Αυτό το Σάββατο στην εκπομπή του «Ράδιο Ένα 102,5», «Βιβλίο και Πολιτισμός» που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Νικολάου θα αφιερωθεί το πρώτο μέρος της εκπομπής στο παραμύθι μια και η 2η Απριλίου είναι αφιερωμένη στο παιδικό παραμύθι και στον μεγάλο παραμυθά Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Ο Λουκάτος γράφει ότι παραμύθι είναι μια λαϊκή αφήγηση που μοιάζει με μεγάλο περιπετειακό μύθο ή έχει συντεθεί από περισσότερους πυρήνες (μοτίβα) ανθρωπομεταφυσικών μύθων, οι οποίοι είναι γνωστοί σε περισσότερους λαούς. Παραμύθι είναι μία ιστορία στην οποία τα πάντα μπορούν να συμβούν. Ως προς αυτό, τουλάχιστον, το παραμύθι μοιάζει με τη ζωή. Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι τα χαρακτηριστικά μοτίβα των παραμυθιών συγκροτούν και ζητήματα της ζωής: η ύπαρξη του καλού και του κακού και η μεταξύ τους σύγκρουση, το παιχνίδι της άγνοιας και της γνώσης και η απρόσμενη αποκάλυψη της αλήθειας, η ολοκληρωτική αφοσίωση σε έναν υψηλό στόχο και η τελική καρποφορία της προσπάθειας, τα διλήμματα και οι καθοριστικές αποφάσεις, ο αμοιβαίος αλλά καταδικασμένος έρωτας, οι έντονες ανατροπές… Εν τέλει το παραμύθι είναι μια μαγική ιστορία με σύμβολα, που αν τα αποκωδικοποιήσουμε ανακαλύπτουμε μια πραγματική ιστορία ζωής. Το παραμύθι έχει αποδεδειγμένα παιδαγωγική αξία μια και μέσα από αυτό μπορούμε να περάσουμε μηνύματα στο παιδί αλλά και προβληματισμούς και μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων το παιδί μπορεί να μάθει να κρίνει με την περαιτέρω συζήτηση το σωστό και το λάθος, το καλό και το κακό. Άλλωστε η αξία των παραδοσιακών παραμυθιών προκύπτει μέσα από τα ζεύγη αντιθέτων που περιέχουν και, κυρίως, του καλού και του κακού, τα οποία βρίσκονται σε συνεχή πάλη, μέχρι στο τέλος να νικήσει το καλό. Τα αυθεντικά λαϊκά παραμύθια, πέρα από τα στοιχεία που αποκαλούμε «παραμυθένια», δίνοντας μια γλυκιά χροιά στη λέξη, περιέχουν κακές μάγισσες, δυνατά θεριά, προβληματικές οικογενειακές σχέσεις, έντονες έριδες, σκληρές τιμωρίες, μακρόβιες περιπέτειες. Κι ας μην ξεχνάμε ότι το βιβλίο και μάλιστα το παιδικό βιβλίο είναι εκείνο που καλλιεργεί τη φαντασία των παιδιών. Σε όσους θεωρούν ότι τα παιδικά παραμύθια πρέπει να περιέχουν μόνο καλούς ήρωες και καθόλου κακούς ή τρομακτικούς, οι αδερφοί Γκριμ απαντούν, με το λογοτεχνικό λόγο τους: «Όποιος δεν αντέχει την ποικιλία και τη ζωηράδα της φύσης, δεν γυρεύει να προσαρμοστούν τα λουλούδια και τα δέντρα στις δικές του ανάγκες. Ή αλλιώς: η βροχή και η δροσιά πέφτουν ευεργετικά πάνω σ’ όλα όσα ζουν στη γη. Αν κάποιος δεν τολμάει να βγάλει τις γλάστρες του έξω και να τις αφήσει να δροσιστούν, παρά προτιμάει να τις ποτίζει μέσα στο σπίτι του με το κανάτι, έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Αλλά η βροχή κι η δροσιά δεν πρόκειται να σταματήσουν να πέφτουν στη γη, απλώς και μόνο επειδή αυτός δεν τις θέλει». Στην Ελλάδα πρέπει να γίνουν πολλά για να αγαπήσουν τα παιδιά τα βιβλία μια και δεν υπήρχε και δεν υπάρχει συστηματική πολιτική κατεύθυνση προς την φιλαναγνωσία.
Στο δεύτερο μέρος θα παρουσιάσουμε το μυθιστόρημα της Ιωάννα Γκανέτσα «Το Μουσείο των ραγισμένων Σχέσεων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας Books, Σ’ αυτό το βιβλίο η Γκανέτσα μας βάζει να σκεφτούμε “Πού πηγαίνουν, άραγε, οι έρωτες όταν παλιώνουν, όταν τελειώνουν, όταν πεθαίνουν; Υπάρχει κάποια γωνιά που μπορούν να αφεθούν στη λήθη; Γιατί κάθε κεφάλαιο στον έρωτα που κλείνει, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αφήνει και τα χνάρια του, υλικά και άυλα. Κι όσα μένουν αρκούν να γεμίσουν ένα μουσείο, το Μουσείο των Ραγισμένων Σχέσεων ή “Museum of Broken Relationships” στο Ζάγκρεμπ της Κροατίας. Το βιβλίο οδηγεί τον αναγνώστη στον κερματισμένο κόσμο των παλιών σχέσεων, εκείνων που μας τυραννούν που επιστρέφουν με τη μορφή αναμνήσεων άλλοτε όμορφων άλλοτε επώδυνων, είναι το μουσείο των ερωτευμένων ψυχών που αγάπησαν, πόνεσαν, έπεσαν, ξανασηκώθηκαν, συνέχισαν αλλά δεν ξέχασαν. Άλλωστε όπως ειπώθηκε και από τη Μάρω Βαμβουνάκη και τραγουδήθηκε από τους Πυξ Λαξ «Οι παλιές αγάπες πάνε στον παράδεισο». Αλήθεια πού πηγαίνουν οι παλιοί έρωτες;
