Στο 2ο Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο στην Καστοριά συμμετείχε ενεργά το 2ο Πρότυπο Γυμνάσιο Βόλου, προβάλλοντας τη δυναμική του παρουσία στον επιστημονικό και εκπαιδευτικό διάλογο.
Μέσω της συμμετοχής αυτής, όπως τονίζεται σε ανακοίνωση, που εξέδωσε το σχολείο, οι μαθητές και οι καθηγητές είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν ερευνητικές εργασίες, να ανταλλάξουν γνώσεις και ιδέες με άλλα σχολεία και να προβάλλουν τη δημιουργικότητα, τη γνώση και την ακαδημαϊκή τους δραστηριότητα. Η συμμετοχή αυτή ενισχύει τη μαθητική εμπειρία, καλλιεργεί δεξιότητες έρευνας και συνεργασίας και αναδεικνύει τη σημασία της ενεργής συμμετοχής στη μαθητική κοινότητα και την κοινωνία.
Με τον ιδιαίτερο τίτλο «Η «εγκληματοειδής» συμπεριφορά μαθητών μιας άλλης εποχής: όψεις μαθητικής παραβατικότητας στον Τύπο τέλη 19ου-αρχές 20ου αιώνα», ο όμιλος Δημοσιογραφίας διερεύνησε το φαινόμενο της μαθητικής παραβατικότητας, όπως αυτό αποτυπώνεται στον ελληνικό Τύπο τέλη του 19ου και αρχές του 20ού αιώνα, μια περίοδο έντονων κοινωνικών και εκπαιδευτικών μετασχηματισμών.
Στόχος της έρευνας ήταν να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο οι εφημερίδες της εποχής κατέγραφαν, ερμήνευαν και αξιολογούσαν συμπεριφορές μαθητών που θεωρούνταν αποκλίνουσες, καθώς και οι κοινωνικοί και ιδεολογικοί παράγοντες που διαμόρφωναν τις δημοσιογραφικές αφηγήσεις.
Στον Τύπο της εποχής εντοπίστηκαν από τους μελετητές μαθητές πληθώρα δημοσιευμάτων με πράξεις μαθητών, οι οποίες στο νομικό σύστημα έχουν διαφορετική ποινική βαρύτητα, λόγου χάρη, τραμπουκισμοί, βιαιοπραγίες αλλά και δολοφονίες ή απόπειρες δολοφονιών κατά των καθηγητών ή και των συμμαθητών τους. Σε αρκετά ρεπορτάζ δημοσιεύεται σκίτσο του ανήλικου «κακούργου» μαθητή συνοδευόμενο με πολλές λεπτομέρειες περί του βίου του. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε είναι η ανάλυση περιεχομένου σε δημοσιεύματα πέντε εφημερίδων από το ψηφιακό αρχείο της Βουλής, τα οποία αναφέρονται σε περιστατικά ανυπακοής, βίας, ξυλοδαρμών, καταστροφών σχολικής περιουσίας, αλλά και σοβαρών εγκληματικών πράξεων, όπως δολοφονίες ή απόπειρες δολοφονιών καθηγητών και μαθητών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη γλώσσα του Τύπου, στους χαρακτηρισμούς που αποδίδονται στους ανήλικους μαθητές και στις ηθικοπλαστικές κρίσεις που συνοδεύουν τα γεγονότα.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι ο Τύπος της εποχής δεν λειτουργούσε μόνο ως μέσο καταγραφής της επικαιρότητας, αλλά και ως μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου, προβάλλοντας πρότυπα «ορθής» μαθητικής συμπεριφοράς και αποδίδοντας συχνά την παραβατικότητα σε αποτυχίες της οικογένειας, της κοινωνίας και κυρίως της εκπαίδευσης. Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μαθητική παραβατικότητα αντιμετωπιζόταν ως κοινωνικό φαινόμενο με βαθύτερα αίτια και παρουσιάζει αξιοσημείωτες αναλογίες με αντίστοιχα φαινόμενα που καταγράφονται και στη σύγχρονη εποχή.
Οι μαθητές που συμμετείχαν είναι οι: Ραπτόπουλος Αθανάσιος, Οικονόμου Κυριακή, Ζαχαρής Λάμπρος, Τσικουρόπουλος Γιώργος, Κωστάκης Γιώργος, Βαούτη Θεανώ, Νέλλυ Μπαντά, Μίχος Άρης, Στέφανος Παναγιωτάκος, Ιωσηφίνα Πατρινού, Φρόσω Τσούπρου, Οδυσσέας Παπαιωάννου, Κοντονάτσιος Βίκτωρ. Υπεύθυνη καθηγήτρια η Δρ Σοφία Κανταράκη.
Η μαθητική ομάδα του καινοτόμου εκπαιδευτικού προγράμματος «Γλωσσολογικό εργαστήρι» κάλεσε τη μαθητική κοινότητα να συζητήσει για τη μουσική που ακούει. Αφού κατέγραψε τις μουσικές προτιμήσεις μέσω ερωτηματολογίων, επέλεξε να αναλύσει ορισμένα δημοφιλή κομμάτια, ως προς τον προβαλλόμενο τρόπο ζωής και κοινωνικής συνύπαρξης, αλλά και τις έμφυλες αναπαραστάσεις. Έπειτα, παρουσίασε τα ευρήματα στις μαθητικές ομάδες του ομίλου Μουσικής και Πολιτειότητας του σχολείου μας και συζήτησε μαζί τους τα αποτελέσματα. Η κουβέντα κατέληξε στο διαχρονικό και πάντα επίκαιρο ερώτημα σχετικά με το αν και σε ποιον βαθμό έχει όρια η τέχνη, αναδεικνύοντας την ακροβασία ανάμεσα στην προσβολή και τη λογοκρισία, δηλαδή ανάμεσα στην άσκηση ενός δικαιώματος και στον σεβασμό των δικαιωμάτων των άλλων. Ακόμη, επισημάνθηκε η αναγκαιότητα για ευαισθητοποίηση και ενίσχυση της κριτικής ματιάς των νέων. Η συνολική εργασία και διαδικασία παρουσιάστηκε στο 2ο Μαθητικό Συνέδριο στην Καστοριά, ανοίγοντας κι εκεί έναν γόνιμο διάλογο που αγγίζει ιδιαίτερα επίκαιρους προβληματισμούς και συνδέεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης που σχετίζονται με την ισότητα των φύλων, τη μείωση των ανισοτήτων, την ειρήνη, τη δικαιοσύνη και τους ισχυρούς θεσμούς. Κατά τη συζήτηση διαφάνηκε ότι οι μαθήτριες και οι μαθητές κατανόησαν σε βάθος και διαπραγματεύτηκαν σύνθετες έννοιες, εμπλουτίζοντάς τες με τη δική τους οπτική, αλλά και με εκείνη των συνομηλίκων τους.
Κατά τον απολογισμό, τόνισαν ότι η εμπειρία της παρουσίασης και του συντονισμού της συζήτησης με κοινό ήταν ιδιαίτερα δυνατή και δήλωσαν πως ανυπομονούν για την επόμενη ανάλογη δράση. Μαθητική ομάδα: Κωνσταντίνα Αλεξάνδρου, Φωτεινή Βλάχου, Συγή Γου, Κατερίνα Δημόκα, Ραφαέλα Κανάρη, Ευάγγελος Καραμήτσος, Κωνσταντίνα Νταγουλούδη, Στέφανος-Ραφαήλ Παναγιωτάκος, Κατερίνα Παρίση, Αγγελίνα Σιδηρά, Έλενα Τσανακοπούλου, Ευγενία Τσιούκα, Μαρία Χατζηδήμου, Σταύρος-Λουκάς Χατζόγλου. Αξίζει να αναφερθεί ότι το εν λόγω εκπαιδευτικό πρόγραμμα υλοποιείται για δεύτερη σχολική χρονιά, με υπεύθυνη εκπαιδευτικό την κ. Χριστίνα Χατζηγιαννίδου σε συνεργασία με το ΠΜΣ «Διαπολιτισμική Επικοινωνία» του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Α.Π.Θ. και ιδιαίτερα την Καθηγήτρια κ. Αναστασία Στάμου. Τέλος, η ομάδα ευχαριστεί θερμά τις μαθητικές ομάδες και τις εκπαιδευτικούς των ομίλων Μουσικής και Πολιτειότητας, κ. Σάντρα Θεοδώρου και κ. Ξανθούλα Δημαράκη, για την πολύτιμη συνεισφορά τους.
Η ομάδα Podcasts του 2ου Προτύπου Γυμνασίου, η οποία εντάσσεται σε ευρύτερο καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με στόχο την αξιοποίηση της τεχνολογίας στη μαθησιακή διαδικασία, συμμετείχε στο μαθητικό συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στην Καστοριά, παρουσιάζοντας την εισήγηση με τίτλο «Όταν η μελωδία αφηγείται: το τραγούδι ως ζωντανή ιστορική πηγή», με υπεύθυνη καθηγήτρια της συγκεκριμένης δράσης τη φιλόλογο Γιωτάκου Κωνσταντίνα. Η εισήγηση ανέδειξε τη μουσική ως δυναμική και πολυδιάστατη ιστορική πηγή, ικανή να αποτυπώνει συλλογικές εμπειρίες, κοινωνικούς και πολιτικούς μετασχηματισμούς, καθώς και να λειτουργεί ως φορέας μνήμης και ταυτότητας, από την προφορική παράδοση και τα ελληνικά δημοτικά τραγούδια έως τη σύγχρονη ελληνική και διεθνή μουσική δημιουργία. Μέσα από επιλεγμένα παραδείγματα από τον ελληνικό και τον παγκόσμιο χώρο, αναδείχθηκε η οικουμενική διάσταση του τραγουδιού ως κοινωνικού φαινομένου και η συμβολή του στην κατανόηση της ιστορίας «από τα κάτω», δίνοντας φωνή σε ομάδες και εμπειρίες που συχνά απουσιάζουν από τις κυρίαρχες αφηγήσεις. Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, η επιτροπή του συνεδρίου αναφέρθηκε στην τεκμηρίωση του θέματος, στην προφορική παρουσίαση και στην κριτική προσέγγιση των μαθητών. Την ομάδα αποτέλεσαν οι μαθητές και μαθήτριες: Βαΐτση Μαρία, Βελέτζα Νικολέτα, Ζαχαρής Λάμπρος, Καμπίλαυκου Χριστίνα, Κοντονάτσιος Βίκτωρ, Κωνσταντίνου Γρηγόρης, Ματιαστή Μυρτώ, Μαυροφώτη Χρυσούλα, Μιχαηλίδη Ισμήνη, Μουρατίδης Άγγελος, Παναγιωτάκος Στέφανος, Παπαγιαννίτση Νεφέλη, Ρούμπου Αθηνά, Στεργίου Μαρία Άννα, Στιβαχτή Άννα-Μαρία, Τασίκα Ιωάννα και Ψαρά Μαρία.
Η τέταρτη εισήγηση με τίτλο «Δεν είμαστε σαν εσάς, είμαστε όμως ο εαυτός μας», η οποία ανέδειξε τη σημασία της διαφορετικότητας και της εσωτερικής δύναμης στο σύγχρονο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον παρουσιάστηκε στο Μαθητικό Συνέδριο από τους μαθητές του Ομίλου Πολιτειότητας του 2ου Πρότυπου Γυμνασίου Βόλου με υπεύθυνη καθηγήτρια την Ξανθούλα Δημαράκη. Οι μαθητές που συμμετείχαν στην παρουσίαση ανέλυσαν τη διαφορετικότητα ως μια πολυδιάστατη έννοια, η οποία δεν περιορίζεται μόνο σε εξωτερικά χαρακτηριστικά, αλλά περιλαμβάνει και μη ορατές πτυχές της ανθρώπινης ταυτότητας, όπως οι αξίες, οι πεποιθήσεις και οι ψυχολογικές ιδιαιτερότητες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους έξι βασικούς πυλώνες της διαφορετικότητας: το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ηλικία, την πολιτισμική ταυτότητα, τις ικανότητες και αναπηρίες, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, καθώς και τη γνώση και εκπαίδευση. Κατά τη διάρκεια της εισήγησης παρουσιάστηκε επίσης το ισχύον νομικό πλαίσιο προστασίας από διακρίσεις στην Ελλάδα, με αναφορά στο Άρθρο 4 του Συντάγματος της Ελλάδας, καθώς και στους Νόμος 3304/2005 και Νόμος 4488/2017, που διασφαλίζουν την ισότητα και την προστασία των μαθητών από φαινόμενα διάκρισης και σχολικού εκφοβισμού. Η παρουσίαση βασίστηκε τόσο σε βιβλιογραφική έρευνα όσο και σε βιωματική προσέγγιση, μέσα από συζητήσεις και ανταλλαγή προσωπικών εμπειριών των μαθητών. Μέσα από αυτή τη διαδικασία αναδείχθηκε η ανάγκη αποδοχής της μοναδικότητας κάθε ατόμου και η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της εσωτερικής δύναμης. Η εισήγηση ολοκληρώθηκε με προτάσεις για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης, της συνεργατικής μάθησης και της δημιουργίας ενός σχολείου συμπεριληπτικού και ασφαλούς για όλους. Το βασικό μήνυμα που μεταφέρθηκε ήταν σαφές: Όταν έχουμε το θάρρος να είμαστε ο εαυτός μας, ενισχύουμε όχι μόνο τη δική μας ελευθερία, αλλά και τη συνολική ποιότητα της κοινωνίας μας.
