Η εκπομπή «Βιβλίο και πολιτισμός» που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Νικολάου, αυτό το Σάββατο στο «Ράδιο Ένα 102,5» και ώρα 10:15 ακριβώς, κάνει ποδαρικό με το νέο εκδοτικό εγχείρημα που ονομάζεται «Στιγμός», μια αρχαιοελληνική λέξη αντλημένη από το πλούσιο ελληνικό λεξιλόγιο που σημαίνει Κέντημα. Οι εκδόσεις Στιγμός προστέθηκαν στο όχημα των εκδόσεων Ευρασία λίγο πριν την αυγή της Νέας Χρονιάς: Η σειρά «Opusculum», μικρού σχήματος και ενιαίας αισθητικής, εμπνευσμένη από τον Μαρσέλ Προυστ, επικεντρώνεται σε μικρά λογοτεχνικά διαμαντάκια. Τα τέσσερα πρώτα βιβλία κυκλοφόρησαν μαζί. Οι Παιδικές και εφηβικές αναμνήσεις του Ιουλίου Βερν, σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα, φέρνουν τον συμβολικό αριθμό μηδέν. Το σύντομο αυτό κείμενο, ένα είδος πνευματικής αυτοβιογραφίας του Γάλλου συγγραφέα με άξονα την περιπετειώδη φαντασία, γράφτηκε ύστερα από παραίνεση του Αμερικάνου δημοσιογράφου Θίοντορ Στάντον και δημοσιεύτηκε, για πρώτη φορά στα αγγλικά, στις 9 Απριλίου 1981, στο περιοδικό Youth’s Companion της Βοστώνης. «Γερνώντας, η μνήμη μακραίνει, σαν ένα τηλεσκόπιο που μεγαλώνουμε το σωλήνα του και μπορεί και διακρίνει τις πιο μακρινές γραμμές του παρελθόντος» γράφει ο Βερν, όταν έχει πια περάσει τα εξήντα, όταν δηλαδή ξαναθυμάται, ώριμος πλέον, τα περασμένα. Ο ίδιος, σε ηλικία δώδεκα ετών, δεν έχει δει την «αληθινή θάλασσα». Και ακριβώς αυτό, τη σαγήνη της θάλασσας, την ανασύσταση λοιπόν ενός ολόκληρου κόσμου, προσπαθεί να παρουσιάσει σ’ αυτό το βιβλίο. Τα υπόλοιπα βιβλία της σειράς «Opusculum» είναι: (1) Ο θάνατος του Μπαλζάκ του Οκτάβ Μιρμπό σε μετάφραση Μαρίας Γυπαράκη που θα την έχουμε κοντά μας για να μας μιλήσει για το εγχείρημα της. Χωρισμένο σε τρία κεφάλαια («Με τον Μπαλζάκ», «Η γυναίκα του Μπαλζάκ», «Ο θάνατος του Μπαλζάκ»), Πρώτο κεφάλαιο μία συνοπτική αποτίμηση του έργου του, δεύτερο κεφάλαιο ιδιοφυές πορτρέτο της Μαντάμ Χάνσκα, τον μεγάλο έρωτα του Μπαλζάκ. Το τρίτο κεφάλαιο το κεφάλαιο σκάνδαλο, καταλήγει με τις τελευταίες μέρες και ώρες του Μπαλζάκ καθώς και στη μιζέρια που επακολούθησε. Την εξιστόρηση, των τελευταίων στιγμών την κάνει στον αναρχικό συγγραφέα Mirbeau (1848-1917), αυτόν τον ανατρεπτικό δημιουργό, ο ζωγράφος Ζαν Ζιγκού, δηλαδή ο ίδιος ο εραστής της μαντάμ Χάνσκα. Γιατί ο Ζιγκού υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας των τελευταίων στιγμών του Μπαλζάκ και μάλιστα η Χάνσκα και ο εραστής της, τι ιεροσυλία (!) κάνουν έρωτα τη νύχτα που πεθαίνει ο Μπαλζάκ!
Η σειρά συμπληρώνεται με την ιστορία μιας νουβέλας του Τόμας Γουλφ σε μετάφραση Γιάννη Λειβαδά και τη γεροντοκόρη της Ίντιθ Γουόλτον σε μετάφραση Χρύσας Τσαλικίδου.
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής μιλάμε για το περίφημο 1984 του Τζορζ Όργουελ μια επανέκδοση των εκδόσεων Κάκτος. Ένα βιβλίο που διαβάστηκε σαν μανιφέστο και από πολλούς θεωρήθηκε προφητικό. Ο Μεγάλος Αδελφός που παρακολουθεί από αμέτρητες διαδραστικές οθόνες και ασκεί τον απόλυτο έλεγχο. Ένα βιβλίο όπου μαθαίνουμε ότι το να σκέφτεσαι είναι έγκλημα, είναι θανάσιμο αμάρτημα. Οι έννοιες ελευθερία, γλώσσα, ανθρώπινα αισθήματα πρέπει να εξαλειφθούν. Ένα βιβλίο επίκαιρο όσο ποτέ.
