«Η πρόσφατη καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την ποιότητα του αέρα στη Θεσσαλονίκη δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία σε μία πόλη που ήδη από τη δεκαετία του ’90 αποκαλούταν “σκονούπολη” λόγω της υψηλής συγκέντρωσης αιωρούμενων σωματιδίων. Είχε προηγηθεί έναν μήνα πριν, καταδίκη για τον αέρα της Αθήνας ως ακόμα μία ένδειξη της κατάστασης στην οποία βρίσκεται το περιβάλλον και ο αέρας που αναπνέουμε καθημερινά, με ιδιαίτερα σημαντικές επιπτώσεις για την υγεία όλων μας. Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί παράγοντα για αύξηση παρουσίασης παθήσεων όπως το άσθμα και την χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ενώ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, το 2020 οδήγησε σε πάνω από 11.000 πρώιμους θανάτους στην Ελλάδα».
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της www.kathimerini.gr, βλέποντας τις καταγραφές των σταθμών μέτρησης που διαθέτουν επαρκή διαχρονικά δεδομένα, αποτυπώνεται ότι τα μικροσωματίδια (PM10) για τα οποία καταδικάστηκε η Ελλάδα την προηγούμενη εβδομάδα εντοπίζονται σε επικίνδυνα επίπεδα για την ανθρώπινη υγεία στις ατμόσφαιρες διάφορων περιοχών της χώρας, και όχι μόνο στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα.
Η εικόνα στον Βόλο
Στη Λάρισα, στον Βόλο, στην Πάτρα, ακόμα και στο Καρπενήσι, τα μηχανήματα μέτρησης αποτυπώνουν την κατάσταση.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος, στην παραβίαση ορίων μικροσωματιδίων στην ατμόσφαιρα, για το έτος 2021 έξι περιοχές της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας ξεπέρασαν το όριο των 50 ημερών ετησίων ακολουθεί η Λάρισα και η Σίνδος με 36 και 33 αντίστοιχα, ενώ ο Βόλος βρίσκεται στην ένατη θέση, με 29 ημέρες ετησίως.
Το όριο των μικροσωματιδίων είναι 50 ετησίως και σύμφωνα με το υπουργείο, η πόλη του Βόλου το 2011 κατέγραψε τιμή 18, από 4 το 2012, ανέβηκε στα 36 για τα επόμενα δύο χρόνια, το 2014 έπεσαν στα 24, έναν χρόνο μετά στα 28, το αποκορύφωμα ήταν το 2017 με 46 μg/ m3, το 2018 υποχώρησαν στα 38, το 2019 ήταν 26, το 2020 16 και το 2021 στα 29 μg/ m3.
Ο Δημήτρης Μελάς, καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος στο τμήμα Φυσικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αναφέρει, ότι ο βασικός υπαίτιος για τις ιδιαίτερα υψηλές καταγραφές είναι η οικιακή θέρμανση και ειδικότερα η καύση ξύλου. «Η βιομάζα και ιδιαίτερα το ξύλο όταν το καίμε στο τζάκι, εκπέμπει, ειδικά σε σχέση με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ίσως και 100 φορές περισσότερα σωματίδια. Ίσως και παραπάνω, ανάλογα με το είδος τζακιού που έχουμε». Για τον καθηγητή, η εξήγηση για την περίπτωση των πιο μικρών πόλεων που έχουν τόσο υψηλές μετρήσεις αιωρούμενων μικροσωματιδίων είναι απλή. «Είναι από την οικιακή θέρμανση. Αν πάτε μάλιστα σε μικρότερα χωριά που καίνε σχεδόν αποκλειστικά ξύλο, θα το καταλάβετε πρώτα από όλα με τη μύτη σας, ενώ αν μετρήσετε θα δείτε τεράστιες συγκεντρώσεις».
Ο αέρας της πόλης και της περιοχής που μένουμε συνδέεται με την υγεία των πνευμόνων μας, ειδικά για τα μικρά παιδιά. Σύμφωνα με τον Στέλιο Λουκίδη, πρόεδρο της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας, η ατμοσφαιρική ρύπανση «Παίζει ρόλο σε κάποιες αναπνευστικές παθήσεις, είτε σε ρόλο πρόκλησης, γιατί σίγουρα υπάρχει μία αιτιολογική σχέση με την ανάπτυξη του άσθματος, είτε σχετιζόμενη με την παρόξυνση κάποιων χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων, με κύριους εκπροσώπους το άσθμα και τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια». Άτομα με χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα. «Αν κάποιος άνθρωπος που έχει χρόνια υποκείμενα αναπνευστικά νοσήματα και ζει σε μία περιοχή με έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση, σαφώς έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να χειροτερέψει το νόσημά του από κάποιον που είναι σε περιοχή με λιγότερη ρύπανση», ενώ τα παιδιά χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα επιρρεπή στις επιπτώσεις της ρύπανσης. «Έχει βρεθεί σε μελέτες ότι παιδιά που εκτέθηκαν σε ρύπανση και είχαν προδιάθεση για την ανάπτυξη άσθματος, ανέπτυξαν άσθμα σε αντίθεση με παιδιά που δεν εκτέθηκαν. Υπάρχει δηλαδή αιτιολογική και παροξυντική σχέση», ανέφερε ο πρόεδρος της Πνευμονολογικής Εταιρίας.
