Αυτό το Σάββατο στην εκπομπή «Βιβλίο και Πολιτισμός», που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Νικολάου στο «Ράδιο Ένα 102,5», «θα μιλήσουμε για βιβλία που μπορείτε να διαβάσετε τώρα το Πάσχα που θα έχετε λίγο παραπάνω χρόνο στη διάθεση σας.
Έτσι Μόμπι Ντικ ή η Φάλαινα του Herman Melville που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg στη σειρά Orbis Literae σε μετάφραση του συντοπίτη μας Αθανάσιου Χριστοδούλου είναι ευκαιρία τώρα που στο Christmas Theater ο Γιάννης Κακλέας ανεβάζει τον Μόμπι Ντικ σε λιμπρέτο και μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου είναι ευκαιρία να διαβάσουμε το βιβλίο. Ευκαιρία να διαβάσουμε το βιβλίο είναι και ένας ακόμη λόγος. Ο μεταφραστής του σε μια πρόσφατη συνέντευξη του είπε ότι: «είναι η ανθρώπινη τραγωδία μας: ενώ έχουμε σκέψη και νου και μπορούμε να δημιουργούμε κόσμο, αυτός ο κόσμος είναι πλαστός». Πόση αλήθεια άραγε κρύβεται σ’ αυτή τη φράση του μεταφραστή για τον κόσμο στον οποίο ζούμε σήμερα για τον κόσμο τον καιρό της πανδημίας για τα όσα διαδραματίζονται στην Ιαπωνία αυτή την εποχή. Μόμπι Ντικ, το βιβλίο του Μέλβιλ είναι ένα αριστούργημα στο οποίο ο καθένας βρίσκει κάτι από τον εαυτό του. Είναι ένα βιβλίο το οποίο η κριτική απαξίωσε όταν πρωτοβγήκε και μόνο εκατό χρόνια μετά τη γέννηση του Μέλβιλ αναγνωρίστηκε η αξία του. Αφορά ένα ταξίδι με το φαλαινοθηρικό «Ακούσνετ», που ο Μέλβιλ πραγματοποίησε το 1841. Το μυθιστόρημα αντλεί έμπνευση από τον Σαίξπηρ και τη Βίβλο. Η συγγραφή του βιβλίου διήρκεσε 18 μήνες. Ο Μέλβιλ πέθανε ξεχασμένος απ’ όλους ενώ το βιβλίο γνώρισε μια τεράστια επιτυχία μετά το θάνατό του. Αφηγητής ο ναύτης Ισμαήλ, παρακολουθεί το ταξίδι ενός εμμονικού καπετάνιου, του Αχαάβ, με σκοπό της ζωής του να βρει και να σκοτώσει μια θηριώδη λευκή φάλαινα που ακούει στο όνομα Μόμπι Ντικ, η οποία τού είχε κόψει το πόδι. Το πολυσέλιδο μυθιστόρημα περιγράφει την επικών διαστάσεων σύγκρουση Αχαάβ και Μόμπι Ντικ, που είναι, κατ’ επέκταση, μια αναμέτρηση ανάμεσα στις δυνάμεις της Φύσης και τον Άνθρωπο. Ένα φιλοσοφικό, μεταφυσικό, κοινωνιολογικό και ποιητικό ειδύλλιο ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση.
Ένα ακόμη μυθιστόρημα του 19ου αιώνα θα δούμε σε αυτή την εκπομπή «ο Ζοφερός Οίκος» του Καρόλου Ντίκενς σε μετάφραση Κλαίρης Παπαμιχαήλ, ένα δίτομο μυθιστόρημα που κυκλοφορεί και αυτό από τις εκ. Gutenberg. Είναι το 9ο βιβλίο του Ντίκενς, και θεωρείται ένα από τα αρτιότερα με πληθώρα χαρακτήρων. Ένα βικτοριανό μυθιστόρημα, ένα ρομάντζο, ένα από τα πρώτα αστυνομικά μυθιστορήματα στην Αγγλική Λογοτεχνία, ένα σχόλιο της κοινωνίας του 19ου αιώνα που σατιρίζει το δικαστικό σύστημα το οποίο μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεση είχε φάει την περιουσία των κληρονόμων σε δικαστικά έξοδα. Ο Ζοφερός Οίκος πραγματεύεται το νόμο, την κοινωνική δικαιοσύνη, την κακοποίηση των παιδιών λόγω παραμέλησης, εκμετάλλευσης ή συναισθηματικής στέρησης. Ενδιαφέρον ακόμη και σήμερα 2 αιώνες μετά. Σε ένα κόσμο τόσο απάνθρωπο με όλα όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες ημέρες ίσως ο κόσμος του Ντίκενς να είναι λιγότερο ζοφερός γιατί το βιβλίο του ευαγγελίζεται έναν δημοκρατικότερο κόσμο ο οποίος θα κυβερνάται με δικαιοσύνη, σύνεση και αίσθηση καθήκοντος.
