Αφορμή για να γεμίσουν τα ΜΜΕ με συμβουλές «ευ ζην» και εκκλήσεις για «θετική σκέψη»γίνεταικάθε χρόνο, η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Φέτος, όμως, η δημόσια συζήτηση μονοπωλείται από μια σκοτεινή και αποκαλυπτική επικαιρότητα… Από τη μία, γίνεται κατανοητό πόσο σοβαρά και σύνθετα είναι τα ζητήματα ψυχικής υγείας –όπως ανέδειξαν πρόσφατα ειδησεογραφικά γεγονότα και η νοσηλεία γνωστών προσώπων– και, από την άλλη, η εκρηκτική άνοδος μιας ανεξέλεγκτης «βιομηχανίας» ψευδοεπιστήμης, μια τεράστια «αγορά» γύρω από την αυτοβελτίωση και την ευεξία, «εναλλακτικών θεραπευτών», που υπόσχονται εύκολες λύσεις σε ανθρώπους που δυσκολεύονται.
Σε μια καθημερινότητα που συχνά εξαντλεί και πιέζει, σε μια κοινωνία που τρέχει, η ψυχική δυσφορία έχει μετατραπεί σε προσοδοφόρο πεδίο εκμετάλλευσης από κάποιους. Και το ερώτημα είναι, πώς μπορούμε να προστατευτούμε και να βρούμε ουσιαστική στήριξη….
Η κα Χριστίνα Ρούμπου, διδάσκουσα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Σύμβουλος Ψυχολόγος στο ΣΔΕ Βόλου μίλησε στο Ράδιο Ένα 102,5 και τον Ηλία Κουτσερή, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας.
Όταν η ευαλωτότητα γίνεται «targetgroup»
Όπως είπε η ίδια, «όταν κάποιος βιώνει μια κρίση πανικού, επαγγελματική εξουθένωση (burnout), πένθος ή βαριά θλίψη, βρίσκεται σε κατάσταση ευαλωτότητας. Εκεί ακριβώς έγκειται ο κίνδυνος. Η σύγχρονη πραγματικότητα δείχνει ότι όσο βαθαίνει η κρίση στην ψυχική υγεία και όσο οι δημόσιες δομές αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες, τόσο ανθίζουν οι «έμποροι της ελπίδας».
«Ειδικοί» χωρίς επιστημονική κατάρτιση υπό τον μανδύα της «ενεργειακής θεραπείας» ή της «εσωτερικής αφύπνισης», υπόσχονται μαγικές, γρήγορες λύσεις. Το μήνυμά τους είναι δελεαστικό: “Ξεχάστε τα χρόνια θεραπείας, λύστε τα τραύματά σας σε τρία σεμινάρια”. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι η ψυχική θεραπεία και φροντίδα δεν είναι προϊόντα γρήγορης κατανάλωσης. Είναι μια επίπονη, βαθιά επιστημονική και ασφαλής διαδικασία που απαιτεί χρόνο, ασφάλεια,επιστημονική και επαγγελματική επάρκεια και σχέσεις εμπιστοσύνης».
Η παγίδα της «τοξικής θετικότητας»
και η ενοχοποίηση του ασθενούς
Σύμφωνα με την κα Ρούμπου, «ένα συνηθισμένο πρόβλημα σε αυτή την ανεξέλεγκτη «βιομηχανία ευεξίας» είναι η λεγόμενη τοξική θετικότητα. Σύμφωνα με αυτή, η ψυχική υγεία είναι θέμα «θέλησης» και «σωστής νοοτροπίας». Αν δεν είσαι καλά, αν έχεις κατάθλιψη ή άγχος, φταις εσύ επειδή «δεν σκέφτεσαι θετικά» ή/και επειδή δεν προσπαθείς αρκετά».
Αυτή η προσέγγιση είναι άδικη και επιβαρυντική. Μεταθέτει την ευθύνη του πόνου από τις από τις κοινωνικές συνθήκες και τη βιολογική πραγματικότητα στον ίδιο τον πάσχοντα. Ψυχική υγεία δεν σημαίνει να χαμογελάς διαρκώς για να φαίνεσαι «επιτυχημένος» στα socialmedia. Περιλαμβάνει το δικαίωμα στη δυσκολία, στο πένθος, στην κρίση και στην ατέλεια. Περιλαμβάνει το δικαίωμα να κουράζεσαι, να δυσκολεύεσαι και να ζητάς βοήθεια, χωρίς να νιώθεις ενοχές επειδή δεν είσαι «στα καλύτερά σου». Η πραγματική επιστήμη «αγκαλιάζει τον άνθρωπο», χωρίς να του ζητάει να απολογηθεί επειδή πονάει».
Πώς προστατεύεταιο πολίτης;
Η κα Ρούμπου σημείωσε, ότι «η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας είναι μια καλή ευκαιρία να μιλήσουμε καθαρά για την προστασία του πολίτη και οφείλει να γίνει μια μέρα αφύπνισης.
Όποιος αναζητά βοήθεια έχει δικαίωμα να ξέρει ποιον εμπιστεύεται. Η ψυχολογική και ψυχιατρική φροντίδα διέπεται από αυστηρούς κανόνες δεοντολογίας, βασίζεται σε πανεπιστημιακούς τίτλους και επίσημες άδειες ασκήσεως επαγγέλματος. Ο σοβαρός επαγγελματίας υγείας δεν πουλάει βεβαιότητες, δεν τάζει θαύματα, δεν εκμεταλλεύεται τη στιγμή της αδυναμίας του άλλου και δεν πουλάει έτοιμες συνταγές ευτυχίας».
Από την «ευεξία» στην ψυχική υγεία
Όπως εξήγησε η ίδια η επιστήμονας, «φέτος, ας αφήσουμε στην άκρη τις θεωρίες περί γρήγορης αυτοβελτίωσης και τα ωραία λόγια των socialmedia. Η ουσιαστική πρόληψη και φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν βρίσκεται σε μαγικά κρύσταλλα, σεworkshops ταχύρρυθμηςαυτοβελτίωσης ή στις εύκολες διαβεβαιώσεις των «ειδικών του TikTok», αλλά στη δημιουργία ισχυρών, προσβάσιμων δημόσιων δομών, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και στην ενθάρρυνση των ανθρώπων να ζητούν βοήθεια και να απευθύνονται σε καταρτισμένους επιστήμονες, χωρίς φόβο και χωρίς ντροπή.
Διότι η ψυχική υγεία δεν είναι πολυτέλεια, δεν είναι μόδα ούτε τρεντ• είναι ανθρώπινο δικαίωμα και προϋπόθεση δημοκρατίας.Η πολιτεία κράτος οφείλει να προστατεύει την ψυχική υγεία των πολιτών του ως δημόσιο αγαθό και όχι ως εμπόρευμα».
