Κάθε γενιά κάνει λιγότερα παιδιά από τους γονείς τους, τόνισε μιλώντας στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Δημήτρη Καρεκλίδη ο Καθηγητής Δημογραφίας του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Βύρων Κοτζαμάνης, σχολιάζοντας τα στοιχεία της πρόσφατης απογραφής που δείχνουν αισθητή μείωση του πληθυσμού της χώρας αλλά και της περιοχής μας, της Θεσσαλίας. Σύμφωνα με τον καθηγητή, υπάρχουν αιτίες που έχουν οδηγήσει σε αυτή τη μείωση, η οποία όμως δυστυχώς θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια.
Ο κ. Κοτζαμάνης χαρακτήρισε ως αναμενόμενο το αποτέλεσμα της απογραφής με τις περισσότερες περιφερειακές ενότητες, μεταξύ αυτών και η Θεσσαλία, να χάνουν πληθυσμό την τελευταία δεκαετία. Εξαίρεση αποτέλεσαν η ΠΕ Κυκλάδων και Ν. Αιγαίου. Ο Καθηγητής επεσήμανε πως η μείωση που καταγράφηκε ήταν γνωστή, καθώς αποτελεί θέμα των δημοτολογίων, ενώ τόνισε πως ίσως ήταν «έκπληξη» η μείωση κατά 385.000 κατοίκους, όταν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ έδειχναν μείωση ακόμη και 500.000.
Σύμφωνα με τον ίδιο οι αιτίες για τη μείωση του πληθυσμού είναι δύο βασικές. Η φυγή νέων στο εξωτερικό και η ταυτόχρονη γήρανση του πληθυσμού, λόγω αύξησης του προσδόκιμου ζωής με ταυτόχρονη όμως μείωση των γεννήσεων.
«Ξέραμε το αποτέλεσμα καθώς η ζυγαριά ανάμεσα σε γεννήσεις και θανάτους ήταν αρνητική. Ξέρουμε επίσης ότι αυτή την δεκαετία, λόγω της κρίσης, είχαμε μία φυγή των νέων, παραγωγικής ηλικίας από τη χώρα μας είτε αυτοί ήταν Έλληνες, είτε ήταν αλλοδαποί κι αυτό το ισοζύγιο ήταν αρνητικό. Οπότε, όταν έχουν δύο αρνητικά ισοζύγια προφανώς έχουμε ακόμη μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού», σημείωσε ο Καθηγητής, συμπληρώνοντας πως η χώρα μας χάνει πληθυσμό λόγω αυτών των δύο ζυγαριών, δηλαδή ότι έχουμε περισσότερους θανάτους αντί γεννήσεων και περισσότερες έξοδοι από είσοδοι στην χώρα, δηλαδή φεύγουν οι νέοι μας. Όσο αυτά τα δύο δεν αντιστρέφονται, τόνισε ο κ. Κοτζαμάνης, θα συνεχίσουμε να έχουμε μία μείωση του πληθυσμού μας για τις επόμενες δεκαετίες.
Δεν βοήθησε ούτε το προσφυγικό στην αύξηση του πληθυσμού
Ο κ. Κοτζαμάνης σχολίασε το αποτέλεσμα πρόσφατης έρευνας ότι 120.000 κάτοχοι μεταπτυχιακών τίτλων έφυγαν από την αγορά εργασίας της χώρας. Ο Καθηγητής ανέφερε πως εκτός από ανθρώπους με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, έφυγαν και πολλοί που δεν είχαν το ίδιο εκπαιδευτικό επίπεδο, όμως εργάζονταν στην αγορά εργασίας γι’ αυτό και βλέπουμε τις ελλείψεις προσωπικού στον κατασκευαστικό, τουριστικό και αγροτικό τομέα.
Εκείνο όμως που προκαλεί εντύπωση είναι πως ούτε το προσφυγικό δεν τόνωσε τον πληθυσμό. Όπως σημείωσε ο κ. Κοτζαμάνης «με βάση τις εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ το ισοζύγιο το μεταναστευτικό στη χώρα μας παρόλο που είχαμε προσφυγική κρίση και ένα τμήμα αυτών που πέρασαν από τη χώρα μας, με στόχο να φύγουν από αυτή, παρέμεινε αναγκαστικά μετά το κλείσιμο της βαλκανικής οδού, παρότι δηλαδή είχαμε εισόδους, είναι αρνητικό. Αυτό σημαίνει ότι παρόλο που, με τη δική μου εκτίμηση μπήκαν γύρω στους 150.000 ανθρώπους, πολλοί περισσότεροι έφυγαν».
Αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αλλά μείωση των γεννήσεων
Εξηγώντας την επικρατούσα εικόνα στη χώρα, ο κ. Κοτζαμάνης, σημείωσε πως το ζήτημα της αρνητικής μετανάστευσης είναι ότι φεύγουν πολλοί περισσότεροι απ’ όσους εισέρχονται και μένουν στη χώρα. Σημείωσε πως πριν το 2010 δεν υπήρχαν «διαρροές», καθώς τη δεκαετία του ’90 και του 2000 ο κόσμος έρχονταν στην χώρα μας για εργασία και ενσωματώνονταν. Το θέμα της μετανάστευσης είναι άμεση συνέπεια της κρίσης.
Αναφορικά με τις γεννήσεις και τους θανάτους, ο Καθηγητής ανέφερε ότι οι θάνατοι στη χώρα τα τελευταία 30 χρόνια αυξάνονται προοδευτικά και αυξήθηκαν πολύ περισσότερο λόγω κορωνοϊού. Ωστόσο, σχολίασε πως και ο κορωνοϊός να μην υπήρχε, πάλι θα είχαμε πολλούς θανάτους, με αυτούς να είναι αυξημένοι κάθε χρονιά, σε σχέση με την προηγούμενη.
« Αυτό ισχύει δεκαετίες τώρα και οφείλεται στη γήρανση του πληθυσμού. Αυξήθηκε το προσδόκιμο της ζωής μας, έχουμε πολλά άτομα που υπό άλλες συνθήκες θα πέθαναν και με την βελτίωση της ποιότητας ζωής, αυτοί συσσωρεύονται . Έτσι έχουμε μια συσσώρευση ηλικιωμένων και αυτό σημαίνει και το πετύχαμε να έχουμε περισσότερα χρόνια ζωής, είμαστε όμως όλο και πιο ηλικιωμένοι και έτσι έχουμε όλο και περισσότερους θανάτους. Αυτό δεν αναστρέφεται. Θα συνεχιστεί και θα έχουμε αυξημένους θανάτους τις επόμενες 2-3 δεκαετίες», είπε ο Καθηγητής επισημαίνοντας πως αυτό είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, που επηρεάζει όλες τις βιομηχανικές χώρες. Και μπορεί στη χώρα μας να έχει έρθει νωρίτερα, σε μερικά χρόνια όμως θα έρθει και στις πιο προηγμένες χώρες.
Σε σχέση με τις γεννήσεις και γιατί αυτές δεν αυξάνονται, ο κ. Κοτζαμάνης επεσήμανε πως «Οι γεννήσεις στη χώρα μας δεν μειώνονται με την κρίση, απλώς η κρίση έδωσε ένα σπρώξιμο σε αυτό. Ζευγάρια που θα κάναμε παιδιά στη διάρκεια της κρίσης είπαν ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή ας το κάνουμε αργότερα. Τα νέα ζευγάρια τις τελευταίες δεκαετίες, κάνουν λιγότερα παιδιά από τους γονείς τους. Αυτό οφείλεται ότι στη χώρα μας δεν είχαμε μια πολιτική ιδιαίτερα ευνοϊκή σε ότι αφορά στο παιδί και την οικογένεια, με οποιαδήποτε μορφή. Είχαμε πολλές ασυμβατότητες ανάμεσα στην εργασιακή και οικογενειακή ζωή, είχαμε έμφυλες διακρίσεις που συνεχίζουν να υπάρχουν κι αυτό δεν είναι θέμα κόστους, μπήκε η γυναίκα στην αγορά εργασίας, ανέβηκε το επίπεδο εκπαίδευσης, η γυναίκα ανεξαρτητοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό και ταυτόχρονα όσο περνούσαν τα χρόνια, σε σχέση με το παρελθόν, δεν πάρθηκαν και τα μέτρα που έπρεπε να παρθούν εκείνη την εποχή».
Πάρθηκαν μέτρα που δεν είχαν αντίκρισμα
Αναφορικά με τα μέτρα που έλαβε η πολιτεία, ο κ. Κοτζαμάνης σχολίασε πως όσα μέτρα αποφασίστηκαν δεν είχαν ουσιαστικά κανένα αντίκρισμα στην αύξηση του πληθυσμού και στη διευκόλυνση της γυναίκας και των οικογενειών να κάνουν παιδιά.
«Δύο μέτρα που πάρθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες δεν απέδωσαν τίποτα. Το πρώτο ήταν η πρόωρη συνταξιοδότηση γυναικών στον δημόσιο τομέα με ανήλικο παιδί, που έφευγαν και φεύγουν νωρίτερα από την αγορά εργασίας, σε μια ηλικία που δεν χρειάζονταν, ενώ έπρεπε να παρθούν άλλα μέτρα, όπως μειωμένο ωράριο κτλ.. Και το δεύτερο ήταν ότι πάρθηκαν μέτρα για τους πολύτεκνους με τέσσερα παιδιά και πάνω. Και τα δύο αυτά μέτρα δεν απέδωσαν τίποτα», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Κοτζαμάνης.
Σημείωσε πως εάν δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα σε δέκα χρόνια εάν γίνει ξανά απογραφή θα υπάρξει μια ακόμη μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού σε σχέση με την τωρινή.
«Πρέπει να ανακόψουμε τη φυγή των νέων και να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον ευνοϊκότερο για τη γυναίκα και το παιδί ώστε τα νέα ζευγάρια να σταματήσουν να κάνουν λιγότερα παιδιά και να αρχίσουν να κάνουν λίγο περισσότερα. Προοδευτικά, μπορεί να γίνει αυτό και όχι από τη μια μέρα στην άλλη», σημείωσε ο Καθηγητής.
Τέλος, ανέφερε πως την τελευταία 4ετία πάρθηκαν μέτρα ενίσχυσης αυτού του περιβάλλοντος, τα οποία όμως δεν επαρκούν, αν ληφθεί υπόψη η έλλειψη μέτρων των προηγούμενων δεκαετιών. Τα παρόντα μέτρα μπορούν μόνο να σταματήσουν την πτωτική πορεία, κατέληξε ο κ. Κοτζαμάνης.
