«Συστημικό έγκλημα» είναι η διαφθορά στις Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) στην Ελλάδα, που αποδίδεται σε περίπλοκη νομοθεσία, πολιτικές παρεμβάσεις και υπάρχει ανάγκη για κάθαρση. Η κυβέρνηση προωθεί τη μεταφορά των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων στο Κτηματολόγιο, κίνηση που εκλαμβάνεται ως προσπάθεια «χειρισμού» των προβλημάτων μέσω μετακίνησης αρμοδιοτήτων.
Ο Δημήτρης Χριστοδούλου αντιπρόεδρος της Ένωσης Μηχανικών Δημοσίου, μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη και τόνισε ότι οι μηχανικοί, αν και δεν είναι κάθετα αντίθετοι στη μεταφορά αρμοδιοτήτων (είχαν προτείνει παλιότερα μεταφορά σε περιφερειακό επίπεδο), εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες.
Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο των μηχανικών του Δημοσίου, το πρόσφατο σκάνδαλο, οδήγησε σε παραιτήσεις δύο Γενικών Γραμματέων Υπουργείων (Υποδομών και Πολιτισμού) και εμπλοκή στελεχών των ΥΔΟΜ πανελλαδικά, ιδίως στη Λάρισα.
Ο κ. Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρος της Ένωσης Μηχανικών Δημοσίου, χαρακτηρίζει τη διαφθορά «συστημικό έγκλημα», αποδίδοντάς την σε περίπλοκη νομοθεσία, πολιτικές παρεμβάσεις και την ανάγκη για κάθαρση.
Προβλήματα με τον έλεγχο ιδιωτών μηχανικών
Πλέον, οι άδειες δόμησης (π.χ., μικρής κλίμακας) εκδίδονται ηλεκτρονικά από ιδιώτες μηχανικούς, χωρίς άμεσο έλεγχο από τις πολεοδομίες.
Οι ΥΔΟΜ μπορούν να ελέγξουν αυτές τις άδειες μόνο κατόπιν καταγγελίας, γεγονός που επιτρέπει σε ιδιώτες να δηλώνουν ανακριβή στοιχεία με μικρό άμεσο ρίσκο.
Ο κ. Χριστοδούλου, τόνισε ότι υπάρχει άνιση μεταχείριση. Δημόσιοι υπάλληλοι αντιμετωπίζουν αυστηρές πειθαρχικές κυρώσεις για λάθη, ενώ οι ιδιώτες μηχανικοί δεν υπόκεινται σε αντίστοιχες διώξεις, ακόμη και όταν τα λάθη τους επιφέρουν κόστος (όπως πρόστιμα στον Δήμο).
Υποστελέχωση των ΥΔΟΜ
Οι ΥΔΟΜ είναι σοβαρά υποστελεχωμένες πανελλαδικά, με προσωπικό που ανέρχεται μόλις στο ένα τρίτο των αναγκαίων (περίπου 1.000 άτομα έναντι 3.000).
Η υποστελέχωση εμποδίζει τον αποτελεσματικό έλεγχο του μεγάλου όγκου εργασίας (αδειοδοτήσεις, αυθαίρετα, πολεοδομικός σχεδιασμός), επισήμανε ο αντιπρόεδρος της Ένωσης.
Ο ίδιος είπε ότι η κυβέρνηση προωθεί τη μεταφορά των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων στο Κτηματολόγιο, κίνηση που εκλαμβάνεται ως προσπάθεια «χειρισμού» των προβλημάτων μέσω μετακίνησης αρμοδιοτήτων.
Οι μηχανικοί, αν και δεν είναι κάθετα αντίθετοι (είχαν προτείνει παλιότερα μεταφορά σε περιφερειακό επίπεδο), εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες, ανέφερε ο κ. Χριστοδούλου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, βασικό πρόβλημα είναι ότι το Κτηματολόγιο δεν διαθέτει την απαραίτητη τεχνική επάρκεια και οργανωτική δομή για να διαχειριστεί τις σύνθετες πολεοδομικές αρμοδιότητες. Ο ρόλος του είναι πρωτίστως η καταχώριση ιδιοκτησιών.
Ενώ η ψηφιοποίηση (ενιαίος χάρτης, ψηφιακές βεβαιώσεις) είναι θετική, μπορεί να εφαρμοστεί ανεξάρτητα από τη δομή του Κτηματολογίου, επισήμανε.
Πολυνομία και επιτροπές ως εστία διαφθοράς
Η ασαφής νομοθεσία και τα «παραθυράκια» επέτρεπαν παρεκκλίσεις και οδηγούσαν στη σύσταση επιτροπών (όπως το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο – ΚΑΣ) με «άτομα εμπιστοσύνης», διευκολύνοντας τη διαφθορά σε κεντρικό επίπεδο, ανέφερε ο κ. Χριστοδούλου.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε ότι το ΚΑΣ, υπό την προεδρία του παραιτηθέντος Γενικού Γραμματέα Πολιτισμού, ανέτρεψε τεκμηριωμένη αρνητική απόφαση του τοπικού Αρχιτεκτονικού Συμβουλίου για φωτοβολταϊκά στο Νότιο Πήλιο, χωρίς ποτέ να δικαιολογηθεί η απόφαση στις τοπικές αρχές.
Ανησυχίες για το μέλλον και κινητοποιήσεις
Οι μηχανικοί του Δημοσίου, εκφράζουν ανησυχία για την πιθανή ανάθεση ακόμη περισσότερων ελεγκτικών αρμοδιοτήτων σε ιδιώτες, κάτι που θεωρείται αντιφατικό, καθώς ο έλεγχος πρέπει να παραμένει στον δημόσιο τομέα.
Σε σχέση με την ψηφιοποίηση του αρχείου της ΥΔΟΜ Βόλου, ο κ. Χριστοδούλου είπε ότι η διαδικασία προχωράει ικανοποιητικά και αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός της διετούς σύμβασης.
Τέλος, ο συνδικαλιστής μηχανικός αναφέρθηκε στις κινητοποιήσεις, λέγοντας ότι η Ένωση Μηχανικών Δημοσίου Υπαλλήλων (ΕΜΔΥΔΑΣ) και άλλοι φορείς μηχανικών προγραμματίζουν απεργία-αποχή από 22 έως 30 Ιουνίου, διεκδικώντας αύξηση της αμοιβής τους από τα παραγόμενα έργα (από 6% σε 7%), όχι από τον κρατικό προϋπολογισμό. Στόχος είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος μη προσέλκυσης μηχανικών, καθώς μόλις το 30% των προκηρυσσόμενων θέσεων καλύπτεται.
