Γράφει ο Γιάννης Γερόπουλος, δασολόγος/περιβαλλοντολόγος
Μέσα στη βουλή 157 χέρια σηκώθηκαν και πέρασαν ένα νέο νομοσχέδιο μιας νέας ρεμούλας, αυτής στο δημόσιο αγαθό του νερού. Με την ευκαιρία ας κάνουμε μια σύνοψη για τα Νερά του Πηλίου, για να ξέρουμε τι έχουμε – και τι δεν πρέπει με τίποτα να χάσουμε!
Γενιές δασολόγων είχαν την τύχη να έχουν καθηγητή τον αείμνηστο Σπύρο Ντάφη. Σπουδαγμένος στην κορυφαία γερμανική δασολογία, στην έδρα της Δασοκομίας και Ορεινής Υδρονομικής στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ συνέβαλε καίρια στη θεμελίωση της δασολογίας και της οικολογίας στην Ελλάδα, και στο ελλαδικό Δίκτυο Natura 2000. Στο αμφιθέατρο μάς μετέφερε “παρεπόμενα” της δασικής επιστήμης όπως τα άκουσε από τους δικούς του καθηγητές. Συχνή του κουβέντα ήταν το ότι τα δάση οξυάς δίνουν το πολυτιμότερο νερό. Πολύτιμο πέρα από τη χημική δομή και άλλα τυπικά μετρήσιμα χαρακτηριστικά, καθώς έρευνες ιστορικών στοιχείων έδειξαν ότι οικότοποι και πληθυσμοί που ζουν κοντά σε δάση οξυάς έχουν καλύτερα διατροφικά προϊόντα, χαμηλότερη νοσηρότητα, καλύτερους δείκτες υγείας, μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Κι αν πει κανείς τι μάς νοιάζει εμάς η Γερμανία; Η Γερμανία κι αν όχι, μάς νοιάζει η μυθολογία μας, αυτή που έλεγε για κάτι Κενταύρους στο Πήλιο -μίξη ανθρώπου και αλόγου το κλασικότερο σύμβολο της φυσικής δύναμης-, για τον Κένταυρο Χείρωνα που παιδαγώγησε τον Ιάσονα όπως κι άλλους ήρωες στην ιερή τέχνη του ζειν κατά φύσιν και της ζωτικής δύναμης, ως και τον ίδιο το θεό Ασκληπιό μύησε στη μέγιστη επιστήμη της ιατρικής. Στο Πήλιο αυτά, στο όρος το “υλήεν” του Ησιόδου, το “εινοσίφυλλον” του Ομήρου, το περίφημο βουνό των φαρμακευτικών φυτών και βοτάνων, παρθένο τόπο με μοναδική φύση που στεφανώνεται από ένα μοναδικό δάσος οξυάς. Το Πήλιο με τα περίφημα μήλα, φιρίκια, κεράσια, κάστανα, καρύδια, τόπο όπου οι παλιοί Πηλιορείτες περηφανεύονταν να ποτίζουν τα κτήματά τους “με νερό οξίσιο”.
Τα δάση οξυάς εντάσσονται στα πιο παρθένα φυσικά οικοσυστήματα και της Ελλάδας. Έχουν τα πιο κρύα νερά λόγω τριών παραγόντων, του υψομέτρου, της σκίασης λόγω του πυκνού φυλλώματος της οξυάς με το ηλιακό φως να μην φτάνει στο έδαφος, και του πλούσιου οργανικού εδάφους, καθώς κάθε φθινόπωρο μεγάλη ποσότητα φυλλάδας εμπλουτίζει τα τριχοειδή του εδάφους και το κάνει σαν απορροφητικό σφουγγάρι. Για τον ίδιο λόγο το νερό συγκρατείται, οπότε οι πηγές παρουσιάζουν σταθερή ροή στη διάρκεια του έτους. Επίσης με την άφθονη οργανική ύλη ενσωματούμενη με τη φυσική διαδικασία στα ανόργανα πετρώματα, δημιουργείται ιδανικό φιλτράρισμα του νερού, όπως και εμπλουτισμός του με ενεργά οργανικά μικροθρεπτικά στοιχεία. Οι συστάδες οξυάς έχουν πολύ μεγάλη ποσότητα φυλλώματος, φιλτράρουν έντονα τη ρύπανση, και γι’ αυτό οι οικότοποι της οξυάς έχουν την πιο καθαρή ατμόσφαιρα για τα πνευμόνια μας. Είναι χαρακτηριστικό πως παλιά τα σανατόρια γινόταν συνήθως κοντά σε δάση οξυάς. Τα δάση της οξυάς εκτείνονται σε υψόμετρα 600-1800μ., στη χώρα μας από τη βόρεια Ελλάδα μέχρι νότια στη Γραμμένη Οξυά της ορεινής Ναυπακτίας. Τα τρία πιο κρύα νερά που προσωπικά έχω συναντήσει στην Ελλάδα -νερό να μη μπορείς να βάλεις χέρι για 10 δευτερόλεπτα- είναι τα εξής: α) Πισοδέρι όρους Βαρνούντα σε υψόμ. 1800μ., β) δάσος Σιοποτού στη λίμνη Αώου σε υψόμ. 1360μ., γ) πηγές Αγίου Ιωάννη στο Πήλιο στην περιοχή Αγίου Γεωργίου Νηλείας σε υψόμ. 530μ. (νερό προερχόμενο από ψηλότερο δάσος), όλα αυτά από δάση οξυάς. Να σημειώσουμε ότι, όταν δάσος οξυάς σημαντικής έκτασης υπάρχει στις κορυφές ενός βουνού, οι πηγές εκείνες που βρίσκονται ακόμη και στις χαμηλές περιοχές και έχουν σταθερή ροή σε μακροχρόνια ιστορική βάση και στη διάρκεια όλου του έτους, μπορούμε να είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι έχουν νερό προερχόμενο από τα υψηλά δάση της οξυάς – δηλαδή νερό οξίσιο.
Συμπερασματικά, τα νερά του Πηλίου συνιστούν πολύτιμο φυσικό αγαθό ανεκτίμητης ποιότητας και αξίας, έναν φυσικό πόρο που δίνει αξία και χαρακτήρα στα φυσικά και γεωργικά και δασικά προϊόντα, αλλά και συνδέεται με την ιστορία, τη μυθολογία, τον πολιτισμό στο μαγικό βουνό των θεών και των ηρώων, έναν ιδιαίτερο τόπο που έχει το δικό του χαρακτήρα, τη δική του ταυτότητα, το δικό του παρελθόν – και στους περίεργους καιρούς που διανύουμε αναζητά το δικό του μέλλον.
