Το βιβλίο «Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου: το κρυφό σχολείο» των Γιώργου Κ. Μιχαηλίδη και της Ελένης Ιερείδου – Μόλισσον παρουσιάστηκε πρόσφατα στον Βόλο και ένας από τους συγγραφείς και συγκεκριμένα ο δρ. Γιώργος Μιχαηλίδης, μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ 102,5 και τον Ηλία Κουτσερή με αφορμή το βιβλίο, εκκινώντας από την τοποθεσία του Ριζοκάρπασου που βρίσκεται στη Χερσόνησο της Καρπασίας, στο κατεχόμενο κομμάτι του νησιού, όντας το χωριό που βρίσκεται στο ανατολικότερο άκρο της Κύπρου. Σημείωσε πως το 1974 όταν και έγινε η τουρκική εισβολή κάποιοι Ελληνο – κύπριοι παρέμειναν εκεί που αρχικά έφταναν στις 20.000 άτομα. Όμως εξαιτίας των πιέσεων και των εγκλημάτων των Τούρκων σταδιακά μειώθηκαν και πριν από 10 χρόνια είχαν μείνει μόνο 338…
Φυλάνε… Θερμοπύλες
Χρησιμοποιείται λανθασμένα για αυτούς ο όρος εγκλωβισμένοι, γιατί μπορούν να φύγουν, αλλά δεν θέλουν φυλώντας «Θερμοπύλες». Σύμφωνα με τον ίδιο την πρώτη χρονιά μετά την τουρκική εισβολή το 1975 υπήρξε συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών, η οποία μεταξύ άλλων προέβλεπε τη λειτουργία Γυμνασίου, αλλά οι Τούρκοι την παραβίασαν και απαγόρευσαν τη δημιουργία σχολείου. Έτσι τα παιδιά του Ριζοκαρπάσσου είχαν τέσσερις επιλογές. Η μια όταν γινόντουσαν 12 ετών να παραμείνουν στο χωριό χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μορφωθούν. Η δεύτερη επιλογή ήταν να εγκαταλείψει το χωριό ολόκληρη η οικογένεια ώστε θα παρακολουθήσουν τα μαθήματα σε Ελληνοκυπριακό σχολείο. Η τρίτη ήταν το παιδί να φύγει μόνο του και να μεταβεί στις ελεύθερες περιοχές για να συνεχίσει τη φοίτησή του, ενώ μια τέταρτη ήταν ένας από τους γονείς μαζί με το παιδί να μεταβούν στην ελεύθερη περιοχή.
Το 2003 οι Τούρκοι άνοιξαν ορισμένες διόδους για μετακίνηση ανάμεσα στις δύο περιοχές και έτσι βρήκαν ευκαιρία μερικοί καθηγητές να πάνε μυστικά και εθελοντικά σε σπίτια στο Ριζοκάρπασο για να διδάξουν στα παιδιά έτσι ώστε να μην εγκαταλείψουν το χωριό, γιατί τότε υπήρχε ο κίνδυνος να μην μπορέσει να λειτουργήσει το δημοτικό σχολείο, του οποίου τη λειτουργία την επέτρεπαν, αλλά με περιορισμούς. Δηλαδή τι βιβλία θα χρησιμοποιηθούν, ποιοι δάσκαλοι, ενώ μπορούσαν να αφαιρέσουν και σελίδες από τα βιβλία της ιστορίας και από άλλα που δεν τους άρεσαν. Στόχος του κατοχικού καθεστώτος και της Τουρκίας ήταν οι Ελληνοκύπριοι να εγκαταλείψουν την εκπαίδευση και κυρίως τα Κατεχόμενα μεταβαίνοντας στις ελεύθερες περιοχές.
«Στόχος η πλήρης τουρκοποίηση των Κατεχόμενων»
«Στόχος τους η πλήρης τουρκοποίηση των Κατεχόμενων και τη χρονιά 2003 -2004 καθηγητές πήγαιναν σε σπίτια παιδιών και έκαναν μάθημα με την ύλη του υπουργείου Παιδείας της Κύπρου για να παραμείνουν εκεί οι οικογένειες. Τον Σεπτέμβριο του 2004 λειτούργησε κανονικά το σχολείο μετά από πιέσεις από την Ευρώπη κυρίως. Το ονομάσαμε «κρυφό» το σχολείο για την όλη προσπάθεια» ανέφερε ο κ. Μιχαηλίδης που πρόσθεσε πως δεν συνέβη κάτι αντίστοιχο σε άλλα χωριά, επειδή οι πληθυσμοί που παρέμειναν ήταν πολύ μικροί σε αριθμό. Εξαίρεση αποτέλεσε η Αγία Τριάδα Αιγιαλούσας που και εκεί λειτουργούσε σχολείο μόνο δημοτικό σχολείο, και τελικά οι Τούρκοι εξανάγκασαν τη δασκάλα, Ελένη Φωκά, να αποχωρήσει και το σχολείο να κλείσει. Έτσι τα παιδιά της Αγίας Τριάδα, αν υπήρχαν, πήγαιναν στο Ριζοκάρπασο. «Οι Τούρκοι χρησιμοποίησαν όλα τα μέσα για να τους διώξουν και ιδιαίτερα τα πρώτα 10 χρόνια ήταν ιδιαίτερα σκληρά, με φόνους, βιασμούς, εξευτελισμούς, κλοπές και διάφορα άλλα μέσα. Τα προβλήματα συνεχίστηκαν και τα υπόλοιπα 20 χρόνια, με την κατάσταση να είναι δύσκολη για συνολικά 30 χρόνια. Για τους 300 που έχουν απομείνει η διαβίωσή τους είναι καλύτερη, όμως τα προβλήματα παραμένουν. Για παράδειγμα μια πρώην μαθήτρια σπούδασε νοσηλευτική και κομμωτική στις ελεύθερες περιοχές και ήθελε να ανοίξει κομμωτήριο στα Κατεχόμενα, αλλά δεν της το επιτρέπουν γιατί δεν αναγνωρίζουν το δίπλωμά της που αποκτήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Γιώργος Στεργίου
