Η άνοια, με συχνότερη μορφή τη Νόσο Alzheimer, δεν επηρεάζει μόνο τη μνήμη και τις γνωστικές λειτουργίες του ατόμου που νοσεί. Επηρεάζει σταδιακά ολόκληρη την οικογένεια και μεταβάλλει βαθιά την καθημερινότητα των ανθρώπων που αναλαμβάνουν τη φροντίδα. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι ζουν σήμερα με άνοια, ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Εκτιμήσεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 τα περιστατικά μπορεί να ξεπεράσουν τις 300.000 περιπτώσεις, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει ακόμη περισσότερο τις οικογένειες και τα συστήματα υγείας.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο πυλώνας φροντίδας δεν είναι κάποιος επαγγελματίας υγείας αλλά ο/η σύζυγος, ένα παιδί ή κάποιος άλλος συγγενής. Ο περιθάλπων αυτός δεν είναι απλώς ένας βοηθός στην καθημερινότητα του ασθενή. Συχνά γίνεται το βασικό στήριγμα της ζωής του: τον βοηθάει σε βασικές καθημερινές ανάγκες όπως το να φάει, να ντυθεί, να κάνει μπάνιο, φροντίζει να πάρει σωστά τα φάρμακά του και οργανώνει την ιατρική του παρακολούθηση. Παράλληλα, περνά χρόνο μαζί του, του κρατά συντροφιά και τον ηρεμεί όταν μπερδεύεται ή αγχώνεται, προσφέροντας όχι μόνο πρακτική βοήθεια αλλά και καθημερινή φροντίδα και ανθρώπινη ζεστασιά.
Επομένως, ο ρόλος αυτός μπορεί να είναι ιδιαίτερα απαιτητικός. Η συνεχής ευθύνη, η συναισθηματική φόρτιση και η σταδιακή απώλεια των ικανοτήτων του αγαπημένου προσώπου μπορεί να δημιουργήσουν έντονη ψυχολογική πίεση. Πολλοί φροντιστές βιώνουν κόπωση, άγχος ή ακόμη και αισθήματα απομόνωσης, καθώς συχνά περιορίζεται ο προσωπικός τους χρόνος και οι κοινωνικές τους δραστηριότητες. Δεν είναι άλλωστε καθόλου σπάνιο οι φροντιστές να παραμελούν τις δικές τους ανάγκες, καθώς η φροντίδα του αγαπημένου τους προσώπου γίνεται προτεραιότητα.
Για τον λόγο αυτό, η υποστήριξη των ίδιων των φροντιστών αποτελεί βασικό στοιχείο στη διαχείριση της άνοιας. Κατ’ αρχάς, η οικογένεια και το κοντινό τους περιβάλλον μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά μοιράζοντας τις ευθύνες της φροντίδας. Ακόμη και μικρές κινήσεις μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην καθημερινότητά του, όπως για παράδειγμα κάποιος μπορεί να αναλάβει να μείνει για λίγες ώρες με τον ασθενή ώστε ο φροντιστής να ξεκουραστεί, να πάει μια βόλτα ή να ασχοληθεί με προσωπικές του ανάγκες. Εναλλακτικά μπορεί να προσφερθεί βοήθεια για πρακτικά θέματα της καθημερινότητας, όπως ψώνια, μαγείρεμα, μετακινήσεις σε ιατρικά ραντεβού ή τη διαχείριση των φαρμάκων. Τέτοιες πράξεις δείχνουν ότι υπάρχει στήριξη και φροντίδα γύρω του, μειώνοντας το άγχος και το αίσθημα μοναξιάς.
Φυσικά, η συναισθηματική στήριξη είναι εξίσου πολύ σημαντική. Μια απλή συζήτηση, όπου ο φροντιστής μπορεί να μοιραστεί τις ανησυχίες και τα συναισθήματά του με άνεση και ασφάλεια, μπορεί να προσφέρει μεγάλη ανακούφιση. Η κατανόηση και η παρουσία ανθρώπων που ακούνε πραγματικά, χωρίς να προσπαθούν να δώσουν λύσεις ή να κρίνουν, βοηθά τον φροντιστή να νιώσει ότι δεν αντιμετωπίζει μόνος του τις δυσκολίες.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι δομές υποστήριξης με τις υπηρεσίες που παρέχουν. Μέσα από υπηρεσίες όπως συμβουλευτική υποστήριξη, ομάδες φροντιστών και εκπαιδευτικά προγράμματα, οι φροντιστές αποκτούν γνώση και καλύτερη κατανόηση για τη νόσο και τα συμπτώματά της, μαθαίνουν τεχνικές διαχείρισης δύσκολων συμπεριφορών και νιώθουν ότι δεν είναι μόνοι. Η συναισθηματική στήριξη που λαμβάνουν τους βοηθά να διαχειρίζονται την καθημερινή πίεση και να φροντίζουν τον ασθενή με περισσότερη ηρεμία και αυτοπεποίθηση. Ταυτόχρονα, οι μονάδες αυτές παρέχουν προγράμματα ημερήσιας απασχόλησης ή προσωρινής φιλοξενίας για τους ασθενείς προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση στους φροντιστές. Εκεί, οι ασθενείς συμμετέχουν σε δραστηριότητες που διεγείρουν τη μνήμη, την κοινωνικότητα και τη δημιουργικότητά τους, ενώ οι φροντιστές μπορούν να αφιερώσουν ποιοτικό χρόνο στον εαυτό τους, να ξεκουραστούν πραγματικά ή να ασχοληθούν με προσωπικές και οικογενειακές υποχρεώσεις χωρίς άγχος.
Είναι λοιπόν σημαντικό να θυμόμαστε ότι για να μπορέσει ένας φροντιστής να προσφέρει ουσιαστική στήριξη, χρειάζεται και ο ίδιος να αισθάνεται ότι στηρίζεται. Η διατήρηση προσωπικού χρόνου, η αναζήτηση βοήθειας όταν χρειάζεται και η φροντίδα της σωματικής και ψυχικής υγείας δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για να συνεχίσει να προσφέρει στοργή και ασφάλεια στον ασθενή. Με αυτή τη στήριξη, κάθε στιγμή της καθημερινότητας μπορεί να γίνει χρόνος αγάπης, συντροφιάς και ουσιαστικής φροντίδας.
Μερόπη Μεφσούτ
Ψυχολόγος, MSc Αναπτυξιακής Ψυχολογίας
Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΒΟΛΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ
Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στο τηλ. 24210 31227,https://alzheimervolos.gr/
Πηγές:
Exarchos, T. P., Skolariki, K., Mahairaki, V., Lyketsos, C. G., Vlamos, P., Scarmeas, N., Dardiotis, E., & on behalf of the Hellenic Initiative Against Alzheimer’s Disease (HIAAD). (2025). Geographic distribution and future projections of mild cognitive impairment and dementia in Greece: Analysis from 1991 to 2050.Brain Sciences, 15(6), Article 661. https://doi.org/10.3390/brainsci15060661
Nemcikova, M., Katreniakova, Z., &Nagyova, I. (2023). Social support, positive caregiving experience, and caregiver burden in informal caregivers of older adults with dementia.Frontiers in Public Health, 11, Article 1104250.https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1104250
Surer, H. K., Yaylagul, N. K., & Helvik, A.-S. (2025). Psychosocial interventions to reduce caregiver burden in family caregivers of people with dementia: A systematic review.Geriatrics & Gerontology International, 25(12), 1693–1723. https://doi.org/10.1111/ggi.70190
Thompson, C. A., Spilsbury, K., Hall, J., Birks, Y., Barnes, C., & Adamson, J. (2007). Systematic review of information and support interventions for caregivers of people with dementia.BMC Geriatrics, 7, Article 18. https://doi.org/10.1186/1471-2318-7-18
Πηγή: Περιοδικό ΕΥ ΖΗΝ του Ομίλου Καρεκλίδη
