Δύο διαφορετικά εργαλεία έχουν πλέον στη διάθεσή τους οι οφειλέτες για να ρυθμίσουν τα χρέη τους. Οι 72 δόσεις έχουν ήδη ενεργοποιηθεί, ενώ στις 27 Ιουλίου ανοίγει η πλατφόρμα του νέου Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Οι δύο ρυθμίσεις δεν απευθύνονται στους ίδιους οφειλέτες ούτε προσφέρουν τα ίδια οφέλη. Ανάλογα με το ύψος των οφειλών, τους πιστωτές και την οικονομική δυνατότητα κάθε ενδιαφερόμενου, η μία επιλογή μπορεί να αποδειχθεί σημαντικά πιο συμφέρουσα από την άλλη.
Το νέο πλαίσιο ξεδιπλώνεται σε τρεις φάσεις. Οι 72 δόσεις βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή, στις 27 Ιουλίου ενεργοποιείται ο αναβαθμισμένος εξωδικαστικός, ενώ από τις 21 Σεπτεμβρίου ακολουθεί το νέο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Για πρώτη φορά οι οφειλέτες καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο διαφορετικές διαδρομές για τη ρύθμιση των χρεών τους και η απόφαση αυτή μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τον αριθμό των δόσεων, αλλά και την προστασία από κατασχέσεις ή ακόμη και τη δυνατότητα διαγραφής μέρους της οφειλής.
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Το ελάχιστο ύψος οφειλής μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο για περίπου ένα εκατομμύριο περισσότερους δυνητικούς δικαιούχους.
Η αλλαγή αφορά κυρίως μικροοφειλέτες που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός μηχανισμού, παρότι κινδύνευαν με κατασχέσεις ή άλλα αναγκαστικά μέτρα. Έτσι, ένας πολίτης με συνολικά χρέη 6.000 ή 7.500 ευρώ προς την ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ ή ακόμη και από τραπεζικό δάνειο μπορεί πλέον να υποβάλει αίτηση και να ζητήσει συνολική ρύθμιση.
Το όριο, πάντως, είναι αυστηρό. Συνολικές οφειλές ακόμη και ενός ευρώ κάτω από τις 5.000 ευρώ, όπως για παράδειγμα 4.999 ευρώ, παραμένουν εκτός του μηχανισμού και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω άλλων διαθέσιμων ρυθμίσεων.
Πότε συμφέρουν οι 72 δόσεις
Η νέα ρύθμιση απευθύνεται κυρίως σε όσους έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΑΑΔΕ που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Αντίθετα, χρέη που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά δεν μπορούν να ενταχθούν στις 72 δόσεις και αντιμετωπίζονται μέσω της πάγιας ρύθμισης.
Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE και προβλέπει έως 72 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη δόση τα 30 ευρώ. Για να ενταχθεί κάποιος θα πρέπει οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονται ήδη σε άλλη ενεργή ρύθμιση, να έχει απολέσει τυχόν προηγούμενη ρύθμιση έως τις 20 Απριλίου 2026, να έχει υποβάλει όλες τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας, να μην δημιουργήσει νέες αρρύθμιστες ληξιπρόθεσμες οφειλές και να μην έχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
Η αίτηση υποβάλλεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και η ρύθμιση ενεργοποιείται με την πληρωμή της πρώτης δόσης μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες.
Πέρα από τη σταδιακή αποπληρωμή του χρέους, η ρύθμιση συνοδεύεται από σημαντικά οφέλη. Αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης για τις οφειλές που έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση, χορηγείται αποδεικτικό ενημερότητας όταν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, ενώ αναστέλλεται και η ποινική δίωξη για τα συγκεκριμένα χρέη όσο η ρύθμιση παραμένει ενεργή.
Οι οφειλέτες θα πρέπει, ωστόσο, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Η μη καταβολή δόσεων ή η δημιουργία νέων αρρύθμιστων ληξιπρόθεσμων οφειλών μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της ρύθμισης και στην επανενεργοποίηση όλων των μέτρων αναγκαστικής είσπραξης.
Πότε υπερτερεί ο εξωδικαστικός
Ο εξωδικαστικός απευθύνεται κυρίως σε όσους έχουν οφειλές σε περισσότερους από έναν πιστωτές, όπως Εφορία, e-ΕΦΚΑ, τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Σε αντίθεση με τις 72 δόσεις, μπορεί να συγκεντρώσει όλα τα χρέη σε μία ενιαία ρύθμιση, ενώ προβλέπει έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για στεγαστικά δάνεια.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα είναι ότι, όπου προκύπτει από τον υπολογισμό της πλατφόρμας, μπορεί να προβλέπεται ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής, καθώς και «κούρεμα» προσαυξήσεων και τόκων. Το ύψος της ρύθμισης δεν επιλέγεται από τον οφειλέτη, αλλά προκύπτει αυτόματα από τον αλγόριθμο, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και τη δυνατότητα αποπληρωμής.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση διαμορφώνεται στα 50 ευρώ και η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του Εξωδικαστικού.
Παρότι και οι δύο ρυθμίσεις στοχεύουν στη διευκόλυνση των οφειλετών, απευθύνονται σε διαφορετικές περιπτώσεις.
Οι 72 δόσεις αποτελούν λύση για όσους έχουν αποκλειστικά οφειλές προς την Εφορία ή τα ασφαλιστικά ταμεία και μπορούν να εξυπηρετήσουν το χρέος τους σε έως έξι χρόνια, χωρίς να χρειάζονται συνολική αναδιάρθρωση. Αντίθετα, ο εξωδικαστικός είναι πιο συμφέρων όταν υπάρχουν χρέη σε περισσότερους πιστωτές, όταν το συνολικό ποσό είναι υψηλό ή όταν απαιτείται μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής. Παράλληλα, είναι η μοναδική από τις δύο διαδικασίες που μπορεί να οδηγήσει σε διαγραφή μέρους της οφειλής, εφόσον αυτό προκύψει από την αυτοματοποιημένη πρόταση της πλατφόρμας.
Τα SOS
Πριν από οποιαδήποτε αίτηση, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά ποια ρύθμιση ανταποκρίνεται καλύτερα στα χαρακτηριστικά των οφειλών τους. Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των δόσεων, αλλά και από το είδος των χρεών, τον αριθμό των πιστωτών και τη δυνατότητα τήρησης της ρύθμισης σε βάθος χρόνου.
Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουν ότι η απώλεια μιας ρύθμισης μπορεί να επαναφέρει άμεσα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή της ρύθμισης θα πρέπει να γίνεται με βάση τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη και όχι μόνο τον μεγαλύτερο αριθμό δόσεων.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οι αλλαγές θα αυξήσουν σημαντικά τον αριθμό των οφειλετών που θα μπορέσουν να ρυθμίσουν τα χρέη τους, ιδιαίτερα μετά τη μείωση του ορίου εισόδου στον Εξωδικαστικό από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Το αν θα επιλεγούν οι 72 δόσεις ή ο εξωδικαστικός, όμως, θα εξαρτηθεί τελικά από το προφίλ κάθε οφειλέτη και το είδος των οφειλών του.
