Από την εποχή της διαμάχης μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας, η ιδέα της Ανατολής και το επίθετο «ανατολικός» αρχίζουν βαθμιαία να υποκαθιστούν την έννοια της καθολικότητας της Εκκλησίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αποκαλείται πλέον «Ανατολική», οι πιστοί της κατοικούν κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ανατολική Ευρώπη, ενώ η ιδιότητα αυτή ως στοιχείο ταυτότητας θα διαφοροποιήσει τους Ορθόδοξους από τους Ρωμαιοκαθολικούς και αργότερα από τους Προτεστάντες. Τι σημαίνει όμως στην πράξη το να είναι κανείς «ανατολικός» και ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που ορίζουν την ιδέα της Ανατολής; Γιατί στο Ορθόδοξο φαντασιακό η ιδέα της Ανατολής και η κατηγορία του «Ανατολικού» και της «Ανατολικής» προσέλαβαν τόσο μεγάλη σημασία; Πώς συγκροτείται η ιδέα της «Ανατολής» μέσα από ό,τι θεωρείται ως κατεξοχήν χαρακτηριστικό της Ορθοδοξίας (Πατερική θεολογία, Παλαμισμός και Νεο-παλαμισμός, λειτουργική και μοναστική παράδοση, ευχαριστιακή εκκλησιολογία, εικονογραφία και εικονολογία, παλαιό Ημερολόγιο, μυστική θεολογία, πολιτική παράδοση του Βυζαντίου κλπ); Και τέλος, σε ποιο βαθμό τα παραπάνω συνιστούν γνήσιες εκφράσεις του εκκλησιαστικού ήθους και της Ορθόδοξης θεολογικής αυτοσυνειδησίας και σε ποιο βαθμό βρισκόμαστε ενώπιον ενός φαινομένου «κατασκευής» και «επινόησης»;
Με τα θέματα αυτά προτίθεται να ασχοληθεί το διεθνές συνέδριο «Ορθόδοξες Επινοήσεις της Ανατολής» (Orthodox Constructions of the East) που διοργανώνει η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου σε συνεργασία με το Κέντρο Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Φόρντχαμ (Νέα Υόρκη, Η.Π.Α.), την Έδρα Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Μύνστερ (Γερμανία), την Ορθόδοξη Θεολογική Ακαδημία «Άγιος Ιγνάτιος» (Στοκχόλμη, Σουηδία), το Κέντρο για τη Μελέτη του Πολιτισμού και του Χριστιανισμού (Βελιγράδι, Σερβία), το Κέντρο για τη Φιλοσοφία και τη Θεολογία (Τρεμπίνιε, Βοσνία-Ερζεγοβίνη), το Βιβλικό Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγίου Ανδρέα (Μόσχα, Ρωσία), το Ρουμανικό Ινστιτούτο Διορθοδόξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών (INTER, Κλουζ-Ναπόκα, Ρουμανία) και το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών (EFOST, Βρυξέλλες, Βέλγιο). Το Συνέδριο, θα πραγματοποιηθεί το τριήμερο 16 ως 18 Ιουνίου 2022 στο Συνεδριακό Κέντρο «Θεσσαλία», στα Μελισσάτικα του Βόλου, με ταυτόχρονη μετάδοση στο κανάλι της Ακαδημίας στο YouTube, και θα ολοκληρωθεί στις 19 Ιουνίου με την πρωινή θεία λειτουργία.
Οι ομιλητές του Συνεδρίου είναι οι εξής:
Κεντρική ομιλία: Χρήστος Γιανναράς, Ομότιμος Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών Επιστημών, Αθήνα: Η επινόηση της Ανατολής μέσα από τη Φιλοκαλία και το Πηδάλιο: Το ασυμβίβαστο του εκκλησιαστικού τρόπου ζωής με το νομικό πνεύμα
Michael Hjälm, Κοσμήτωρ της Ορθόδοξης Θεολογικής Ακαδημίας «Άγιος Ιγνάτιος», Στοκχόλμη, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Ουψάλα, Σουηδία: Τοποφιλία της Ανατολής / Μεταφυσική του τόπου και του χώρου
George Demacopoulos, Συν-ιδρυτής και Συν-διευθυντής του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Φόρντχαμ, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ: Ο Ιουστινιανός, ο Πούτιν και η μακριά σκιά της λατρείας του αυτοκράτορα
Perry Hamalis, Καθηγητής Θρησκευτικών Επιστημών, Κολλέγιο Νορθ Σέντραλ, Ιλλινόις, ΗΠΑ: Επινοώντας την ιδέα της Ανατολής μέσα από την παράδοση της «Συμφωνίας»
Elias El Halabi, Αναπληρωτής Διευθυντής του Κέντρου Αραβικών Σπουδών και Διαπολιτισμικού Διαλόγου «Σεΐχης Ναχαγιάν», Πανεπιστήμιο Μπαλαμάντ, Λίβανος: Επινοώντας την ιδέα της Ανατολής στο ισλαμικό περιβάλλον
Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Θεολογική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης: Επινοώντας την ιδέα της Ανατολής μέσα από τη διαλεκτική αντίθεση Πατερικής Θεολογίας και Καινής Διαθήκης
Andrej Jeftic, Επίκουρος Καθηγητής, Θεολογική Σχολή, Πανεπιστήμιο Βελιγραδίου, Σερβία: Επινοώντας την ιδέα των Πατέρων της Εκκλησίας
Assaad Elias Kattan, Καθηγητής στην Έδρα Ορθόδοξης Θεολογίας, Πανεπιστήμιο Μύνστερ, Γερμανία: Η ιδέα της Ανατολής στην παράδοση του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή
Σταύρος Γιαγκάζογλου, Επίκουρος Καθηγητής, Θεολογική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών: Η επινόηση της ιδέας της Ανατολής στον Παλαμισμό και τον Νεο-παλαμισμό
Vukašin Milićević, Καθηγητής, Θεολογική Σχολή, Πανεπιστήμιο Βελιγραδίου, Σερβία: Η επινόηση της Ανατολής μέσα από το ζήτημα του Ημερολογίου
Davor Džalto, Πρόεδρος του Κέντρου Μελέτης του Πολιτισμού και του Χριστιανισμού, Βελιγράδι, Σερβία, Αναπληρωτής Κοσμήτορας της Ορθόδοξης Θεολογικής Ακαδημίας «Άγιος Ιγνάτιος», Στοκχόλμη, Σουηδία: Τι είναι «ανατολικό» στην παραδοσιακή Ορθόδοξη εικονογραφία;
Βασίλειος Ν. Μακρίδης, Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Έρφουρτ, Γερμανία: Αυθεντικότητα, Αποκλειστικότητα, Ανωτερότητα: Επινοώντας την ιδέα της Ανατολής στον κόσμο του Ορθόδοξου Μοναχισμού και της αναγέννησης του (20ος –21ος αιώνας)
Regula M. Zwahlen, Πανεπιστήμιο Φριβούργου, Ινστιτούτο Οικουμενικών Σπουδών, Ερευνητικό Κέντρο «Σέργιος Μπουλγκάκωφ»: Η επινόηση της Ανατολής από τους Σλαβόφιλους: Μια τραγωδία στην ιστορία της Ευρωπαϊκής διανόησης
π. Δημήτριος Μπαθρέλλος, Επισκέπτης Καθηγητής, Ορθόδοξο Ινστιτούτο του Κέιμπριτζ, Μέλος του Δ.Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου: Επινοώντας την ιδέα της Ανατολής μέσα από την Ευχαριστιακή Εκκλησιολογία
Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, Ερευνητικός Εταίρος των Πανεπιστημίων Μύνστερ και ΚU Leuven: Για την επινόηση της ιδέας της Ανατολής μέσω του Χριστιανικού Ελληνισμού και της Μυστικής Θεολογίας: π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ και Βλαδίμηρος Λόσσκυ.
Sarah Riccardi-Swartz, Επίκουρη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Νορθήστερν, ΗΠΑ: Ανατολικές Ορθοδοξίες: Πολιτική Τεχνολογία και η δημιουργία Νέων Αμερικανικών Κόσμων
Candace Lukasic, Επίκουρη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Μισσισσιπή, ΗΠΑ: Η επινόηση της Ανατολής στην Κοπτική παράδοση
Το Συνέδριο είναι ανοιχτό για το κοινό με φυσική παρουσία, απαιτείται όμως εγγραφή στη διεύθυνση https://forms.gle/yjzu6FmpKR59mkwX9 με κόστος 10 ευρώ (με φάκελο του Συνεδρίου και 4 διαλείμματα καφέ) ή 20 ευρώ (με φάκελο, 4 διαλείμματα καφέ και 2 γεύματα).
