Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση, αποτέλεσμα εν πολλοίς των γεωπολιτικών εντάσεων και ανακατατάξεων, που συντελούνται, έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη της διεύρυνσης και του εκσυγχρονισμού της εγχώριας βιομηχανίας με επίκεντρο τις πράσινες τεχνολογίες, στο πλαίσιο μιας πιο ισορροπημένης παραγωγικής ανάπτυξης της οικονομίας.
Του Αντώνη Κοντολέοντος, προέδρου της ΕΒΙΚΕΝ
Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και οι τιμές του φ.α, με τις οποίες είναι σήμερα αντιμέτωπες οι βιομηχανίες της χώρας μας απέχουν πολύ ως προς τις τιμές που ίσχυαν πριν την κρίση, δηλαδή το πρώτο εξάμηνο του 2021.
Οι βιομηχανίες έντασης ενέργειας της χώρας μας με εξαγωγικό προσανατολισμό προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένων επιτοκίων, αυξημένου ανταγωνισμού λόγω της μειωμένης ζήτησης στην Ευρώπη αλλά και μη ανταγωνιστικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην εγχώρια αγορά, παρά την αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ στο μείγμα.
Η ελληνική βιομηχανία πρέπει και μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα στην ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας, αρκεί να στηριχθεί από την πολιτεία υιοθετώντας τις πρακτικές που ακολουθούν οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Οι μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές μετά τη λήξη των σταθερών συμβολαίων των με τη ΔΕΗ παραμένουν εκτεθειμένοι στον κίνδυνο της απότομης μεταβολής των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς. Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι ο κυρίαρχος παίκτης έπαυσε να λειτουργεί ως δημόσια εταιρεία, πλην όμως διατήρησε όλη την προίκα των υδροηλεκτρικών προς όφελος του.
Η σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με σταθερή τιμή με παραγωγούς ΑΠΕ (ΡΡΑ), στις τιμές που προσφέρονται σήμερα, κύρια με ΦΒ τα οποία εμφανίζονται να έχουν χαμηλότερο κόστος επένδυσης (LCOE), εμπεριέχει μεγάλο επιχειρηματικό ρίσκο, όταν μάλιστα το ΡΡΑ καλύπτει μεγάλο μέρος της κατανάλωσης της εν λόγω βιομηχανίας.
Και τούτο διότι είναι πλέον ορατός ο κίνδυνος κανιβαλισμού των τιμών της αγοράς λόγω της βίαιης διείσδυσης των ΦΒ, χωρίς αυτή να συνοδεύεται από την αντίστοιχη αύξηση του φορτίου στο σύστημα ή τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών.
Ήδη το 2023 το έσοδο ενός ΦΒ ήταν κατά 25 ευρώ/MWH μικρότερο ως προς τη μέση τιμή της αγοράς. Άρα η όποια τιμή του ΡΡΑ αυξάνεται κατά 25 ευρώ/MWH, πλέον των χρεώσεων της αγοράς εξισορρόπησης που έχουν φθάσει τα 16 ευρώ/MWh, ώστε οι παραγωγοί να κρατούν χαμηλή την τιμή της αγοράς κρατώντας τα έσοδα τους στο ίδιο επίπεδο και να πετυχαίνουν αύξηση των εξαγωγών.
Η διαπίστωση αυτή περί μεγάλου επιχειρηματικού ρίσκου ενισχύεται εάν λάβουμε υπόψη μας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε κατ’ αρχήν το αίτημα της χώρας μας για έγκριση μηχανισμού επιδότησης της βιομηχανίας για μέρος του κόστους, που προκύπτει από την προσαρμογή της καμπύλης παραγωγής ενός ΦΒ στην καμπύλη λειτουργίας μιας βιομηχανίας (Green Pool).
Θα πρέπει να ασκηθεί μεγαλύτερη πολιτική πίεση στις Βρυξέλλες ώστε τελικά να εγκριθεί το μέτρο, ίσως με κάποιες παραλλαγές.
Εκ των ανωτέρω προκύπτει, ότι για να μπορέσει η εγχώρια βιομηχανία να ανταγωνιστεί με ίσους όρους τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές, είναι αναγκαίο η κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα τουλάχιστον στην λήψη των αυτονόητων μέτρων. Ήτοι να υιοθετηθούν και στη χώρα μας στο σύνολο τους οι μηχανισμοί επιδότησης, οι οποίοι προβλέπονται από το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο (Κατευθυντήριες Γραμμές) ή εφαρμόζονται στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Και προφανώς η λήψη των μέτρων πρέπει να συνοδεύεται από την έγκαιρη εξασφάλιση της χρηματοδότησης των ανωτέρω μηχανισμών. Είναι χαρακτηριστικό το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί με το μηχανισμό της Αντιστάθμισης του κόστους CO2, όπου για μεν την περίοδο του 2022 η αποζημίωση υπολείπεται κατά 20εκ ευρώ σε σύνολο 190εκ ευρώ, για δε το 2023 απαιτείται η εξασφάλιση επιπλέον 130εκ ευρώ σε σύνολο 300εκ ευρώ που απαιτούνται.
Στο ίδιο πλαίσιο η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση του ευρωπαϊκού κανονισμού 2019/943 με σκοπό τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμό αποζημίωσης της διαθεσιμότητας ευέλικτης ισχύος ζήτησης (demand response- non fossil flexibility) προς όφελος της ευστάθειας του συστήματος αλλά και την οικονομική στήριξη των ευέλικτων βιομηχανιών.
Σήμερα πολλές βιομηχανίες έντασης ενέργειας (χαλυβουργίες) με ευέλικτο προφίλ λειτουργίας αποφεύγουν συστηματικά να λειτουργούν στις ώρες αιχμής, χωρίς όμως να αποζημιώνονται για την τόσο χρήσιμη για την ευστάθεια του συστήματος μετατόπιση του φορτίου τους σε ώρες μη αιχμής, ενώ θα έπρεπε να δίνονται κίνητρα και να αμείβονται τέτοιες πρακτικές.
Ως εκ τούτου βάσει των ανωτέρω, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα που να εξασφαλίζουν ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας για τις βιομηχανίες της χώρας, πολλές από αυτές, ατενίζοντας με αβεβαιότητα το άμεσο μέλλον να εξετάζουν το ενδεχόμενο περαιτέρω μείωσης της παραγωγής τους.
Οι καιροί ου μενετοί.
