Νέο τοπίο διαμορφώνεται για τους αγρότες στη διακίνηση των προϊόντων τους, καθώς η ΑΑΔΕ διευκρινίζει σε οδηγό της πότε απαιτείται ψηφιακό δελτίο αποστολής, ποιες μεταφορές εξαιρούνται και τι θα ισχύσει από τις 12 Οκτωβρίου 2026 με την πλήρη ενεργοποίηση της δεύτερης φάσης της ψηφιακής παρακολούθησης των αποθεμάτων.
Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ αφορούν τόσο τους αγρότες όσο και εμπόρους, συνεταιρισμούς, ελαιοτριβεία και άλλες επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην παραλαβή και μεταφορά αγροτικών προϊόντων, ενώ ειδικό καθεστώς προβλέπεται για τη διακίνηση προς και από τις λαϊκές και τις υπόλοιπες υπαίθριες αγορές.
Η πρώτη φάση της ψηφιακής παρακολούθησης, δηλαδή η έκδοση και διαβίβαση των σχετικών παραστατικών, εφαρμόζεται υποχρεωτικά από την 1η Δεκεμβρίου 2025, ενώ από τις 12 Οκτωβρίου 2026 περνά σε υποχρεωτική εφαρμογή και η δεύτερη φάση, η οποία καλύπτει τις διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής. Μέχρι τότε η διαβίβαση των στοιχείων αυτών στο myDATA είναι προαιρετική.
Η εξαίρεση των 10 χιλιομέτρων
Μία από τις βασικότερες διευκρινίσεις αφορά τις μετακινήσεις προϊόντων στο εσωτερικό της ίδιας αγροτικής δραστηριότητας.
Όταν ένας παραγωγός μεταφέρει τα προϊόντα του μεταξύ χωραφιών, αγροτικών εκμεταλλεύσεων και δικών του αποθηκευτικών χώρων, δεν χρειάζεται να εκδίδει ψηφιακό παραστατικό διακίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι η απόσταση δεν ξεπερνά τα 10 χιλιόμετρα.
Η απαλλαγή ισχύει ακόμη και εάν οι συγκεκριμένοι χώροι δεν έχουν δηλωθεί ως εγκαταστάσεις στο Μητρώο.
Παράλληλα, για αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ δίνεται η δυνατότητα το παραστατικό να μην εκδίδεται από τους ίδιους, αλλά από τον αντισυμβαλλόμενο, όπως έναν έμπορο, συνεταιρισμό ή ελαιοτριβείο. Σε αυτή την περίπτωση το έγγραφο πρέπει να εκδοθεί πριν αρχίσει η μεταφορά και να φέρει την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση». Το ίδιο ισχύει ακόμη και όταν το προϊόν μεταφέρεται με όχημα του ίδιου του αγρότη.
Ποιοι αγρότες εξαιρούνται
Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν για τους αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ, οι οποίοι δεν υποχρεούνται να εκδίδουν ψηφιακό δελτίο αποστολής όταν διακινούν οι ίδιοι τα αγροτικά προϊόντα τους.
Κατά την παραλαβή, ο έμπορος ή ο αγροτικός συνεταιρισμός εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής. Εφόσον, αντίθετα, η παραλαβή γίνεται στην αγροτική εκμετάλλευση από υπόχρεη επιχείρηση, το ψηφιακό δελτίο αποστολής μπορεί να εκδοθεί από την επιχείρηση με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».
Ειδική παράταση προβλέπεται και για ελαιοπαραγωγούς του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ με τζίρο έως 200.000 ευρώ κατά το φορολογικό έτος 2022. Η απαλλαγή τους από την έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής κατά τη μεταφορά του ελαιοκάρπου στο ελαιοτριβείο διατηρείται έως και τις 11 Οκτωβρίου 2026, αρκεί το ελαιοτριβείο να εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Τι γίνεται στις λαϊκές αγορές
Για τα προϊόντα που μεταφέρονται προς λαϊκή αγορά απαιτείται Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, το οποίο έως και τις 11 Οκτωβρίου μπορεί να εκδίδεται ακόμη και χειρόγραφα.
Από τις 12 Οκτωβρίου η έκδοσή του γίνεται υποχρεωτικά ψηφιακή.
Στην περίπτωση που μέρος των προϊόντων δεν πωληθεί, ο αγρότης μπορεί να τα επιστρέψει χρησιμοποιώντας το ίδιο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, ενώ όταν φτάσει ξανά στην εγκατάστασή του εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Εάν ο παραγωγός μετακινείται διαδοχικά σε περισσότερες λαϊκές αγορές χωρίς να επιστρέψει ενδιάμεσα στην έδρα του, δεν απαιτείται νέο δελτίο για κάθε αγορά. Αρκεί το αρχικό συγκεντρωτικό παραστατικό να αναφέρει εξαρχής όλες τις λαϊκές στις οποίες πρόκειται να συμμετάσχει.
Τι ισχύει χωρίς ίντερνετ
Η ΑΑΔΕ δίνει επίσης λύση στις περιπτώσεις όπου η ηλεκτρονική έκδοση δεν είναι εφικτή λόγω διακοπής ρεύματος ή προβλήματος σύνδεσης στο διαδίκτυο.
Η μεταφορά ή η συναλλαγή δεν χρειάζεται να σταματήσει καθώς το ψηφιακό παραστατικό εκδίδεται με ειδική ένδειξη για την απώλεια σύνδεσης και διαβιβάζεται όταν αυτή αποκατασταθεί.
Όταν η έκδοση γίνεται εκτός εγκατάστασης και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί το myDATAapp, επιτρέπεται ακόμη και η έκδοση χειρόγραφου παραστατικού, το οποίο στη συνέχεια διαβιβάζεται μέσω του timologio ή του myDATAapp μόλις επανέλθει η σύνδεση.
