Το να κινηθεί κανείς με σχετική άνεση στο κέντρο και στην πόλη του Βόλου γενικότερα μοιάζει στις περισσότερες περιπτώσεις αυτονόητο. Βέβαια, τα εμπόδια δεν λείπουν, σε δρόμους, διαβάσεις και πεζοδρόμια. Ας φανταστεί λοιπόν κανείς, όταν υπάρχουν αυτά τα εμπόδια, πόσο δύσκολη γίνεται η κίνηση ατόμων με περιορισμένη ή καθόλου όραση…
Όπως σε όλες τις πόλεις του κόσμου, υπάρχουν και στον Βόλο τυφλά άτομα. Η μειωμένη όραση ή η παντελής απουσία της φυσικά δυσκολεύει την καθημερινότητά τους. Όπως εξηγεί όμως η πρόεδρος του Σωματείου Ατόμων με Αναπηρία Όρασης «Μάγνητες Τυφλοί», Βιβή Τεμπέλη, έχουν γίνει βήματα προς μία καλύτερη καθημερινότητα για τα τυφλά άτομα. Ωστόσο απομένουν να γίνουν αρκετά ακόμη, και στον Βόλο, αλλά και να δείξει το σύνολο των πολιτών μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση.
Συνέντευξη: Χρυσόστομος Τρίμμης
-Να εξηγήσουμε σε πρώτη φάση τι είναι ένα τυφλό άτομο;
Τυφλά είναι τα άτομα που έχουν είτε ολική τύφλωση, ή μερική, και δεν μπορούν να βγάλουν εις πέρας την καθημερινότητά τους. Εμποδίζονται σ’ αυτήν τη διαδικασία. Είναι μικρό το ποσοστό των ανθρώπων με ολική τύφλωση, το μεγαλύτερο είναι με μερική απώλεια όρασης. Μπορεί να είναι εκ γενετής, ή να έρθει από κάποιο ατύχημα. Οι περισσότερες περιπτώσεις οφείλονται σε κάποιο ιατρικό σύνδρομο, με την απώλεια όρασης να εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία, ή μπορεί να συμβεί κάτι όπως ένα ατύχημα, αλλά έχουμε και την τύφλωση της 3ης ηλικίας, με την εκφύλιση πχ της ωχράς κηλίδας. Μιλάμε για μία κατάσταση όμως που είναι μη αναστρέψιμη.
-Πόσοι είναι οι άνθρωποι στον Βόλο και στη Μαγνησία που ζουν με μόνιμα προβλήματα όρασης;
Στον σύλλογό μας αυτήν τη στιγμή είναι εγγεγραμμένα είναι 340 άτομα σε όλο το ηλικιακό φάσμα, από πολύ μικρά παιδιά μέχρι και υπερήλικες.
-Ισχύει ότι τα άτομα με προβλήματα όρασης έχουν ιδιαίτερα αυξημένες τις υπόλοιπες αισθήσεις τους;
Οι υπόλοιπες αισθήσεις είναι σίγουρο ότι χρειάζονται φοβερή εκπαίδευση. Ιδίως η ακοή. Κάποιες στιγμές είναι καλό να μην βασιζόμαστε μόνο στην όραση, έστω και αν έχουμε λίγη. Είναι καλύτερο να βασιζόμαστε στην ακοή, στην αφή, με τα περισσότερα αντικείμενα να είναι απτικά και δουλεύουμε πάρα πολύ με την ανάπτυξη των λεπτών δεξιοτήτων των δακτύλων. Επιδέχονται εκπαίδευσης όλα αυτά.
-Επιβιώνουν εργασιακά οι τυφλοί στην Ελλάδα;
Τα άτομα με αναπηρία όρασης μπορούν να εργαστούν κανονικά. Βέβαια, δεν μπορούν να εργαστούν με τον χρόνο που εργάζεται ένα άτομο χωρίς αναπηρία. Μπορεί να εργάζονται λίγο πιο αργά, αλλά με τις εύλογες προσαρμογές μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν εξίσου αποδοτικά. Υπάρχει η υποστηρικτική τεχνολογία, που πλέον κάνει θαύματα. Υπάρχουν ηλεκτρονικά προγράμματα που κάνουν άνετη την πλοήγηση με υπολογιστή και οι ηλεκτρονικές εφαρμογές. Έτσι, η έλλειψη όρασης «πάτησε» πάνω στην τεχνολογία και την εκμεταλλεύεται για να εξελιχθούν τα άτομα αυτά. Δεν είναι τυχαίο που έχουμε άριστους χειριστές υπολογιστών χωρίς όραση. Όταν υπάρχουν οι εύλογες προσαρμογές σε έναν εργασιακό χώρο, τότε ένα άτομο χωρίς όραση μπορεί ν’ αποδώσει άριστα.
-Υπάρχει ακόμη κοινωνικό στίγμα, όπως παλαιότερα;
Βεβαίως και υπάρχει και δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει. Ένας αρτιμελής βλέποντας ένα άτομο με αναπηρία μπορεί να σκεφτεί αμέσως τη λέξη «ο καημένος» και να τον λυπηθεί. Δεν θα πρέπει να ισχύει όμως κάτι τέτοιο, γιατί οι τυφλοί με το λευκό μπαστούνι, που είναι ένα απαραίτητο εργαλείο, μπορούμε να ανταπεξέλθουμε ανεξάρτητοι στην καθημερινότητά μας.
Η κίνηση με το λευκό μπαστούνι γίνεται μετά από μαθήματα κινητικότητας προσανατολισμού με εκπαιδευτή. Όλα πλέον βασίζονται πάνω στην εκπαίδευση.
-Αν ένα άτομο αποφασίσει να κινηθεί στο κέντρο του Βόλου με λευκό μπαστούνι θα βρει απέναντί του μία φιλική κατάσταση;
Το κέντρο της πόλης είναι φιλικό, με οδηγούς όδευσης, με διαγραμμίσεις με ηχητικά φανάρια. Έχουν γίνει οι απαραίτητες ενέργειες, αλλά οι συμπολίτες μας οφείλω να τονίσω ότι θα πρέπει να σέβονται κάποια πράγματα. Πχ, δεν μπορούν να παρκάρουν πάνω σε οδηγό όδευσης ή να κλείνουν μία ράμπα. Οι οδηγοί όδευσης, αυτές οι κίτρινες πλάκες στα πεζοδρόμια με τα ανάγλυφα αυλάκια, δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία. Από εκεί και πέρα καλό είναι οι χώροι εστίασης καλό θα είναι να μην καλύπτουν αυτούς τους οδηγούς με τραπεζοκαθίσματα, και οι πολίτες να μην αφήνουν πάνω τους μηχανάκια, ποδήλατα, πατίνια και διάφορα άλλα αντικείμενα. Έτσι, εμποδίζεται η μετακίνηση ενός τυφλού ατόμου. Οφείλουμε όλοι να ενημερωθούμε καλύτερα και να σεβόμαστε το ότι όλοι είμαστε ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Είναι θέμα Παιδείας, κυρίως κοινωνικής Παιδείας και πολιτισμού.
Το κέντρο του Βόλου είναι φιλικό, εν δυνάμει φιλικό, απλά χρειάζεται και η ευαισθητοποίηση από τους συμπολίτες μας.
-Σε άλλες περιοχές πέραν του κέντρου;
Πιστεύω ότι σιγά σιγά θα υλοποιηθούν κι εκεί οι ενέργειες. Γίνονται βήματα, να μεν αργά και όχι όλα μαζί, αλλά σταθερά. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Τη δεκαετία του 1970 δεν υπήρχε τίποτα και σήμερα τα άτομα χωρίς όραση προοδεύουν και μπορούν να κινούνται ανεξάρτητα. Γίνονται πράγματα και ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο στις συνοικίες. Βέβαια, υπάρχουν περιοχές που δεν έχουν καν πεζοδρόμια, και έχουμε άτομο που μένει σε περιοχή που δεν μπορεί να μετακινηθεί. Βγαίνει από το σπίτι του και βρίσκεται κατευθείαν στον δρόμο.
-Όσον αφορά άλλους τομείς της καθημερινότητας;
Σίγουρα, ένα άτομο χωρίς όραση δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την αστική συγκοινωνία εύκολα. Τα μάτια είναι ένα αισθητηριακό όργανο που λαμβάνει όλες τις πληροφορίες και εισπράττει την καθημερινότητα. Όταν απουσιάζει η αίσθηση μπαίνουν τα εμπόδια για να εξυπηρετηθεί με αστικό λεωφορείο, με τις πινακίδες στους δρόμους και σε επιχειρήσεις, ακόμη και στην ψυχαγωγία. Ακόμη και σε ένα καφέ να πάει, αν η επιχείρηση δεν έχει κάποιον κατάλογο σε γραφή Braille, που είναι ο κώδικας επαφής των τυφλών, αντιλαμβάνεστε ότι εκεί τα εμπόδια είναι απροσπέλαστα.
Επίσης τα αστικά μπορούν να έχουν τις ηχητικές εκφωνήσεις για την άφιξη σε κάθε στάση. Είναι πολύ σημαντικό αυτό για ένα τυφλό άτομο.
-Γιατί δεν προσαρμόζεται όμως ένα κατάστημα πχ;
Θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε περισσότερο σ’ αυτό το κομμάτι. Εμείς πχ έχουμε εξοπλισμό για να εκτυπώνουμε καταλόγους για να κάνουμε κάποιους χώρους, όπως καφέ, εστιατόρια και ξενοδοχεία πιο προσβάσιμους. Ακόμη, αν κάποιο παιδί χρειάζεται να μετατρέψει εκπαιδευτικό υλικό σε γραφή Braille έχουμε τη δυνατότητα και το κάνουμε αυτό.
-Υπάρχουν παιδιά δηλαδή που χρειάζονται τέτοια στήριξη;
Τα παιδιά που υπάρχουν στα σχολεία, προμηθεύονται το ανάλογο υλικό από το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών που εδρεύει σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, και για τη μειωμένη όραση είναι το Ινστιτούτο Διόφαντος που αναλαμβάνει να φέρει σε μεγαλογραμματοσειρά τα βιβλία και σε cd για να έχει το παιδί τις επιλογές που θέλει. Πάντα τα παιδιά αυτά έχουν δάσκαλο ή καθηγητή παράλληλης στήριξης, που είναι απαραίτητος για να ενσωματωθούν ομαλά στη σχολική κοινότητα και να τους μεταδώσουν κάθε πληροφορία.
-Η πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες είναι εύκολη;
Όχι. Σε επίπεδο υποδομών όχι. Πρέπει γενικά να γίνουν πάρα πολλά βήματα για να μπορέσουμε να φτάσουμε στο σημείο να πούμε ότι έχουμε ισότιμη πρόσβαση στην Υγεία, την Παιδεία, τους δημόσιους φορείς και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις.
-Στα εμπορικά καταστήματα ή σε σούπερ μάρκετ;
Δεν νομίζω ότι εκεί υπάρχει κάποιο ουσιαστικό πρόβλημα στα εμπορικά καταστήματα. Στα super market πάλι χρειάζεται απαραιτήτως συνοδός ή κάποιος υπάλληλος για την εξυπηρέτησή τους. Να φανταστείτε τώρα μία εταιρεία διάθεσης εμφιαλωμένου νερού προχώρησε στην κυκλοφορία συσκευασίας με γραφή Braille και τα παιδιά ενθουσιάστηκαν.
-Αν αύριο μπορούσατε να πάρετε μία απόφαση για να γίνει μία κίνηση, ποια θα ήταν αυτή;
Εγώ θα διεκδικούσα να γίνει προσβάσιμη όλη η πόλη, σε επίπεδο υποδομών, ακόμη και στην πιο απομακρυσμένη περιοχή. Πρέπει να προστατεύουμε τους ανθρώπους όλων των ηλικιών και εν έτει 2024 δεν μπορώ να διανοηθώ ότι υπάρχουν άνθρωποι που μένουν κλεισμένοι στο σπίτι τους. Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα και στον Βόλο. Η περίοδος του covid επηρέασε πάρα πολύ την όλη κατάσταση, γιατί δεν είναι μόνο η αναπηρία, αλλά αυτή συνοδεύεται σε πολλές περιπτώσεις και από συνοδά νοσήματα, είτε ψυχικά ή άλλα. Τώρα στόχος μας είναι η επανένταξη των ατόμων με αναπηρία στον κοινωνικό ιστό, δημιουργώντας τους και πάλι την ασφάλεια και διεκδικώντας και πάλι τα κεκτημένα.
-Σε κάθε περίπτωση προσφέρετε και τη στήριξη μέσω του σωματείου…
Τα σωματεία είμαστε εδώ για να ενημερώνουμε τον κόσμο, και τους ίδιους τους τυφλούς και τις οικογένειές τους, γιατί κακά τα ψέματα και οι φροντιστές αυτών των ατόμων χρειάζονται στήριξη. Παράλληλα, ο μητροπολίτης Δημητριάδος, κκ Ιγνάτιος δημιούργησε ήδη από πέρυσι το άτυπο δίκτυο λειτουργών Υγείας και Αγάπης, που συμπεριλαμβάνει τους γιατρούς και τα πρωτοβάθμια σωματεία ατόμων με αναπηρίες. Εκεί κάνουμε πολλές δράσεις και γνωριστήκαμε καλύτερα όλοι οι φορείς και τα Κέντρα Κοινότητας στις απομακρυσμένες περιοχές και υπάρχει μία αμεσότητα στην εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρία και σ’ αυτές. Πλέον ενημερώνουμε και τον κόσμο για το ποιοι υπάρχουμε και ένα άτομο μπορεί να απευθυνθεί στο Κέντρο Κοινότητας και να μην χρειάζεται να μετακινηθεί στην πόλη. Υπάρχουν πολλά άτομα πχ στο Πήλιο. Γίνονται ωραία βήματα. Ο τερματισμός βέβαια θ’ αργήσει αλλά είμαστε σε καλό δρόμο, και χρειάζεται να γίνεται πρώιμη και έγκαιρη παρέμβαση.
Πηγή: Περιοδικό Volos City του Ομίλου Καρεκλίδη
