Ολοκληρώθηκε το 2ο Συμπόσιο Ψαλτριών με θέμα «Γυναίκες και Ψαλτική Τέχνη» και το 2ο Φεστιβάλ Χορών Ψαλτριών «Η Αγία Καικιλία». Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στο Βόλο, από την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου ως την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025, με διοργανωτές φορείς την Ιερά Μητρόπολη Δημητριάδος και Αλμυρού, την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου και τον Βυζαντινό Χορό Ψαλτριών «Αι Άδουσαι», υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Δρος Σέβης Μαζέρα-Μάμαλη.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με χαιρετισμούς. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου, Στάθης Γραμμένος, διάβασε τον χαιρετισμό του Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, καθώς και τον δικό του χαιρετισμό εκ μέρους του Συνδέσμου, ο Κωστής Δρυγιανάκης απηύθυνε τον χαιρετισμό εκ μέρους της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, η Ελένη Ντόβα μετέφερε τον χαιρετισμό του προέδρου της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ιεροψαλτών Ελλάδος, Χάρη Συμεωνίδη, και η Σέβη Μάζερα-Μάμαλη καλωσόρισε τους συνέδρους, παρουσιάζοντας τα βασικά σημεία των εκδηλώσεων του Συμποσίου και συνδέοντας το Συμπόσιο με την αντίστοιχη διοργάνωση του 2019, του οποίου τα πρακτικά βρίσκονται σε διαδικασία έκδοσης.
Την κεντρική ομιλία στο Συνέδριο πραγματοποίησε ο Αχιλλέας Χαλδαιάκης (Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Ε.Κ.Π.Α., πρώην κοσμήτορας του Τμήματος), ο οποίος έθεσε το ερώτημα αν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη γυναικεία ψαλτική και πως διαφοροποιείται από την ανδρική σε επίπεδο γραπτών συνθέσεων, αναλύοντας υποδειγματικά τα μοναδικά δυο χειρόγραφα που αποδίδονται σε γυναίκες μελουργούς, την κόρη του Ιωάννη Κλαδά και μια ανώνυμη «καλογραία». Στη συνέχεια, ο Γρηγόρης Αναστασίου (Αναπληρωτής Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας, Ε.Κ.Π.Α.) αναζήτησε την ιδανική γυναικεία ψαλτική έκφραση, ως χρυσή τομή ανάμεσα στις φυσικές ιδιαιτερότητες της γυναικείας φωνής και στην ψαλτική δεοντολογία, καταλήγοντας στην ανάγκη για αυτονομία, και όχι μίμηση της ανδρικής ψαλτικής. Η Μαρία Αλεξάνδρου (Καθηγήτρια Βυζαντινής Μουσικολογίας, Α.Π.Θ.), παρουσίασε την εμπειρία της από την διδασκαλίας και μάθηση της βυζαντινής μουσικής σε γυναίκες ψάλτριες, με φόρμες ασκήσεων και ηχογραφήσεις μελέτης Απολυτικίων αγίων γυναικών από τη Γυναικεία Χορωδία της Ελληνικής Ένωσης για τη Μουσική Εκπαίδευση «Αγία Ανυσία».
Στις συνεδρίες του Σαββάτου, πρώτη μίλησε η Βασιλική Γούση (Εκπαιδευτικός, Διδάκτωρ Βυζαντινής Μουσικολογίας και Μουσικοπαιδαγωγικής Α.Π.Θ.), αναλύοντας τις πτυχές της ερμηνείας στην ψαλτική τέχνη και τις προϋποθέσεις για μια ολοκληρωμένη ψαλτική ερμηνεία. Στη συνέχεια, η Λίνα Κούκουνα (πτυχιούχος αγγλικής φιλολογίας, μουσικός και τραγουδίστρια του παραδοσιακού τραγουδιού και προπτυχιακή φοιτήτρια στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών E.Κ.Π.Α.), παρουσίασε την εμπειρία της ως φοιτήτρια στην κατεύθυνση της βυζαντινής μουσικής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ε.Κ.Π.Α., ενώ στη συνέχεια η Δήμητρα Μήτρου (Φαρμακοποιός και Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, Τμήμα Μουσικών Σπουδών Ε.Κ.Π.Α.) μίλησε για την θετική εμπειρία αλλά και τις δυσκολίες που συναντά ως χοράρχης του γυναικείου ψαλτικού χορού «Άγιος Λεωνίδης» στη Μητρόπολη Κορίνθου.
Η Άννα Μεσολωρά (Διδάκτωρ Βυζαντινής Μουσικολογίας Ε.Κ.Π.Α.) μίλησε για την γυναικεία ψαλτική επιτέλεση, αναδιφώντας στις προσωπικές αναμνήσεις της, ως ψάλτρια με πολυετή πείρα στην Κεφαλλονιά, το Λουτράκι και την Αθήνα, ενώ η Μάντυ Πιστικού (Απόφοιτος του μεταπτυχιακού προγράμματος «Λαϊκός Πολιτισμός και Λογοτεχνία», Ε.Κ.Π.Α.) αναφέρθηκε στην εθνογραφική προσέγγιση αφηγήσεων ψαλτριών και στις πλευρές της ψαλτικής επιτέλεσης που αναμένεται να αναδειχθούν μέσα από αυτήν.
Στην τρίτη συνεδρία, ο Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος (Ψάλτης, Φοιτητής Μηχανολόγος Μηχανικός, Ε.Κ.Π.Α.) παρουσίασε την μελοποίηση του Κοινωνικού «Εἰς μνημόσυνον αἰώνιον…» που αποδίδεται στην θυγατέρα του Ιωάννη Κλαδά (α´ μισό του 15ου αι.) και την εξήγησή της στη Νέα Μέθοδο, αποδίδοντας μάλιστα ψαλτικά ένα τμήμα της, με τη συνδρομή του Γρηγόρη Αναστασίου και του Χρήστου Γκουτσούλα. Η Μαριλένα Νουν (Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Ε.Κ.Π.Α.) παρουσίασε αναλυτικά τον Κώδικα Σινά 1256 του έτους 1309, ένα βυζαντινό μουσικό χειρόγραφο γραμμένο από γυναίκα· την Ειρήνη, κόρη του Θεοδώρου Αγιοπετρίτη. Ο π. Ρωμανός (Ραμπί) Τζουμπράν (Λέκτορας Βυζαντινής Μουσικής, Πανεπιστήμιο Μπαλαμάντ, Λίβανος) μίλησε για τις οργανωμένες χορωδίες γυναικών και τις μεμονωμένες ψάλτριες στη Μέση Ανατολή από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι σήμερα, παρουσιάζοντας και βιντεοσκοπημένα παραδείγματα, ενώ ο Χρήστος Γκουτσούλας (Εκπαιδευτικός, Απόφοιτος Π.Μ.Σ. Ιστορικής Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α., ψάλτης) παρουσίασε το ιστορικό της συμμετοχής γυναικών στους ψαλτικούς χορούς της Μητροπόλεως Αθηνών στα χρόνια του πρωτοψάλτη Σπυρίδωνος Περιστέρη, και άρα της επίσημης αποδοχής της γυναικείας ψαλτικής από την Εκκλησία. Τέλος, η Δέσποινα Πλαστάρα (Μουσικοπαιδαγωγός, Υποψήφια Διδάκτωρ Βυζαντινής Μουσικολογίας, Α.Π.Θ.) παρουσίασε την βυζαντινή μουσική ως μέσο ψυχοθεραπείας, αναλύοντας την ευεργετική επίδραση της σε άτομα με διανοητικές ή κινητικές αναπηρίες.
Στην τελευταία συνεδρία, η Σέβη Μαζέρα–Μάμαλη (Σύμβουλος Εκπαίδευσης Μουσικής Επιστήμης, Διδάκτωρ Βυζαντινής Μουσικολογίας Ε.Κ.Π.Α, Ιδρύτρια και Δομεστίκαινα του Χορού Ψαλτριών «Αι Άδουσαι») πραγματοποίησε ένα εργαστήρι ψαλτικής πάνω στις περίτεχνες οκτάηχες συνθέσεις, δίνοντας αφορμές για συζήτηση θεμάτων όπως το χόρδισμα και οι βάσεις της γυναικείας φωνής, το ισοκράτημα σε γυναικείους χορούς ψαλτριών, η προθέρμανση της φωνής κ.ά.
Το απόγευμα του Σαββάτου πραγματοποιήθηκε στον ναό των Αγίων Αναργύρων Βόλου το 2ο Φεστιβάλ Χορών Ψαλτριών «Αγία Καικιλία», με συμμετοχή των γυναικείων χορών «Άγιος Αχίλλιος» (Λάρισα) με χοράρχη τον Γεώργιο Λεμονόπουλο, «Αγία Σκέπη» (Αγρίνιο) με χοράρχη την Χρυσούλα Τασολάμπρου, «Αγγελικός Χορός» (Λάρισα) με χοράρχη τον Γεώργιο Καραγιαννάκη και «Αι Άδουσαι» (Βόλος) με δομεστίκαινα την Σέβη Μαζέρα-Μάμαλη. Η εκδήλωση έκλεισε με την απόδοση του απολυτικίου της Αγίας Κικιλίας από όλους τους συμμετέχοντες χορούς υπό την χοραρχία της Σέβης Μαζέρα–Μάμαλη. Καταληκτήριο λόγο απηύθυνε ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, ο οποίος απένειμε και τα αναμνηστικά διπλώματα στους χορούς. Ακολούθησε δείπνο για όλους τους συμμετέχοντες του Συμποσίου, ευγενική προσφορά του εκκλησιαστικού συμβουλίου του ναού των αγίων Αναργύρων διά του προϊσταμένου του ναού, πρωτοπρεσβύτερου π. Νικολάου Νασιώκα.
Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε την Κυριακή 2 Νοεμβρίου στον ναό των Αγίων Αναργύρων, με όρθρο και αρχιερατική θεία λειτουργία υπό την χοροστασία του Μητροπολίτη κ. Ιγνατίου και με συμμετοχή των γυναικείων ψαλτικών χορών «Γυναικών Ηχήματα» (Χαλκίδα) και «Αι Άδουσαι» (Βόλος), αλλά και όσων ψαλτριών συμμετείχαν στο Συμπόσιο, υπό την χοραρχία της Μαρίας Καψάλη.
