Πρόταση σχετικά με την προοδευτική μεταρρύθμιση της αυτοδιοίκησης κατέθεσε ο πρώην νομάρχης Μαγνησίας και αναπληρωτής καθηγητής στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, Απόστολος Παπατόλιας ο οποίος εξήγησε στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη πως με τον νέο νόμο Λιβάνιου, δεν θα μπορεί να εκλεγεί δήμαρχος με 41%, αλλά θα υπάρξουν περιπτώσεις ακόμη και με 20%. Αυτό γιατί με το σύστημα της δεύτερης ψήφου μπορεί κάποιος υποψήφιος στον πρώτο γύρο να έχει συγκεντρώσει ένα 15 με 20% και ένα 40% να τίθεται στην κρίση τη συμπληρωματική των πολιτών, δηλαδή στη δεύτερή τους συμπάθεια και επειδή δεν θα υπάρχει δεύτερος γύρος θα μπορεί να διοικεί τον δήμο την επόμενη ημέρα. Δηλαδή με δεδηλωμένη τη μειοψηφία του εκλογικού σώματος κάποιος θα μπορεί να διοικήσει έναν δήμο, κάτι που είναι πρωτοφανές, και όπου έχει εφαρμοστεί όχι ακριβώς με αυτόν τον τρόπο, έχει εγκαταλειφθεί όπως για παράδειγμα στη Μεγάλη Βρετανία. Παραμένει η βασική αρχή του δεύτερου γύρου ως τελικού σταδίου δημοκρατικής νομιμοποίησης ενός αυτοδιοικητικού ηγέτη ή μιας αυτοδιοικητικής παράταξης. «Ο λόγος που καταργήθηκε είναι η κυνική εξυπηρέτηση των κομματικών σκοπιμοτήτων της κυβερνώσας παράταξης. Δηλαδή για να επανεκλεγούν οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες που έχουν τη στήριξη της κυβερνητικής πλευράς ώστε να μην αλλάξουν οι όροι του παιχνιδιού και προκύψουν νέα σχήματα ικανά να διεκδικήσουν με αξιώσεις τους δημαρχιακούς θώκους» υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο κ. Παπατόλιας.
Διάκριση αυτών που εκλέγονται να διοικήσουν και αυτών που αποφασίζουν
Σύμφωνα με τον ίδιο το κόψιμο και το ράψιμο στα κυβερνητικά μέτρα του εκλογικού νόμου βλάπτει όχι μόνο την αυτοδιοίκηση, αλλά και το ίδιο το πολιτικό σύστημα γιατί οι πολίτες εθίζονται σε μορφές χειραγώγησης των εκλογικών νόμων ενώ στην πραγματικότητα θα έπρεπε να υπάρχει ένα εκλογικό σύστημα που να καλύπτει τις ανάγκες και της αυτοδιοίκησης, αλλά και αυτές της δημοκρατικής έκφρασης της κοινωνίας. Το Ινστιτούτο προτείνει ένα εναλλακτικό σύστημα στο οποίο υπάρχουν περιθώρια βελτιώσεων και τροποποιήσεων στην πρόταση, αλλά η βασική ιδέα είναι απλή και βασίζεται στη διάκριση αυτών που εκλέγονται για να διοικήσουν από αυτούς που εκλέγονται για να αποφασίσουν συλλογικά στα όργανα της αυτοδιοίκησης στο δημοτικό και το περιφερειακό συμβούλιο. «Διακρίνουμε δηλαδή σε βουλευτικό και εκτελεστικό και περνάμε τη βασική διάκριση που έχουν τα συντάγματα όλων των προηγμένων χωρών ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία. Δίνουμε τη δυνατότητα στον δήμαρχο να μπορεί να παρουσιάσει μια εκτελεστική ομάδα που θα εκλέγεται μαζί με αυτόν. Θα υπάρχει μια συμπαγής παράταξη στην τοπική διακυβέρνηση και από την άλλη έχουμε τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου που εκλέγονται απευθείας και με απλή αναλογική. Και τα μέλη που εκλέγει ο δήμαρχος ή ο περιφερειάρχης θα συμμετέχουν αυτοδίκαια στο δημοτικό ή το περιφερειακό συμβούλιο και είναι αυτοί που θα του δίνουν την πλειοψηφία ή αλλιώς τα 3/5. Έτσι διασφαλίζεται και η κυβερνησιμότητα των δήμων, γιατί δεν είναι εύκολο να βρεθούν δημοφιλή πρόσωπα και αποδεκτά από την κοινωνία αλλά κυρίως πρόσωπα με εμπειρία και ικανότητα διοίκησης των τοπικών υποθέσεων. Το μεγάλο θέμα των δήμων σήμερα είναι και η δημοκρατική έκφραση, αλλά και η διοικητική ικανότητα» δήλωσε.
Να ενισχυθούν οι μικροί δήμοι και να δημιουργηθούν νέοι
Σχετικά με την αναγκαιότητα της επαναχαράξης του αυτοδιοικητικού χάρτη ανέφερε πως αυτό είναι αναγκαίο από τη στιγμή που υπάρχουν δήμοι με τεράστια έκταση που είναι δύσκολη η κυβερνησιμότητά τους λόγω των γεωγραφικών δυσκολιών, ανισοτήτων που δεν επιτρέπουν την κοινή διαχείριση κάτι που ισχύει σε μεγάλους νομούς όπως αυτός της Λάρισας. Επίσης υπάρχει αδυναμία των μικρών δήμων να εξυπηρετήσουν τις τοπικές υποθέσεις κυρίως σε θέματα υλοποίησης έργων και ωρίμανσής τους. Το τρίτο είναι το ζήτημα της οικονομικής αυτοδυναμίας για να μπορούν να διαχειρίζονται με επάρκεια τις τοπικές υποθέσεις. «Η κατάτμηση των δήμων δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά γίνεται για να βελτιώσει λειτουργίες και καταστάσεις. Αυτό θα πρέπει να γίνει με έναν λελογισμένο τρόπο. Ένα νούμερο που ανέφερε ο κ. Τσίπρας, δηλαδή το 100 είναι ίσως παρακινδυνευμένο να το προσδιορίσουμε, δηλαδή να δημιουργηθούν εκ νέου επιπλέον 100 δήμοι. Να δούμε ποιο είναι εκείνο το μέγεθος των δήμων το οποίο επιτρέπει την αποτελεσματική διοικητική λειτουργία. Δεν θα πρέπει να υπάρξουν τεράστιες μεταβολές και η κατηγοριοποίηση των συμβουλίων περιοχής και δεν πρέπει να γίνει χωρίς αξιολόγηση της κακής λειτουργίας του Καλλικράτη, ούτε χωρίς διαβούλευση με τα όργανα της αυτοδιοίκησης, την ΚΕΔΕ, την Ένωση Περιφερειών και τις κατά τόπους περιφερειακές ενώσεις και αποτελεί άσκηση πολιτικής με την ισχυρή τεκμηρίωση και μελετητική επάρκεια. Στους μεγάλους δήμους οι τεράστιες εκτάσεις και η αδυναμία διαχείρισης των τοπικών υποθέσεων πάντα συμβαδίζει με την ανάπτυξη αδιαφανών λειτουργιών, φαινομένων διαφθοράς, με ιδιωτικοποίηση λειτουργιών των δήμων για να εξυπηρετήσουν ανάγκες που δεν μπορούν στις δημοτικές υπηρεσίες που αποτελεί ύπουλη διαδικασία που υλοποιείται αναίμακτα χωρίς να πάρει κάποιος την ευθύνη να τα δώσει στους ιδιώτες» υποστήριξε ο κ. Παπατόλιας. Καταλήγοντας στάθηκε και στο ζήτημα των μικρών δήμων καθώς και στο Πήλιο και τα νησιά υπάρχουν δήμοι που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους χωρίς τεχνική και διοικητική υποστήριξη. Αποτέλεσμα είναι να συνωστίζονται στην αυλή του περιφερειάρχη και αναπτύσσονται σχέσεις αλληλεξάρτησης μεταξύ μικρών και μεγαλύτερων δήμων και αναγκάζονται να περιμένουν τη βοήθεια των μεγαλύτερων για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Είναι αναγκαίο σύμφωνα με τον κ. Παπατόλια να υπάρχει μια σταθερή χρηματοδοτική γραμμή ειδικά για τους μικρούς δήμους και ένα μικρό ταμείο απευθείας από τους ΚΑΠ για να μπορέσει να στηριχθεί η αναγέννησή τους σε συνδυασμό με άλλους θεσμούς ενδοδημοτικής αποκέντρωσης.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Γιώργος Στεργίου
