Μέσα σε μια πολύ ζεστή ατμόσφαιρα, στο γεμάτο από κόσμο όλων των ηλικιών Πολιτιστικό Κέντρο Νέας Ιωνίας, πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή 9 Ιανουαρίου, η εκδήλωση προς τιμήν των 100 χρόνων από την γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη με τίτλο «Μίκης Θεοδωράκης – ο Μελωδός μιας ανυπότακτης Ρωμιοσύνης», η οποία διοργανώθηκε από την Τομεακή Επιτροπή Μαγνησίας του ΚΚΕ.
Ο Θωμάς Κατσιούλας, γραμματέας της Τ.E Μαγνησίας του ΚΚΕ καλωσόρισε τους συμμετέχοντες επισημαίνοντας πως «εμείς οι νέοι κομουνιστές που μεγαλώσαμε, γαλουχηθήκαμε σε καιρούς που ο άνεμος της αντεπανάστασης «θέριζε» τα πάντα, σε περίοδο προσωρινής ήττας, αλλά και οι προηγούμενες γενιές που ζήσαν την προσπάθεια οικοδόμησης της πρώτης σοσιαλιστική κοινωνίας δεν σταματάμε ποτέ να ανατρέχουμε στο έργο του Μίκη.
Γιατί εκεί συναντάμε την «ζεστασιά» της ιστορίας, που γράφτηκε από την πάλη των λαών σε περιόδους επαναστατικά θυελλώδεις, σε εποχές με καμπές της ταξικής πάλης, όπως ο Δεκέμβρης του ‘44, όπου ο Μίκης συμμετείχε ο ίδιος και είχε πει χαρακτηριστικά «Η μάχη του Δεκέμβρη με ατσάλωσε πρώτα απ’ όλα ως άνθρωπο, όπως κάθε πόλεμος στον οποίο αναγκάζεται κανείς να πάρει μέρος για να υπερασπίσει τα ιδανικά του». Στις σημερινές δύσκολες συνθήκες που διεξάγουμε την πάλη μας, το έργο του και η ζωή του είναι καθοδήγηση για δράση».
Ακολούθησε η από στήθους, καθηλωτική ομιλία του Ανδρέα Μαράτου, διδάκτορα φιλοσοφίας, μεταδιδακτορικού ερευνητή, ζωγράφου, συγγραφέα, επιμελητή συλλογικών εκδόσεων : «…με την πεποίθηση της ηθικής υπεροχής της ιδεολογίας του, τον δημιουργικό του οίστρο και τη στέρεη μουσική του παιδεία υποστήριξε σθεναρά πως το τραγούδι μπορούσε να εμπνεύσει, να ενώσει και να αφυπνίσει τον ελληνικό λαό, να λειτουργήσει ως φορέας συλλογικής μνήμης, αντίστασης και μέθεξης. Θεωρούσε αξεπέραστο στην ιστορία της μουσικής τον ρόλο της μελωδίας. «Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να τραγουδάει».
«…ο μουσικός κόσμος που οικοδομούσε ο Μίκης Θεοδωράκης αποτέλεσε το μουσικό ανάλογο της γενεαλογίας μιας ανυπότακτης Ρωμιοσύνης, όπως την ανιχνεύουμε όχι μόνο στην ποίηση του Ρίτσου αλλά και στο ιδρυτικό κείμενο του Γληνού για το «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ», στην ιστορική ομιλία του Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία το 1944, τα κείμενα του Ζέβγου και του Σβορώνου για το ελληνικό έθνος. Σε αυτόν τον κόσμο συνυπάρχουν η συμφωνική μουσική, τα ορατόρια, τα αρχαία χορικά, ο παιάνας, η βυζαντινή υμνωδία, το δημοτικό τραγούδι, οι λαϊκοί δρόμοι, τα επαναστατικά τραγούδια, το κλασικό και το λυρικό τραγούδι, η μπαλάντα, σε ένα καινοτόμο αμάλγαμα που συναντιέται ισότιμα με τον ποιητικό λόγο και τον αναδημιουργεί ερμηνεύοντάς τον μουσικά. Πρώτη φορά μάλλον στη νεότερη ιστορία τραγουδήθηκε με τόση αγάπη, σεβασμό και ευρεία αποδοχή ο λόγος των ποιητών».
«… το Ηρώδειο ήταν απαγορευμένο για το έργο ενός κομμουνιστή, όμως αυτό τραγουδήθηκε σε λαϊκές συναυλίες σε όλη τη χώρα, σε θέατρα, μπουάτ, και κινηματογράφους· ξεχύθηκε σε γειτονιές, ακάλυπτους και αυλές μέσα από τους δίσκους και τα ραδιόφωνα, σε δρόμους διαδηλώσεων και σε πολιτικές συγκεντρώσεις, σε γήπεδα και σε πλατείες, με κορυφαία στιγμή την ιστορική συναυλία στο γήπεδο της ΑΕΚ για την παρουσίαση της Ρωμιοσύνης και του Μαουτχάουζεν το 1966, παρά την έντονη αστυνομική παρουσία, το χαφιεδισμό και τις απαγορεύσεις. Ακόμη και τη διακοπή ρεύματος επιστράτευσε το καθεστώς για να την εμποδίσει».
«… στη δικτατορία, σε μια μοναδικής έντασης διαλεκτική υπέρβαση που μόνο η τέχνη μπορεί να καταστήσει εφικτή, ο Μίκης μετέτρεψε τους τόπους εγκλεισμού και εξορίας σε χώρους δημιουργίας, σε χαραμάδες φωτός μέσα στο σκοτάδι των κελιών και των βασανιστηρίων».
Ο Ανδρέας Μαράτος σημείωσε όλους τους μεγάλους σταθμούς στην καλλιτεχνική δημιουργία του Μίκη Θεοδωράκη.
«…Το Romancero Gitano του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, έχει φυλάξει μέσα στα επτά τραγούδια του την εξεγερσιακή μελαγχολία και τη μυθική αλληγορία του ποιητή, τη βαθιά αγάπη για τον τόπο του και τη ζοφερή μνήμη του Ισπανικού Εμφυλίου. «Σ’ αυτή τη δραματική στιγμή του κόσμου, ο καλλιτέχνης πρέπει να κλαίει και να γελάει με το λαό του[…] Ο πόνος του ανθρώπου και η σταθερή αδικία που βασιλεύει στον κόσμο μ’ εμποδίζουν να μεταφέρω το σπίτι μου στ’ άστρα» έγραφε ο Λόρκα αποτυπώνοντας σε χρόνο ανύποπτο τον κοινό τόπο της «συνάντησής» τους.
Το Canto General του Πάμπλο Νερούδα, η επαναστατική Βίβλος της νοτιοαμερικανικής ηπείρου, και μάλιστα στη γλώσσα που γράφτηκε. Έργο μεγαλειώδες, εξαιρετικής δύναμης και ομορφιάς, πολυρρυθμικό και πολυδιάστατο, με εντυπωσιακά χορωδιακά μέρη, οργιαστικά κρουστά και συγκλονιστικές ερμηνείες. Έργο, που αιχμαλώτισε μέσα του το ουτοπικό πλεόνασμα του εγχειρήματος ειρηνικού κοινωνικού μετασχηματισμού της Χιλής από την κυβέρνηση Λαϊκής Ενότητας του Αλιέντε και το τραγουδά μέχρι σήμερα σε όλο τον κόσμο».
«…ο Ύμνος των Παλαιστινίων. Η Βουλή τους στη Βηρυτό τον άκουσε από μαγνητόφωνο, το 1982, και τα μέλη της αποφάσισαν, δίνοντάς του τον τίτλο «Πορεία προς την Ιερουσαλήμ», να αποτελέσει τον επίσημο ύμνο του Παλαιστινιακού Κράτους όταν επιτευχθεί η ίδρυσή του. Ο διεθνισμός-της κατέστησε λοιπόν, εξαρχής, οικουμενική, αυτή τη μουσική ανυπότακτη Ρωμιοσύνη. Το τοπικό με το παγκόσμιο σε αδιάσπαστη ενότητα».
«…το 1986 ο Μίκης δήλωνε πως ο ιστορικός κύκλος του έντεχνου λαϊκού είχε κλείσει. Επέστρεψε στο συμφωνικό του έργο, τη μουσική δωματίου και την όπερα, χωρίς όμως να σταματήσει να γράφει τραγούδια. Ούτε να νιώσει αποστρατευμένος. Γι αυτό πιστεύω άλλωστε πως στο τέλος της ζωής του, την «ώρα των μεγάλων απολογισμών», με το αισχύλειο επίγραμμα «Πολέμησε τον Δεκέμβρη του ‘44» που ζήτησε να μπει στον τάφο του, και την πολιτική του διαθήκη, την επιστολή του στο ΚΚΕ, διεκδίκησε μέσα στην πολλή συνάφεια του κόσμου να διαφυλάξει τα τιμαλφή της ζωής του: Έλληνας, κομμουνιστής, μουσουργός».
Ιδιαίτερη συγκίνηση προσέφεραν στο κοινό για μιάμιση ώρα περίπου, η Ιωάννα Φόρτη, μέτζο σοπράνο, ερμηνεύτρια ελληνικού και ξένου ρεπερτορίου, συνεργάτιδα του Μίκη Θεοδωράκη(2000- 2005) και του Χρ. Λεοντή από το 2003 έως σήμερα, εξωτερική συνεργάτιδα μονωδός στην Εθνική Λυρική Σκηνή, με τις θαυμάσιες ερμηνείες της, αγαπημένων τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη και ο Αχιλλέας Γουάστωρ, πιανίστας, συνθέτης, ενορχηστρωτής και επιμελητής καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, που τη συνόδευσε στο πιάνο.
Ξεκίνησαν με την «Ειρήνη», σε ποίηση Β. Ρώτα, από τα Παιδικά τραγούδια, τα πρώτα έργα του έφηβου Μίκη Θεοδωράκη, «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα» και «Μαρίνα» από τις Μικρές Κυκλάδες του Οδ. Ελύτη, «Πού πέταξε τ΄αγόρι μου» από τον Επιτάφιο του Γ. Ρίτσου, και Εις Σάμον, του Αν. Κάλβου από το έργο ΑΡΚΑΔΙΑ IV.
Ακολούθησαν δύο καινούργια ανέκδοτα τραγούδια σε επεξεργασία – ενορχήστρωση Αχιλλέα Γουάστωρ, «Η μητέρα του εξόριστου» του Κώστα Καλαντζή και «Το περιστέρι», τραγούδι που ο Μίκης Θεοδωράκης έγραψε όταν ήταν εξόριστος στη Ζάτουνα σε στίχους του φρουρού του, Σπύρου Ασημακόπουλου. Και τα δύο περιλαμβάνονται στο έργο ΑΡΚΑΔΙΑ IX. Η Ιωάννα Φόρτη διηγήθηκε τις ιδιαίτερες ιστορίες τους, πρόκειται για έργα που είχαν μείνει ξεχασμένα για πολλές δεκαετίες. Ηχογραφήθηκαν μαζί με άλλα τρία τον περασμένο Ιούλιο και στον Βόλο έγινε η πρώτη τους παρουσίαση στο κοινό μετά την ηχογράφηση.
Στην συνέχεια, «Την πόρτα ανοίγω το βράδυ» σε ποίηση Τ. Λειβαδίτη από τα Λυρικά, «Antonito El Caborio II» και «Χαμός από αγάπη» του Φ. Γκ. Λόρκα και απόδοση Οδ. Ελύτη από το Romancero Gitano, «Κάποτε θα΄ρθουν να σου πουν» του Λ. Παπαδόπουλου, «Η αυλή» του Μ. Ελευθεριου και «Διότι δεν συνεμορφώθην» σε στίχους Μ. Θεοδωράκη από Τα τραγούδια του αγώνα, «Ήταν 28 Νοέμβρη / Το γελαστό παιδί» σε ποίηση B.Behan και απόδοση Β. Ρώτα από το θεατρικό έργο Ένας Όμηρος, «Στα περβόλια» σε ποίηση Μ. Θεοδωράκη από το μουσικό /θεατρικό έργο Το Τραγούδι του νεκρού αδελφού, «Άμα τελειώσει ο πόλεμος» από την Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν του Ιακ. Καμπανέλλη, «Όταν μιαν άνοιξη» και «Δρόμοι παλιοί» από τις Μπαλάντες του Μ. Αναγνωστάκη και «Λίγο ακόμα» σε ποίηση Γ. Σεφέρη από το Μυθιστόρημα.
Η Τ.Ο. Μαγνησίας του ΚΚΕ ευχαριστεί τους καλλιτέχνες, τον ομιλητή, όλες και όλους όσους τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση.
