Στο πρώτο μέρος της εκπομπής «Βιβλίο και Πολιτισμός» που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Νικολάου στο Ράδιο Ένα στις 10:15 ακριβώς, θα μιλήσουμε για το νέο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2021 που απονεμήθηκε στον Abdulrazak Gurnah για την ασυμβίβαστη και συμπονετική διείσδυσή του στις επιπτώσεις της αποικιοκρατίας και τη μοίρα του πρόσφυγα στον κόλπο μεταξύ πολιτισμών και ηπείρων», όπως ανακοίνωσε η ίδια η Ακαδημία. Ο Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, γεννήθηκε το 1948 στη Ζανζιβάρη. Τανζανός στην καταγωγή μυθιστοριογράφος, γράφει στα αγγλικά και ζει στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1968. Τα πιο διάσημα από τα μυθιστορήματά του είναι το Paradise (1994), που βρέθηκε στη βραχεία λίστα τόσο για το βραβείο Booker όσο και για το βραβείο Whitbread, το Desertion (2005) και το By the Sea (2001), το οποίο περιήλθε σε μακρά λίστα για το Booker και στη λίστα του βραβείου λογοτεχνίας των Los Angeles Times. Πήρε το διδακτορικό του, το 1982 από το Πανεπιστήμιο του Κεντ. Ασχολείται με τη μετα-αποικιακή γραφή και τους λόγοι που σχετίζονται με την αποικιοκρατία, ειδικά με ό,τι σχετίζεται με την Αφρική, την Καραϊβική και την Ινδία. Έχει επιμεληθεί δύο τόμους «Δοκίμια για την Αφρικανική Γραφή», έχει δημοσιεύσει άρθρα για μια σειρά σύγχρονων συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένων των V. S. Naipaul, Salman Rushdie και Zoë Wicomb. Οι αφηγήσεις του επικεντρώνονται στον καταστροφικό αντίκτυπο της μετανάστευσης σε ένα νέο γεωγραφικό και κοινωνικό πλαίσιο. Τόσο ο ίδιοςόσο και οι χαρακτήρες του, γνώρισαν τον εκτοπισμό από τη γενέτειρά του Ζανζιβάρη. Η μετανάστευση και ο εκτοπισμός, είτε από την Ανατολική Αφρική στην Ευρώπη είτε εντός της Αφρικής, είναι κεντρικό θέμα σε όλα τα μυθιστορήματα του Γκούρνα. Οι χαρακτήρες των μυθιστορημάτων του ανατρέχουν στο παρελθόν τους με ανάμεικτα συναισθήματα πικρίας και ενοχής για όσα έχουν αφήσει πίσω τους.
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής θα μιλήσουμε για το μυθιστόρημα Αρκαδία, της Emmanuelle Bayamack-Tam από τις Εκδόσεις Πόλις 2021.Η Εμαννυέλ Μπαγιαμάκ-Ταμ, γεννήθηκε στη Μασσαλία το 1966 και έχει γράψει έντεκα μυθιστορήματα και δύο θεατρικά έργα με το όνομά της, όπως και πέντε νουάρ ιστορίες με το ψευδώνυμο Ρεμπέκα Λιγκιέρι. Το μυθιστόρημά της Αρκαδία σε μετάφραση Χαράς Σκιαδέλλη τιμήθηκε με το βραβείο Livre-Inter (2019) και πρόκειται για ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης. Η Αρκαδία από την αρχαιότητα έχει να κάνει με τη βουκολική λιτότητα, τον έρωτα προς της φύση και τις θεμελιώδης αρχές του ανθρωπισμού ένας ιδεατός τόπος μια ιδανική κοινωνία όπου βασιλεύει η αρμονία, μια ουτοπική ιδεατή κοινωνία. Γνωστοί άλλωστε είναι οι πίνακες του Watteauοι εμπνευσμένοι από το Αρκαδικό τοπίο νηφαλιότητας.
Η Μπαγιαμάκ-Ταμ τοποθετεί την κύρια πλοκή του έργου Αρκαδία στο Liberty House, ένα ουτοπικό κοινόβιο, ένα φάλανστερ σαν κι εκείνα που είχαν εμπνεύσει τον Φουριέ, κάπου στα σύνορα Γαλλίας-Ιταλίας, η ονομασία δοσμένη από τον Hugo στο Hauteville House, το σπίτι όπου διέμενε κατά την περίοδο της εξορίας του στο νησί Γκέρνσεϊ. Στο αυτοδιαχειριζόμενο κοινόβιο ζουν μια απομονωμένη ζωή καυτηριάζοντας το σύγχρονο τρόπο ζωής, την υπερθέρμανση του πλανήτη, τα συντηρητικά, τις σαλάτες σε σακουλάκι, τη συγκέντρωση υδραργύρου στους ωκεανούς, την ανικανότητα των κοινοβιακών να αναθρέψουν παιδιά, αλλεργικοί στα ηλεκτρομαγνητικά κύματα και τις φθαλικές ενώσεις, τη γλυφοσάτη, τα φυτοφάρμακα, τα κοινωνικά δίκτυα, τον ψηφιακό έλεγχο, με κοινωνιοπάθεια και αυτοκτονικές τάσεις, φοβίες κάθε είδους και κατάθλιψη, νέοι γέροι παιδιά ζουν με μότο το στίχο του Οράτιου Omniavincitamor Η αγάπη τα πάντα νικά.
