Το θαλάσσιο οικοσύστημα του Παγασητικού Κόλπου δέχεται αυξανόμενη πίεση λόγω των ετήσιων φυσικών φαινομένων που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή και τις σωρευτικές επιπτώσεις των διαφόρων ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η κλιματική κρίση είναι μια παρούσα πραγματικότητα και οι κοινωνικές και πολιτικές επιλογές σχετικά με την ανάπτυξη έναντι της προστασίας του περιβάλλοντος είναι ζωτικής σημασίας.
Τα παραπάνω τόνισε ο Δημήτρης Βαφείδης καθηγητής Θαλάσσιας βιοποικιλότητας του Τμήματος Γεωπονίας Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος της Σχολής Γεωπονικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Ο καθηγητής μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη και επισήμανε ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια μελλοντική απειλή, αλλά μια συνεχιζόμενη πραγματικότητα, η οποία παρατηρείται και καταγράφεται συνεχώς σε αυτά τα οικοσυστήματα.
Ο καθηγητής ανέφερε ότι η εμφάνιση των μωβ μεδουσών στον Παγασητικό Κόλπο και σε άλλα ελληνικά ύδατα (Εύβοια, Κορινθιακός Κόλπος) είναι ένα επαναλαμβανόμενο γεγονός, σχεδόν «καθιερωμένο» αυτή την εποχή του χρόνου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται με την έλλειψη θηρευτών, την απότομη αύξηση της θερμοκρασίας του νερού και, κυρίως, τις ήρεμες συνθήκες στη θάλασσα (νεμία) χωρίς ισχυρή δράση κυμάτων ή ρεύματα.
Αναφορ4ικά με τη διάρκεια είπε ότι το φαινόμενο είναι απρόβλεπτο, αλλά συνήθως υποχωρεί όταν οι αλλαγές του καιρού φέρνουν ισχυρότερα κύματα και ρεύματα, διασκορπίζοντας τους οργανισμούς που επιπλέουν στη στήλη νερού.
Ο κ. Βαφείδης παραδέχτηκε ότι αν και το φαινόμενο των μεδουσών είναι φυσικό, είναι επιζήμιο για τον τουρισμό.
Μη επιβεβαιωμένη η θέαση καρχαριών
Μια πρόσφατη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με έναν καρχαρία στον Παγασητικό δεν επιβεβαιώνεται προσωπικά από τον καθηγητή.
Όπως είπε, δεν είναι ασυνήθιστο να δει κανείς καρχαρίες. Στην Ελλάδα ζουν 35-36 είδη καρχαριών και σαλαχιών (ελασμοβράγχια), πολλά από τα οποία (όπως ο γαλέος και η δροσίτιδα) καταναλώνονται συνήθως.
Η ταυτοποίηση συγκεκριμένων ειδών καρχαριών από υποβρύχιες φωτογραφίες ή βίντεο είναι δύσκολη λόγω των μορφολογικών ομοιοτήτων τους, ανέφερε ο κ. Βαφείδης.
Ο καθηγητής δίνει συμβουλές ασφαλείας, επισημαίνοντας ότι εάν εντοπιστεί καρχαρίας, οι κολυμβητές θα πρέπει να απομακρυνθούν. Είναι άγρια ζώα και δεν πρέπει να τα πλησιάζετε ή να τα φωτογραφίζετε. Οι καρχαρίες συνήθως δεν επιτίθενται στους ανθρώπους, καθώς οι άνθρωποι δεν αποτελούν μέρος της διατροφής τους. Επιθέσεις συμβαίνουν μόνο αν αισθανθούν ότι απειλούνται ή προκαλούνται.
Η κατάσταση του Παγασητικού
Σε σχέση με την γενικά κατάσταση του Παγασητικού Κόλπου, ο κ. Βαφείδης τόνισε ότι το εργαστήριο Θαλάσσιας Βιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας παρακολουθεί εντατικά τον Παγασητικό Κόλπο για πάνω από 20 χρόνια, μέσω διαφόρων ερευνητικών προγραμμάτων και διδακτορικών σπουδών.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, ο κόλπος υφίσταται σημαντικές αλλαγές, οι οποίες αντικατοπτρίζουν τις τάσεις που παρατηρούνται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αυτές οι αλλαγές συνδέονται κυρίως με την αύξηση της θερμοκρασίας του νερού.
Οι αλλαγές της θερμοκρασίας οδηγούν στην είσοδο χωροκατακτητικών ειδών και στην εξαφάνιση των ενδημικών ειδών, μεταβάλλοντας τη σύνθεση του οικοσυστήματος.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια μελλοντική απειλή, αλλά μια συνεχιζόμενη πραγματικότητα, η οποία παρατηρείται και καταγράφεται συνεχώς σε αυτά τα οικοσυστήματα.
Η ανθρώπινη δραστηριότητα και ο προτεινόμενος σταθμός LNG
Σύμφωνα με τον κ. Βαφείδη, το εργαστήριο Θαλάσσιας Βιολογίας δεν έχει μελετήσει συγκεκριμένα τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του προτεινόμενου πλωτού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον Παγασητικό.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι ο Παγασητικός Κόλπος επιβαρύνεται ήδη από πολυάριθμες ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός, η ναυτιλία, η αλιεία και η απόρριψη γεωργικών/βιομηχανικών/αστικών αποβλήτων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες ασκούν εγγενώς πίεση στα υδάτινα οικοσυστήματα.
Η απόφαση για την εισαγωγή νέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων, όπως ένας τερματικός σταθμός LNG, είναι τελικά μια πολιτική και κοινωνική επιλογή σχετικά με τις προτεραιότητες – εάν η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να υπερισχύει της προστασίας του οικοσυστήματος ή το αντίστροφο. Ο ρόλος των επιστημόνων είναι να καταγράφουν την κατάσταση των οικοσυστημάτων, όχι να υπαγορεύουν αυτές τις προτεραιότητες, ανέφερε.
Θα συμβάλει στο υπό πίεση το οικοσύστημα
Το γενικό επιστημονικό συμπέρασμα είναι ότι το οικοσύστημα του Παγασητικού βρίσκεται ήδη υπό σημαντική πίεση. Η προσθήκη μιας άλλης ανθρώπινης δραστηριότητας θα συμβάλει αναπόφευκτα σε αυτήν την πίεση, ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη κλίμακά της. Το επίκεντρο θα πρέπει να είναι οι σωρευτικές επιπτώσεις και οι θεμελιώδεις επιλογές που κάνει η κοινωνία.
Καταλήγοντας ο καθηγητής ανέφερε ότι ο Παγασητικός Κόλπος είναι ένα πολύτιμο οικοσύστημα που επί του παρόντος υφίσταται σημαντική πίεση τόσο από την κλιματική αλλαγή όσο και από το πλήθος των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Ενώ οι επιστήμονες παρακολουθούν και καταγράφουν αυτές τις αλλαγές, η ευθύνη για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων και τη διαχείριση της ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας του περιβάλλοντος ανήκει στην τοπική κοινότητα και στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης Ντίνος Στεργιόπουλος
