Μόλις κυκλοφόρησε από τις τοπικές εκδόσεις «Ήβη»| – βιβλιοπωλείο ΗΛΙΟΣ το ετήσιο ημερολόγιο με τίτλο «Χρονολογικός Πίναξ 2024» (διαστ. 14χ21, σελ. 390, σκληρόδετο).
Το νέο ημερολόγιο έχει «δανειστεί» τον τίτλο του όσο και τα κείμενα του από το βιβλίο του Κύπριου Σολομών Νικολαΐδη που τυπώθηκε 190 χρόνια πριν στην Αίγινα, στο πρώτο επίσημο τυπογραφείο του νεοσύστατου βασιλείου του Όθωνα! Αποτελεί δε ένα σπάνιο βιβλίο της εποχής και προορίζονταν για τους νεαρούς μαθητές του νέο ελληνικού κράτους.
Ο συγγραφέας του βιβλίου Σολομών Νικολαΐδης ήταν γιος του Νικόλαου Νικολαΐδη ή Σολομωνίδη του «λογιώτατου» και της Ουρσουλούς με καταγωγή από την Έμπα της Πάφου. Εγγονός του παπά Σολωμού Αποστόλη και ανιψιός εκ πατρός των Ανδρέα και Μάρκου Σολομωνίδη επιφανών κυπρίων, εξισλαμισθέντων το 1821 από τους Τούρκους. Η οικογένειά του ήταν από τις πιο σεβαστές και ευκατάστατες του νησιού της Αφροδίτης. Ο ίδιος υπήρξε «γραμματεύων» του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού κατά το πρώτο έτος της Ελληνικής Επαναστάσεως. Λίγα χρόνια μετά τις σφαγές και διώξεις στο νησί, γνωστές και ως Ιουλιανά (1821) κατέφυγε με τη σύζυγό του Αννέτα Χατζησυμεώνος Γλυκύ στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου εξασκώντας εξ ανάγκης το επάγγελμα του εμπόρου. Αργότερα ήρθε στην ελεύθερη Ελλάδα όπου διορίσθηκε γραμματέας στο Πρωτόκλητο Δικαστήριο Κορίνθου (1830) επί Καποδίστρια, και δύο χρόνια μετά γραμματέας σε έκτακτο δικαστήριο. Ακολούθως δικαστής στο Μεσολόγγι (1833) την περίοδο της Αντιβασιλείας του Όθωνα. Ατυχώς ο διορισμός αυτός προκάλεσε αντιδράσεις διότι ο Σολομών Νικολαΐδης κατά την περίοδο των Ιουλιανών είχε εξισλαμισθεί όπως και οι περισσότεροι άνδρες της οικογένειας του, αποδεχόμενος το όνομα Σουλεϊμάν Νουρής.
Με το όνομα αυτό είχε καταφύγει στην Αίγυπτο, το 1835 μετατέθηκε στην Αθήνα ως εφέτης και το επόμενο έτος ως πρόεδρος πρωτοδικών στην Σύρο όπου παρέμεινε εκεί για έξι χρόνια. Το 1842 μετατέθηκε στο Ναύπλιο και στις 12.6.1884 με βάση το Β΄ Ψήφισμα της Εθνοσυνέλευσης απολύθηκε από το δικαστικό σώμα ως «μη έχων τα νενομισμένα προσόντα του δημοσίου υπαλλήλου». Στην πραγματικότητα η απόλυση του είχε να κάνει με τις εκκαθαρίσεις του σώματος από τους «ετερόχθονες». Πράγμα που επιβεβαιώνεται και από την απόλυση άλλων δύο δικαστικών που δεν είχαν μεγαλώσει στην Ελλάδα. Το ίδιο έτος επέστρεψε στην Σύρο όπου είχε υπηρετήσει για έξι χρόνια ως δικαστής και υπήρχε μια σχετικά μεγάλη κυπριακή κοινότητα. Εξάσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου, μέχρι το τέλος της ζωής του τον Φεβρουάριο του 1850, κατόπιν της εξασφάλισης του «αναγκαίου βασιλικού διορισμού».
Το 1833 μόλις είχε κυκλοφορήσει το βιβλίου του ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ και διορισθεί δικαστής στο δικαστήριο της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, ένας άλλος «ετερόχθων» ο Ι. Φιλήμων εκδότης της εφημερίδας «Χρόνος» και αγωνιστής του 1821 δημοσίευσε ένα βαρύτατο υπαινιγμό σε βάρος του με τη μορφή δημοσιογραφικού σχολίου: «Ηξιώθει εις την Ελλάδα να γίνη δικαστής και ένας αρνητής Σουλεϋμάν Νουρής», το ίδιο έπραξε και ένας άλλος εκδότης ο Εμμ. Αντωνιάδης της «Αθηνάς». Το γεγονός ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων αποκαλύπτοντας έτσι μια άγνωστη πτυχή του δράματος των Ελλήνων της Κύπρου κατά την διάρκεια της επανάστασης του 1821.
Τον Ιούλιο του έτους αυτού με την υποψία και μόνο ότι οι Έλληνες της Κύπρου πιθανόν να επαναστατούσαν οι Τούρκοι αποφάσισαν την εξόντωση των επιφανέστερων οικογενειών, των αρχιερέων, ιερέων, Ελλήνων σε διοικητικά πόστα του τούρκου διοικητή και λογίων. Ελάχιστοι από αυτούς ξέφυγαν από το ¨μαχαίρι¨ του κατακτητή. Μερικοί έλαβαν βοήθεια και άσυλο από τους ευρωπαίους επιτετραμμένους και κάποιοι διάλεξαν να αλλαξοπιστήσουν δηλώνοντας έτσι την υποταγή τους στον σουλτάνο. Οι τελευταίοι έλαβαν το όνομα από τους ομοεθνείς τους «Λινοπάμπακοι»*.
Ο Σολομών Νικολαΐδης ήταν ένας από αυτούς, παρότι αρχικά βασανίσθηκε και φυλακίσθηκε. Τελικά διάλεξε να αρνηθεί το χριστιανικό δόγμα, προσωρινά, χάρη «της αδυναμίας της ανθρώπινης φύσεως» αλλά και μπρος στα δάκρυα της δύστυχης μητέρας του και των άλλων κοντινών του συγγενών. Παρέμεινε ουσιαστικά όμηρος στην Κύπρο μέχρι που κατάφερε να φύγει στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου εξασκώντας το επάγγελμα του εμπόρου και εγκαταλείποντας την περιουσία του (κινητή και ακίνητη) στην Κύπρο. Πάντα όμως πίστευε πως θα μπορούσε να εκπληρώσει το καθήκον του ως πατριώτης, πράγμα που έπραξε με τον διορισμό του επί Καποδίστρια και μέχρι το τέλος της ζωής του στην Ερμούπολη της Σύρου. Άλλωστε ο ίδιος είχε ενημερώσει τις ελληνικές αρχές και τον πρώτο κυβερνήτη της χώρας για την υποχρεωτική αλλαγή της πίστης του και τα γεγονότα του Ιουλίου 1821.
Οι κατήγοροι του και κυρίως ο Φιλήμων πίστευαν πως οι υπηρεσίες του «Λινοπάμπακου» ή κρυπτοχριστιανού Σ. Νικολαΐδη προς το ελληνικό έθνος δεν ήταν ούτε αναγκαίες, ούτε άξιες λόγου, πως μόνο όσοι πολέμησαν κατά την επανάσταση και «έπαθαν» ήταν ικανοί για τις θέσεις αυτές, αρκεί φυσικά να γνώριζαν και τα «δικαστικά…». Απ’ την άλλη υπήρξαν μυριάδες αυτοί που δεν δέχθηκαν να αρνηθούν τον Χριστό και πέθαναν ως αληθινοί μάρτυρες της πίστης και της πατρίδας τους. Όσοι αρνητές επέζησαν έπρεπε να θεωρούνται προδότες όπως άλλωστε τους θεωρούσαν και οι Τούρκοι μη δεχόμενοι την αλλαγή πίστης.
Το τραγικό στην περίπτωση του Σ. Νικολαΐδη είναι πως και οι δύο θείοι του Ανδρέας Σολομωνίδης ή Χουρσίτ αγάς και Μάρκος, Αχμέτ αγάς -κυρίως ο πρώτος- υπήρξαν αμφιλεγόμενες μορφές τα χρόνια εκείνα. Ο Ανδρέας επωφελήθηκε σκανδαλωδώς από τις σφαγές και τις διώξεις του 1821 ως «γραμματικός του Σεραγιού» και υπήρξε πρωταγωνιστής ενός αρνητικού κυπριακού υπομνήματος προς τον Ι. Καποδίστρια το 1828. Η οικογένεια του δε ήταν εκ των ισχυρότερων οικονομικών παραγόντων της Κύπρου, εισπράκτορες φόρων, τοκιστές, έμποροι και ο ίδιος «γραμματεύων» του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού.
Ο Νικολαΐδης δεν ήταν ο μόνος «Λινοπάμπακος» που ήρθε στην Ελλάδα μετά την επανάσταση αλλά και άλλοι όπως ο Κων. Κωνσταντινίδης μαζί με τους γιούς του που δημιούργησαν μια από τις παλαιότερες κυπριακές οικογένειες της Αθήνας και το όνομά τους υπήρξε συνώνυμο των γραμμάτων και των καλύτερων φιλολογικών εκδόσεων του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα.
Ένα όμως είναι σίγουρο σήμερα κανείς μας δεν μπορεί να αναλογιστεί τα ανεπούλωτα τραύματα ακόμη και τους εφιάλτες των ανθρώπων αυτών, που κάθε «παθόντα και δυστυχήσαντα» δηλαδή εκείνης της εποχής που κατάφεραν αργότερα να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην νεολαία μέσα από τα γράμματα και τις εκδόσεις όπως ο Σ. Νικολαΐδης.
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ. Περιέχων εν βραχυλογία τα πλέον άξια λόγου και μνήμης συμβάντα του Κόσμου αφ’ όσα η γενική ιστορία μας εφύλαξε με τας χρονολογίας των από Κοσμογονίας μέχρι των ημερών μας, Ερανισθείς εκ των ακριβεστέρων χρονολόγων και ιστοριογράφων ΥΠΟ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΚΥΠΡΙΟΥ. Και εκδοθείς δι’ ιδίας αυτού δαπάνης εις χρήσιν της φιλομαθούς Νεολαίας των Ελλήνων.
ΕΚ ΤΗΣ ΑΙΓΙΝΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗΣ ΥΠΟ Π. ΠΑΤΡΙΚΙΟΥ. 1833.
Το ημερολόγιο ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ 2024 των εκδόσεων ΗΒΗ περιλαμβάνει την εισαγωγή του πρωτοτύπου βιβλίου – κάλεσμα προς τους φίλους της ανάγνωσης, ένα βιογραφικό του συγγραφέα, την ιστορία της ελληνικής τυπογραφίας από την επανάσταση μέχρι την εγκατάσταση της κυβέρνησης στην νέα πρωτεύουσα, Αθήνα. Καθώς και ένα χρονικό για το πως ένα από τα αντίτυπα του βιβλίου αυτού κατέληξε από την Αίγινα στο Βόλο. Περιλαμβάνει επίσης ημερήσιο ημερολόγιο ανά σελίδα με τις επίσημες εορτές και αργίες και αναφορά όλων των γεγονότων προ και μετά Χριστού που σχετίζονται με τους Έλληνες μέχρι την εγκατάσταση του βασιλιά Όθωνα στο Ναύπλιο. Τα περισσότερα γεγονότα αναφέρονται ανά έτος, ενώ αυτά της Ελληνικής Επανάστασης αναφέρονται όχι μόνο στο έτος αλλά και στον μήνα και την ημέρα.
*Οι περισσότερες πληροφορίες για το πρόσωπο του Σ. Νικολαΐδη έχουν αντληθεί από το βιβλίο του Πέτρου Παπαπολυβίου «Πτυχές και Διαθλάσεις του Κυπριακού 1821 – Πρόσωπα, σχέδια και σκιές», τυπωμένο στην Κύπρο από τις εκδόσεις Ρίζες (2022).
