Ενδιαφέροντα στοιχεία για τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό (αποτελούσε το 40% του συνολικού πληθυσμού το 2011) και την ανεργία, που παρουσιάζει αλματώδη αύξηση 65% από το 2001 μέχρι το 2011, περιέχονται στο Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης του Δήμου Βόλου.
Για λόγους οικονομικής ανάλυσης, ο πληθυσμός διακρίνεται σε οικονομικά ενεργό και σε οικονομικά μη ενεργό.
Ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός, αποτελεί το εργατικό δυναμικό της οικονομίας και περιλαμβάνει τα άτομα εκείνα τα οποία είναι ικανά προς εργασία και ταυτόχρονα θέλουν να εργαστούν. Τα άτομα εκείνα τα οποία δεν μπορούν να εργαστούν, για παράδειγμα, μαθητές-σπουδαστές, συνταξιούχοι, εισοδηματίες, οικιακά, λοιπά (μικρά παιδιά, ασθενείς, στρατιώτες κ.ά.,) δεν ανήκουν στο εργατικό δυναμικό.
Το εργατικό δυναμικό (οικονομικά ενεργός πληθυσμός) χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, σε εκείνους οι οποίοι εργάζονται και ονομάζονται απασχολούμενοι και σε εκείνους οι οποίοι δεν εργάζονται και είναι άνεργοι.
Το άθροισμα των απασχολούμενων και των ανέργων ισούται με το εργατικό δυναμικό (οικονομικά ενεργό πληθυσμό).
Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011 ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός του Δήμου Βόλου ανέρχεται σε 57.685 άτομα και αποτελεί περίπου το 40% του συνολικού πληθυσμού του Δήμου. Ο αριθμός των απασχολούμενων ανήλθε σε 46.119 άτομα, των ανέργων σε 11.566 και των οικονομικά μη ενεργών σε 86.764.
Σε σχέση με το 2001, ο Δήμος Βόλου παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή στο εργατικό δυναμικό (οικονομικά ενεργός πληθυσμός) και τη μικρότερη μεταβολή στους απασχολούμενους σε σύγκριση με την περιφέρεια και τη χώρα.
Σε σύγκριση με την χώρα και την περιφέρεια, ο Δήμος Βόλου παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή αναφορικά με τους ανέργους. Το 2001 έχουμε τους περισσότερους απασχολούμενους, διαχρονικά από το 1991, ενώ ταυτόχρονα έχουμε και αύξηση των άνεργων (σε απόλυτους αριθμούς). Αυτό γίνεται, καθώς έχουμε αύξηση συνολικά στο εργατικό δυναμικό το 2001 σε σχέση με το 1991 (και όπως γνωρίζουμε το εργατικό δυναμικό είναι το άθροισμα των απασχολούμενων και των ανέργων). Μπορεί βέβαια να έχουμε αύξηση και στα δύο μεγέθη, όμως το ποσοστό αύξησης στους ανέργους από το 1991 στο 2001 είναι πολύ μεγαλύτερο (56,5%) σε σχέση με το ποσοστό αύξησης στους απασχολούμενους(12,4%).
Ο αριθμός των απασχολούμενων του Δήμου Βόλου μειώθηκε κατά 6,2 % σε σχέση με το 2001, ενώ των ανέργων αυξήθηκε κατά 69,7%.
Από το 2001 έως το 2011 υπάρχει μείωση των απασχολούμενων και αύξηση των ανέργων σε κάθε χωρική ενότητα .
Σε σύγκριση με την χώρα και την περιφέρεια, ο Δήμος Βόλου παρουσιάζει μία μικρή αύξηση στο ποσοστό του οικονομικά ενεργού πληθυσμού (εργατικού δυναμικού) του από το 2001 έως το 2011 (από 39,5% ανήλθε σε 39,9).
Αναφορικά με το ποσοστό του οικονομικά μη ενεργού πληθυσμού επί του συνολικού πληθυσμού, παρατηρούμε ότι ο Δήμος Βόλου παρουσιάζει μικρότερο ποσοστό σε σχέση με την περιφέρεια και μεγαλύτερο σε σύγκριση με την χώρα.
Αυτή η διαχρονική υστέρηση της συμμετοχής του πληθυσμού στο εργατικό δυναμικό, σε σχέση με την χώρα, φαίνεται να σχετίζεται με τις αυξημένες δυσκολίες που συνόδευσαν την οικονομική αναδιάρθρωση της περιοχής και καθιστούσαν δυσκολότερη την απασχόληση. Έτσι, είτε καθυστερούσαν την είσοδο νέων στο εργατικό δυναμικό είτε αποθάρρυναν και οδηγούσαν τμήματα του πληθυσμού εκτός εργατικού δυναμικού
Μείωση 7,4% των απασχολούμενων
Το σύνολο των απασχολούμενων στον Δήμο Βόλου σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011 ανέρχεται σε 46.119 άτομα, μειωμένο περίπου κατά 7,4% (3.658 σε απόλυτους αριθμούς) σε σχέση με αυτό του 2001. Το μεγαλύτερο ποσοστό εργαζόμενων στη χωρική ενότητα του Δήμου Βόλου απασχολείται στον τριτογενή τομέα παραγωγής, ακολουθεί ο δευτερογενής και έπειτα ο πρωτογενής.
Είναι αξιοσημείωτο ότι το ποσοστό συμμετοχής των απασχολούμενων του Δήμου Βόλου στον τριτογενή τομέα είναι αρκετά μεγαλύτερο από αυτά της χώρας και της Περιφέρειας, ενώ το ποσοστό συμμετοχής στον πρωτογενή τομέα παραμένει σταθερά μικρότερο. Επίσης, σημαντικό θεωρείται και το ποσοστό απασχόλησης στον δευτερογενή τομέα, το οποίο είναι μεγαλύτερο από τα αντίστοιχα ποσοστά της χώρας αλλά και της Περιφέρειας.
Εξειδίκευση της Μαγνησίας
Σύμφωνα με το Ρυθμιστικό Σχέδιο Βόλου, η Μαγνησία παρουσιάζει σημαντική εξειδίκευση έναντι της Θεσσαλίας στους τομείς ορυχείων-λατομείων και μεταφορών. Αντίθετα, υστερεί έναντι της Θεσσαλίας στον τομέα της γεωργίας. Δεν διαφοροποιείται σημαντικά στους τομείς εκπαίδευσης, υγείας και παροχής ηλεκτρικού, ενώ έχει μέτρια ειδίκευση σε όλους τους άλλους τομείς.
Σε σχέση με τη χώρα, ο νομός υστερεί είτε στους τομείς που έχουν μεγάλη συγκέντρωση στα μητροπολιτικά κέντρα, της Θεσσαλονίκης και, κυρίως, της Αθήνας (χρηματοπιστωτικές και λοιπές υπηρεσίες, υγεία), είτε στους τομείς που συγκεντρώνονται σε ορισμένες χωρικές ενότητες λόγω πρώτων υλών (ηλεκτρισμός). Υπερτερεί έναντι της χώρας στον τομέα των ορυχείων-λατομείων.
Πρωτογενής τομέας
Αναφορικά με την εξειδίκευση στον Δήμο Βόλου διαπιστώνεται ότι οι Δημοτικές Ενότητες (Δ.Ε.) Αρτέμιδος και Νέας Αγχιάλου, διατηρούν μεγάλη εξάρτηση από τον πρωτογενή τομέα.
Η Δ.Ε. Μακρινίτσας παρουσιάζει μεγάλη εξειδίκευση σε τουριστικές δραστηριότητες.
Η .Ε. Πορταριάς έχει μεγάλη εξειδίκευση στις μεταφορές, αποθηκεύσεις και επικοινωνίες.
Η Δ.Ε. Ιωλκού έχει μεγάλη εξειδίκευση στην εκπαίδευση, γεγονός που επηρεάζει θετικά και τις επιδόσεις του Δήμου ως προς το μορφωτικό επίπεδο.
Η Δ.Ε. Βόλου απασχολείται σε δραστηριότητες πρωτεύουσας νομού δηλ. χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, δημόσιας διοίκησης, εκπαίδευσης, υγείας και παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και νερού.
Αύξηση ανεργίας 65% από το 2001
Στον Δήμο Βόλου το ποσοστό ανεργίας διαχρονικά αυξάνεται (9,4% το 1991, 12,2% το 2001 και 20,1% το 2011 σύμφωνα με τις επίσημες απογραφές της ΕΛ.ΣΤΑΤ.) και παράλληλα διαπιστώνεται ότι αυξάνεται περισσότερο σε σχέση με αυτό της περιφέρειας Θεσσαλίας, αλλά και με αυτό της χώρας. Σε απόλυτους αριθμούς στον Δήμο Βόλου το 2001 είχαν καταγραφεί 6.816 άνεργοι, ενώ το 2011 ο αριθμός των ανέργων έφτασε τους 11.566, δηλαδή ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε κατά 4.750 και ως ποσοστό περίπου 65%.
Τα δεδομένα που ακολουθούν αφορούν σε στοιχεία για την ανεργία του Δήμου Βόλου ανά ηλικιακή ομάδα, φύλο, επίπεδο εκπαίδευσης και υπηκοότητα σύμφωνα, με τα επίσημα στοιχεία του ΟΑΕΔ για τον Ιανουάριο 2015. Σύμφωνα με αυτά οι άνεργοι στον Δήμο Βόλου φτάνουν στους 14.480 άτομα.
Διαφοροποίηση της σύνθεσης
Η μεγάλη άνοδος του ποσοστού ανεργίας συνοδεύτηκε και από διαφοροποίηση της σύνθεσης των ανέργων ως προς διάφορα χαρακτηριστικά (ηλικία, φύλλο, μόρφωση κλπ.). Εξετάζοντας τη σύνθεση των συνολικά καταγεγραμμένων ανέργων με βάση την ηλικία προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Από τους 14.480 άνεργους ποσοστό 41% (5.939 χιλ. περίπου) είναι άτομα ηλικίας 30-44 ετών, ενώ το 32%(4.696 χιλ. άτομα) είναι ηλικίας 45-64 ετών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός της διεύρυνσης της ομάδας των μακροχρόνια ανέργων (οι αναζητούντες εργασία για χρονικό διάστημα άνω των 12 μηνών), γεγονός που καταδεικνύει ότι η οικονομική κρίση καθιστά ολοένα δυσκολότερη τη μετάβαση από την ανεργία στην αγορά εργασίας.
Οι γυναίκες πλήττονται περισσότερο
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, από το σύνολο των ανέργων το 54,7% (7.927) είναι μακροχρόνια άνεργοι.
Άλλη διαπίστωση είναι ότι οι γυναίκες πλήττονται περισσότερο από την ανεργία καθώς το ποσοστό τους είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με αυτό των αντρών, και συγκεκριμένα 62,7% των εγγεγραμμένων ανέργων είναι γυναίκες, ενώ το υπόλοιπο 37.3% άντρες. Παρόμοια είναι τα ποσοστά και σε επίπεδο Νομού.
Μάλιστα, εξετάζοντας τη σύνθεση των συνολικά καταγεγραμμένων ανέργων με βάση το φύλο αλλά και τους μήνες ανεργίας παρατηρούμε ότι από τις άνεργες γυναίκες το 59,5% κατατάσσονται στους μακροχρόνιους άνεργους, ενώ από τους άντρες το 46,6%.
Απόφοιτοι Λυκείου οι περισσότεροι άνεργοι
Όσον αφορά την κατανομή της ανεργίας, σε σχέση με το επίπεδο εκπαίδευσης, παρατηρείται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό επί του συνόλου των ανέργων αφορά σε αποφοίτους της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και έπειτα ακολουθούν όσοι έχουν ολοκληρώσει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Συμπερασματικά, η επιδείνωση στην αγορά εργασίας είναι ραγδαία, λόγω της συνεχιζόμενης και παρατεταμένης ύφεσης με συνέπεια ο χάρτης της αγοράς εργασίας να αλλάζει, με έντονα αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση.
