Βλάσης Αγτζίδης: «Οι συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής ορατές ως σήμερα …»

Στο Ράδιο Ένα μίλησε ο βραβευμένος απ΄την Ακαδημία Αθηνών, Διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας

Πόσο επίκαιρη είναι η Συμφωνία της Λωζάνης; Ποια λάθη έκανε η Ελλάδα πάνω σε αυτή τη διεθνή συμφωνία και ποιες είναι οι αθέατες στιγμές της πιο μαύρης σελίδας του ελληνισμού, της Μικρασιατικής Καταστροφής; Σε όλα αυτά τα ερωτήματα προσπαθεί να δώσει απαντήσεις ο κ. Βλάσης Αγτζίδης, Διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής σχολής του AΠΘ μέσα από το βιβλίο του «Μεταξύ Σεβρών και Λωζάννης. Πλευρές της Μικρασιατικής Τραγωδίας».
Ο κ. Αγτζίδης μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Ηλία Κουτσερή για όσα συνετέλεσαν ώστε να γίνει η Μικρασιατική Καταστροφή, τα συνεχόμενα λάθη της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και το γεγονός ότι η Συνθήκη των Σεβρών και έπειτα η Συνθήκη της Λωζάνης είναι επίκαιρες ακόμη και σήμερα και αποτελούν βασικά σημεία της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

«Δεν έχουμε καταλήξει σε ενιαίο αφήγημα»

«Παρότι έχουν περάσει 100 χρόνια από εκείνα τα γεγονότα νομίζω δεν έχουμε καταλήξει σε ένα ενιαίο αφήγημα του τι σήμαινε εκείνο το ιστορικό μεταίχμιο. Γιατί μπορεί να είχε ως άμεσα θύματα τους ελληνικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Μικρασιάτες, Πόντιους, Ανατολικοθρακιώτες αλλά οι συνέπειές της είναι ορατές έως σήμερα και αφορούν τον κάθε Έλληνα.
Η Συνθήκη της Λωζάνης, που αναθεώρησε τη συνθήκη των Σεβρών μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου είναι η βασική Συνθήκη που σήμερα έχουμε αντιδικία με την Τουρκία και έχει ενδιαφέρον εκείνο το ιστορικό μεταίχμιο το οποίο το αντιμετωπίζουμε μόνο στο πλαίσιο μιας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης και δεν βλέπουμε τη διεθνή του σημασία», εξήγησε χαρακτηριστικά ο κ. Αγτζίδης.
Ο ίδιος, όπως επεσήμανε, επιχειρεί μέσα από τα βιβλία του να δει εκείνη την ιστορική στιγμή στο πραγματικό διεθνές πλαίσιο, στη μεγάλη πρόκληση που μπήκε μπροστά στους Έλληνες, στην Ελλάδα και στον ελληνισμό ευρύτερα μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με την αποτυχία των Ελλήνων να παρέμβουν στις μεταοθωμανικές εξελίξεις και τη διαμόρφωση πλέον μεταοθωμανικών συνθηκών, που αυτές κληρονομήθηκαν στους Έλληνες έως σήμερα.

«Οι απαρχές σημερινών συγκρούσεων
οφείλονται σε εκείνη την ιστορική περίοδο»

Εξηγώντας ποια ήταν τα κληροδοτήματα αυτά, αναφέρθηκε στις πληθυσμιακές συγκροτήσεις, με τον διαχωρισμό των Ελλήνων και των Τούρκων αλλά και με την συνύπαρξη Ελλήνων προσφύγων και ντόπιων, που από αυτή προέρχεται η σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Το ίδιο σκηνικό συνέβη και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου και τότε , με τη Συνθήκη της Λωζάνης ορίστηκαν και τα σύνορα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και μπήκαν οι βάσεις για όλες τις μεταγενέστερες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις όπως αυτές που βιώνουμε σήμερα σε σχέση με την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση για το Αιγαίο, την Αν. Μεσόγειο κτλ.
«Όλες οι απαρχές αυτών των συγκρούσεων οφείλονται σε εκείνη την ιστορική περίοδο και στις εκκρεμότητες που άφησαν πίσω τους η Συνθήκη των Σεβρών που δεν υλοποιήθηκε και η Συνθήκη της Λωζάνης, που αναθεώρησε τη Συνθήκη των Σεβρών», τόνισε χαρακτηριστικά ίδιος.
Όπως σημείωσε, η Ελλάδα απέτυχε να αξιοποιήσει μια μοναδική ιστορική συγκυρία που ήταν ότι έστω και την τελευταία στιγμή, το 1918, όταν βρέθηκε την τελευταία στιγμή στο στρατόπεδο των νικητών ως φτωχός συγγενής λόγω της δίχρονης φιλογερμανικής ουδετερότητας, να καταφέρει να πάρει μέρος στη διαμόρφωση των μεταοθωμανικών εξελίξεων.
«Η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπό την κυριαρχία των ακραίων εθνικιστών των Νεότουρκων ηττήθηκε και όλες οι μεγάλες δυνάμεις είχαν αποφασίσει ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε φτάσει στο φυσικό της τέλος και άρα έπρεπε να διαμορφωθεί το μεταοθωμανικό σκηνικό με βάση τη διαμόρφωση νέων κρατών στη βάση των τοπικών εθνικών κοινοτήτων.

«Η Μικρασιατική Καταστροφή δεν ήταν
κάτι νομοτελειακό και αναπόφευκτο»

Έτσι οι Έλληνες καταφέρνουν να πετύχουν την ενσωμάτωση της Αν. Θράκης και περιοχής Σμύρνης και το επιχειρούν αυτό για λόγους γεωπολιτικής ασφάλειας. Η Ελλάδα ήδη από το 1912 με τους Βαλκανικούς Πολέμους είχε καταφέρει να ενσωματώσει τα νησιά του Αν. Αιγαίου, δηλ. Σαμοθράκη, Λήμνο, Λέσβο, Χίο, Σάμο κτλ. Αυτά τα νησιά για να μπορέσεις να τα προφυλάξεις θα πρέπει να ελέγχεις την απέναντι ακτή. Η απέναντι ακτή εκείνη την εποχή κατοικούνταν κυρίως από Έλληνες στη Σμύρνη πλειοψηφούσαν και πληθυσμιακά και κατά 99% η οικονομία όλης της περιοχής βρισκόταν στα χέρια των Ελλήνων. Άρα ήταν μία φυσική εξέλιξη όλη αυτή η διεκδίκηση», ανέφερε ο κ. Αγτζίδης.
Το ζήτημα είναι ότι η Ελλάδα, όπως συμπληρώνει ο ίδιος, λόγω του εθνικού διχασμού, του πρώτου πολύ σκληρού εμφυλίου πολέμου μεταξύ βασιλικών και βενιζελικών, που ήταν μια βαθύτατη ρήξη στο σώμα του ελληνικού έθνους, αποτυγχάνει να διαχειριστεί εκείνη την περίοδο και τελικά διαμορφώνει όλες τις συνθήκες ώστε να ηττηθεί.
Μάλιστα, επεσήμανε ότι η Μικρασιατική Καταστροφή δεν ήταν κάτι νομοτελειακό και αναπόφευκτο , αλλά ήταν κάτι που προκλήθηκε λόγω της αδυναμίας κυρίως των βασιλικών μετά τον Νοέμβριο του 1920 να έχουν μια πιο ορθολογική πολιτική.
«Η Ελλάδα ενώ της επιδικάζονται οι περιοχές, δεν καταφέρνει μέχρι το τέλος να τις υποστηρίξει, να προστατεύσει να φτιάξει γραμμές άμυνες και μέσα από μία ανορθολογική πολιτική απομακρύνεται από τους συμμάχους, κάνει ανόητες στρατιωτικές επιχειρήσεις για να καταλάβει την Άγκυρα και την ίδια στιγμή δεν οχυρώνει τη Σμύρνη και αφού συντρίβεται μέσα απ’ όλα τα λάθη αποφασίζει και νομοθετικά να μην επιτρέψει τους Μικρασιάτες να φύγουν από την Μ. Ασία», είπε ο συγγραφέας και κατέληξε ότι το ζήτημα για τους νεότερους ιστορικούς, συμπεριλαμβανομένου και του ιδίου, είναι να μπορέσουν να καταγράψουν όλες τις παραμέτρους χωρίς να παραγνωρίσουν καμία ώστε να μπορέσουν να προσφέρουν μία ιστορική ερμηνεία. «Να έχουμε 100 χρόνια μετά μια σωστότερη ιστορική προσέγγιση εκείνης της περιόδου», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Δήμητρα Παλαιοδημοπούλου

Εγγραφείτε στην ομάδα Magnesianews στο Viber για να λαμβάνετε ενημερώσεις.
Ακολουθήστε τη ροή Magnesianews στο Google News και μείνετε σε επαφή με ότι συμβαίνει.