Αυτό το Σάββατο στην εκπομπή του Ράδιο ΕΝΑ 102,5 «Βιβλίο και Πολιτισμός» που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Νικολάου θα παρουσιάσει μαζί με τον Γιάννη Καλπούζο το νέο του βιβλίο, «Μεθυστής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη. Πρόκειται για ιστορικό μυθιστόρημα που αποδίδει με συγκλονιστική ακρίβεια την ατμόσφαιρα της Κρήτης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο συγγραφέας καταφέρνει να δέσει αριστοτεχνικά το ιστορικό πλαίσιο με τις προσωπικές ιστορίες των ηρώων, δημιουργώντας ένα έργο καθηλωτικό.
Η αφήγηση δεν αφορά μόνο γεγονότα και τις μάχες, αλλά διεισδύει βαθιά στην ψυχοσύνθεση των Κρητών, στον ηρωισμό τους, στην ανάγκη τους για ελευθερία, αλλά και στην αγάπη, στον πόνο και στις ανθρώπινες απώλειες. Οι χαρακτήρες πολυδιάστατοι, με αρετές και ελαττώματα, με πάθη και αδυναμίες, γεγονός που τους καθιστά αληθινούς.
Δικτατορία Μεταξά, Ελληνοϊταλικό μέτωπο, μάχη της Κρήτης, ανηλεής γερμανική κατοχή, αντίσταση. Φοβερά εγκλήματα των Γερμανών, η προπαγάνδα, η τρομοκρατία του λαού, η πείνα, η ανισότητα, μαυραγορίτες, δωσίλογοι, καταδότες, άνθρωποι χωρίς ιδεολογικούς φραγμούς αλλά και οι πραγματικοί άνθρωποι, οι αληθινοί αγωνιστές που το βλέμμα σου χαμηλώνει μπρος τους.
Η λυρική γραφή του Καλπούζου, γεμάτη εικόνες, μουσικότητα και γλωσσικό πλούτο, απογειώνει την εμπειρία της ανάγνωσης. Το βιβλίο δεν είναι απλώς μια αφήγηση γεγονότων· είναι ένας ύμνος στην αντρειοσύνη, στην πίστη στα ιδανικά, στον έρωτα που ανθεί ακόμα και στις πιο ζοφερές εποχές.
Στο δεύτερο μέρος , η Σοφία Νικολάου θα φιλοξενήσει τον Θόδωρο Μεγαλοοικονόμου για να μιλήσει για το νέο του βιβλίο, το τέταρτο στη σειρά με τίτλο, «Ποια ψυχική υγεία και ποια ψυχιατρική σε ποια κοινωνία», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων. Όσο το κυρίαρχο κοινωνικό σύστημα βυθίζεται σε μια αδιάκοπη, πολυεπίπεδη κρίση σε παγκόσμια κλίμακα—με τη ραγδαία φτωχοποίηση των πολλών, την πείνα, τις πολεμικές σφαγές, την άνοδο του εθνικισμού και του ρατσισμού, την ενίσχυση ακροδεξιών μορφωμάτων και τη διαρκή αύξηση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ρευμάτων — τόσο πιο φανερές γίνονται οι επιπτώσεις αυτών των κοινωνικών συνθηκών στην ψυχική υγεία των λαϊκών στρωμάτων. Σε αντίθεση με τις βιολογικές αναγωγιστικές θεωρίες, αυτές οι συνέπειες επιβεβαιώνουν την κοινωνική αιτιότητα ως βασικό παράγοντα της ψυχικής δυσφορίας.
Ο συγγραφέας αναδεικνύει τις βαριές επιπτώσεις των πολέμων στον ψυχισμό των ανθρώπων, με έμφαση στις σημερινές τραγωδίες σε Ουκρανία και Παλαιστίνη. Παράλληλα, αναλύει ζητήματα όπως:
• Τις κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, της παρατεταμένης μνημονιακής λιτότητας και των σαρωτικών αλλαγών στην αγορά εργασίας.
• Την έλλειψη στέγης, που διογκώνεται μέσα από οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές που επιδεινώνουν αντί να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.
• Την προσφυγική κρίση και την απάνθρωπη διαχείρισή της (απελάσεις τραγικά ναυάγια πνιγμοί, καθώς και το κρατικό έγκλημα στην Πύλο).
• Την όλο και πιο ασύδοτη αστυνομική βία, που αφήνει ανεξίτηλα ψυχικά και σωματικά τραύματα στα θύματά της.
• Τη σύμφυση της κυρίαρχης εξουσίας με τη φαρμακοβιομηχανία, όπως αποκάλυψε το σκάνδαλο Novartis καθώς και την εσαεί δομική διαπλοκή με τη Δικαιοσύνη.
• Την εμπειρία της πανδημίας, όπου η διαχείριση βασίστηκε περισσότερο στην καταστολή και λιγότερο στη στήριξη του δημόσιου συστήματος υγείας.
Μέσα σε αυτό το κοινωνικό πλαίσιο, η κυρίαρχη ψυχιατρική λειτουργεί ως μηχανισμός ελέγχου και καταστολής όπως έγραψε και ο Φουκώ, ενώ η ψυχιατρική που αμφισβητεί την κυρίαρχη ως εργαλείο κοινωνικής χειραφέτησης.
