Μειώνεται ολοένα και περισσότερο ο πληθυσμός στη Μαγνησία, όπως δημοσιεύει ο Καθηγητής, Επιστ. Υπεύθυνος του Ερευνητικού Προγράμματος “Δημογραφικά Προτάγματα στην Έρευνα και Πρακτική στην Ελλάδα” του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων (ΕΔΚΑ) -ΕΛΚΕ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Βύρωνας Κοτζαμάνης με τον συνάδελφό του Βασίλη Παππά, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών στην πρόσφατη έρευνά τους για το δημογραφικό της Θεσσαλίας.
Ειδικότερα, ο πληθυσμός στη χερσαία Μαγνησία το 1991 ήταν 184.692 κάτοικοι, το 2011 ήταν 190.010 και το 2021 σημειώθηκε πτώση κατά 13.000 κατοίκους περίπου, με τον πληθυσμό να ανέρχεται στους 177.448.
Πολύ καλύτερα είναι τα πράγματα στις Σποράδες, με τον πληθυσμός να παρουσιάζει μέσα σε τρεις δεκαετίες μία αύξηση, έστω και μικρή. Συγκεκριμένα, το 1991 ο πληθυσμός ήταν 11.581, το 2001 αυξήθηκε και πήγε στους 12.919 κατοίκους, το 2011 στους 13798 και το 2021 υπήρξε μία μικρή μείωση, με τον πληθυσμό να διαμορφώνεται στους 13458 κατοίκους.
Οι δύο Καθηγητές ανέλυσαν όμως και τη γήρανση του πληθυσμού με τη χερσαία Μαγνησία να έχει το 2021 πληθυσμό 177.448 κατοίκους και το 23,68% αυτών να είναι από 65 ετών και άνω.
Η Π.Ε. Σποράδων, όπως σημειώνουν οι Καθηγητές, λόγω του υψηλού ποσοστού των αλλοδαπών κατοίκων της, έχει τις νεανικότερες δομές, ενώ οι Π.Ε Καρδίτσας και Τρικάλων είναι οι πλέον γερασμένες εξαιτίας κυρίως της εσωτερικής μετανάστευσης των προτέρων του 2010 δεκαετιών.
Όμως μειώσεις πληθυσμού καταγράφονται και σε επίπεδο Δήμων. Ο μεγαλύτερος Δήμος της Μαγνησίας, αυτός του Δήμου Βόλου, παρουσιάζει τα τελευταία 20 χρόνια σταδιακή μείωση του πληθυσμού του. Ειδικότερα, το 1991 είχε 132.917 κατοίκους, το 2001 είχε 142.923, το 2011 είχε 144.449 και το 2021 μόλις 139.670.
Στα συμπεράσματα της έρευνας των κ.κ. Κοτζαμάνη και Παππά σημειώνει ότι η Περιφέρεια Θεσσαλίας δεν βρίσκεται στην πλέον δυσμενή θέση δημογραφικά, συγκρινόμενη με τις λοιπές ελληνικές Περιφέρειες. Προσελκύοντας έναν σχετικά μικρό αριθμό οικονομικών μεταναστών τις δεκαετές του 1990 και του 2000 είχε, από τις μικρότερες αυξήσεις του πληθυσμού το 1991-2001, μια ήπια μείωση την δεκαετία 2001-2011, περίοδο κατά την οποία όλες οι Περιφέρειες -εκτός της Κρήτης και του Ν. Αιγαίου- χάνουν πληθυσμό, και μια σαφώς μεγαλύτερη μείωση το 2011-2021(-6%), υπερδιπλάσια από αυτήν (-3%) της χώρας . Όσον αφορά τους δείκτες θνησιμότητας και γονιμότητας, αυτοί βρίσκονται κοντά στους μέσους εθνικούς όρους, με σχετικά μικρές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις Περιφερειακές Ενότητές της. Η Θεσσαλία έχει σχετικά «ήπια» αρνητικά φυσικά Ισοζύγια και δεν είναι ακόμη από τις πλέον γερασμένες Περιφέρειες της χώρας.
Σε ενδοπεριφερειακό όμως επίπεδο (σε επίπεδο κυρίως Δήμων και Δημοτικών Ενοτήτων) οι αποκλίσεις από τους μέσους περιφερειακούς όρους (μεταβολές του συνολικού πληθυσμού, ηλιακές δομές/γήρανση- νεότητα, φυσικά ισοζύγια..) είναι σημαντικές, με το μεγαλύτερο μέρος των Δήμων και Δημοτικών Ενοτήτων του μη πεδινού τμήματός της να βρίσκονται σε ιδιαίτερα προβληματική θέση και στα πρόθυρα της δημογραφικής κατάρρευσης, με επιπτώσεις στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της Περιφέρειας. Σε αυτό συνέτεινε συσσωρευτικά σημαντικά η εσωτερική μετανάστευση των επτά πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, με την εγκατάλειψη των περιοχών αυτών από τμήμα του νεανικού τους πληθυσμού.
Επομένως , αναφέρεται ότι από δημογραφική σκοπιά δεν υπάρχει μία Θεσσαλία, καθώς οι διαφοροποιήσεις είναι εντονότατες ανάμεσα στα δυο τμήματά της. Με βάση τα προαναφερθέντα, σύμφωνα με τους Καθηγητές, εάν τεθεί σαν στόχος ο περιορισμός της μείωσης του πληθυσμού και η επιβράδυνση της γήρανσής του, τόσο στη χώρα μας όσο και στη Θεσσαλία, επιβάλλεται ο συνδυασμός μέτρων που:
• θα δημιουργήσουν ένα εξαιρετικά ευνοϊκό περιβάλλον για την απόκτηση από τις νεότερες γενεές του αριθμού των παιδιών –γύρω από τα δυο- που επιθυμούν, στην ηλικία που το επιθυμούν,
• θα περιορίσουν τις αμέσως επόμενες δεκαετίες την αύξηση των θανάτων, και ταυτόχρονα θα επιτρέψουν στους μελλοντικούς ηλικιωμένους στη χώρα μας να έχουν μια υγιή και ενεργή γήρανση,
• θα επιβραδύνουν σημαντικά τη μετανάστευση νέων παραγωγικών και αναπαραγωγικών ηλικιών, επιτρέποντας την επιστροφή τμήματος αυτών που έχουν φύγει,
• θα επιτρέψουν την ενσωμάτωση και μόνιμη εγκατάσταση νέων αλλοδαπών στη χώρα μας,
• θα αναστρέψουν την υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού στο χώρο, δημιουργώντας σε μια πρώτη φάση το περιβάλλον εκείνο που θα επιτρέψει στους νέους μας να παραμείνουν στον τόπο τους, σε όσους δε έχουν φύγει και επιθυμούν να επιστρέψουν σε αυτόν να το πράξουν (εξ ου και η αναγκαιότητα χωροταξικού και περιφερειακού σχεδιασμού).
«Οι έχοντες την ευθύνη σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων σε πλήθος πεδίων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο οφείλουν, επομένως, όχι μόνον να θεωρήσουν ως δεδομένες κάποιες μη αναστρέψιμες τις αμέσως επόμενες δεκαετίες τάσεις, να εκτιμήσουν τις επιπτώσεις τους και να τις λάβουν υπόψη, αλλά και να λάβουν από τώρα μέτρα, τα όποια, εκτός των άλλων, θα στοχεύουν τόσο στην επιβράδυνση των ρυθμών μείωσης και γήρανσης του πληθυσμού όσο και στην προοδευτική αναστροφή κάποιων βασικών τάσεων που επηρεάζουν καθοριστικά τα δημογραφικά μεγέθη. Τα μέτρα αυτά, όμως, δεν είναι δυνατόν να είναι οριζόντια και να μην λαμβάνουν υπόψη τις υφιστάμενές σημαντικές διαφοροποιήσεις σε περιφερειακό και ενδοπεριφερειακό επίπεδο», επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην έρευνά τους.
