλωσσικής συνέχειας.
Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» περιλαμβάνει Πρόλογο του Διοικητικού Συμβουλίου της Φ.Ι.Α.Λ.Ε.Θ. και του συγγραφέα καθώς και 48 κείμενα στις 349 σελίδες του, οι οποίες διανθίζονται από σχετικές με το θέμα κάθε φορά ενδιαφέρουσες εικόνες.Τα 31 κείμενα εξετάζουν και αναπτύσσουν με ξεχωριστό τρόπο το ριζικό σύστημα κάποιων λέξεων και τις υπόγειες διαδρομές τους από την αρχαιότητα έως σήμερα, με πλήθος παραδειγμάτων. Τα άλλα 15 κείμενα αναπτύσσουν και σχολιάζουν τον ρόλο, την αξία και τη λειτουργία των λέξεων και, γενικότερα, της Γλώσσας μας, όχι μόνο ως οργάνου επικοινωνίας αλλά και ως εργαλείου σκέψης, αφού μέσα στη Γλώσσα αποτυπώνονται η ιστορία, ο πολιτισμός, η συλλογική μνήμη και ένας ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.
Στα ενδιαφέροντα κείμενα του βιβλίου συγκαταλέγονται και εκείνα που καταγγέλλουν το φαινόμενο της άκρατης και αλόγιστης χρήσης ξένων λέξεων στην επικοινωνία μας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην παρουσία ξενόγλωσσων επιγραφών στους κεντρικούς δρόμους των πόλεών μας, με ειδική αναφορά στα Τρίκαλα, τη στιγμή που ελληνικές επιγραφές με αρχαία ρητά κοσμούν την είσοδο ξένων πανεπιστημίων.
Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» επιχειρεί να μας συμφιλιώσει ξανά με τη Γλώσσα μας, να μας κάνει να σταθούμε με μεγαλύτερο σεβασμό απέναντι στη Λέξη και να αντιληφθούμε ότι κάθε λέξη έχει τη δική της ιστορία, τη δική της διαδρομή και, πολλές φορές, τη δική της κρυμμένη δύναμη.Απολαμβάνοντας τη γλυκιά τυραννία των λέξεων, διαπιστώνουμε πως αυτές οι λέξεις, η γλώσσα μας, είναι η πατρίδα μας και, κάθε φορά που αφήνουμε ανυπεράσπιστη τη γλώσσα, οδηγούμε την πατρίδα με σταθερό βηματισμό στην «υποδούλωση».
Είναι στο χέρι μας, λοιπόν, εναπόκειται στον καθένα μας, η επιλογή και η ορθή χρήση των λέξεων σε μια συνεχή προσπάθεια κατανόησης και κατάκτησης μιας μακραίωνης γλώσσας, της γλώσσας μας. Εμείς οι ομιλητές είμαστε οι σωτήρες, εμείς και οι ολετήρες της. Εξάλλου, κατά τον Πλάτωνα, αἰτίαἑλομένου∙ θεός ἀναίτιος.
Γενικότερα, το βιβλίο απευθύνεται σε όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας και μόρφωσης, και ιδιαίτερα σε εκείνους που νοιάζονται για την «αισθητική» της Γλώσσας μας.
Και για να πάρει μια γεύση του ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης, παρατίθεται o πίνακας περιεχομένων.
Περιεχόμενα
- ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ Φ.Ι.Α.Λ.Ε.Θ. …………………………………..
- Αντί Προλόγου ………………………………………………………
- Τη Γλώσσα μού έδωσαν Ελληνική ………………………….
- Η πατρίδα μας… οι λέξεις ……………………………………..
- Η γλυκιά «τυραννία» των Λέξεων ………………………….
- Οι λέξεις μας… η οικογένειά μας ……………………………
- Είμαστε οι Λέξεις μας ……………………………………………
- Από την πόλη έρχομαι ……………………………………………
- Απολείπειν ο θεός ………………………………………………….
- Άρρητα ρήματα ……………………………………………………
- Ο Λόγος και τα λόγια …………………………………………..
- Ἄρχεσθαι μαθών, ἄρχεινἐπιστήσει ………………………
- Γαία – Γῆ – Xθὼν – Ἄρουρα – Χοῦς …………………….
- Το Aγώι και ο Aγωγιάτης …………………………………….
- Δόςἡμῖν σήμερον ………………………………………………….
- Ἕκαστοςἐφ’ ᾧ ἐτάχθη …………………………………………
- Καθ΄ Εἱμαρμένην …………………………………………………
- …Καὶ δύναμιν ἐσχηκότες λόγου ………………………….
- Κόσμος και Κοσμήματα ………………………………………
- Μη θέτεις θέμα τώρα …………………………………………
- Ὅ γέγονε, γέγονε ……………………………………………….
- Οι Αιρετικοί ……………………………………………………….
- Ορατότης μηδέν ………………………………………………..
- Οὐκἄνλάβοις ……………………………………………………
- Πράσσεινἄλογα …………………………………………………….
- Στην αρχή το φως …………………………………………..
- Τα φαινόμενα απατούν ………………………………………
- Στῶμενκαλῶς ……………………………………………………
- Τα βέβαια βήματα… …………………………………………..
- Τα παθήματα… μαθήματα ………………………………….
- Το φέρον (μοίρα) φέρε… …………………………………….
- Το Πάρθιον βέλος και ο Εκηβόλος Απόλλων ……….
- Νηνεμία. Το στερητικόν «Νη» …………………………….
- Ένα γλωσσικό οδοιπορικό στον αστερισμό του “Οἶδα”………….
- H διαχρονικότητα της Γλώσσας μας ……………………
- Γλώσσα και Ιστορία …………………………………………..
- Ο Δήμος και η Δημοκρατία …………………………………
- Ζητείται Πολίτης ………………………………………………..
- Οι σύνθετες λέξεις ……………………………………………..
- Το πόθεν των λέξεων ………………………………………….
- Η αυτοκρατορία του επιθέτου …………………………….
- Οι σύγχρονοι Ποσειδωνιάται ………………………………..
- H «Γλώσσα» των νέων ……………………………………….
- Οι Δρόμοι έχουν τη δική τους Ιστορία … ………………
- Η Γλώσσα κουβαλάει την ευγένεια ……………………..
- Το “ForestPark” των Τρικάλων και η Αισθητική της Γλώσσας…..
- Ο «Πάτερ» και η γλωσσική κανονικότητα ……………
- Η θητεία του Χάιζενμπεργκ στην Ελληνική Γλώσσα……………….
Πληροφορίες : [email protected]
