Αναστάτωση στον χώρο των τραπεζών, της οικονομίας και του χρηματιστηρίου έφερε η είδηση της πτώχευσης της Silicon Valley Bank στην Αμερική. Ήδη τα Χρηματιστήρια έχουν επηρεαστεί από το γεγονός και όλοι φοβούνται τα «κανόνια» της οικονομίας μην τυχόν και χτυπήσουν ηχηρά. Ο Καθηγητής Νομισματικής και Τραπεζικής Οικονομικής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Στέφανος Παπαδάμου μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Δημήτρη Καρεκλίδη και εξήγησε τι συνέβη στην αμερικανική τράπεζα, αλλά και εάν θα υπάρξουν συνέπειες και στην ελληνική οικονομία.
Ο κ. Παπαδάμου εξήγησε ότι η Silicon Valley Bank είναι μία μικρή περιφερειακή τράπεζα στην Αμερική, η οποία είχε περιουσιακά στοιχεία της τάξης των 210 δις δολαρίων. Σκεφτείτε τη Morgan Stanley η οποία έχει ενεργητικό 3, 31 τρις δολάρια. Το πρόβλημα έχει δημιουργηθεί από τη στιγμή που η κεντρική τράπεζα της Αμερικής πολύ γρήγορα ανέβασε τα επιτόκια προκειμένου να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό σε σύντομο χρονικό διάστημα από το 0% που ήταν το επιτόκιο πέρασε στο 4,5%.
«Αυτό έχει μία αρνητική συνέπεια στις τιμές των ομολόγων, δηλαδή οι αξίες των ομολόγων έχουν αντίστροφη σχέση με τα επιτόκια. Όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, οι τιμές των ομολόγων πέφτουν. Οπότε, εάν κάποιος χρειαστεί χρήματα και χρειάζεται να πουλήσει τα ομόλογα μπορεί να βρεθεί σε δύσκολη κατάσταση και να τα πουλήσει σε πολύ χαμηλή τιμή. Κάτι τέτοιο συνέβη και με αυτή την τράπεζα. Αναγκάστηκε να ρευστοποιήσει ομόλογα γιατί χρειάστηκε ρευστότητα και τα ρευστοποίησε πιο χαμηλά. Πούλησε 21 δις κι έγραψε μια ζημιά 2 δις από αυτή την πώληση. Στη συνέχεια βγήκε να κάνει μία αύξηση μετοχικού κεφαλαίου για να βρει αυτά τα 2 δις, η αύξηση δεν πήγε καλά οπότε προχώρησε σε πώληση μετοχικών τίτλων της εταιρείας, κάτι που δημιούργησε έναν πανικό κι έχασε σε μία ημέρα 60% της αξίας κι ένα άλλο 60% την επόμενη ημέρα και μετά έκλεισε η διαπραγμάτευση από το Χρηματιστήριο της μετοχικής αξίας της εταιρείας», επεσήμανε ο ίδιος.
Τόνισε πως οι επικίνδυνες αυτές κινήσεις με την αύξηση των επιτοκίων σε σύντομο χρόνο και κατά αρκετές ποσοστιαίες μονάδες πρέπει να σταματήσουν και τα επιτόκια να ανέβουν με πιο σταθερές κινήσεις. Το λάθος της εν λόγω τράπεζας που την έφερε σε αυτή την κατάσταση, ήταν, σύμφωνα με τον κ. Παπαδάμου, ότι δεν έκανε καλούς υπολογισμούς ως προς τις ανάγκες ρευστότητας.
Η διάχυση του προβλήματος εξαρτάται από την Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής
Ακούγοντας την είδηση αυτή, της πτώχευσης της Silicon Valley Bank, πολλοί ανέσυραν μνήμες του παρελθόντος. Ο Καθηγητής του ΠΘ, εξήγησε πως η οικονομία που ζούμε είναι παγκοσμιοποιημένη και μπορεί να υπάρχουν διασυνδέσεις. Ωστόσο σημείωσε ότι το πόσο αυτή η επίδραση θα διαχυθεί στον υπόλοιπο κόσμο εξαρτάται από τον τρόπο που θα διαχειριστεί η κεντρική τράπεζα της Αμερικής, η οποία βγήκε και είπε ότι εγγυάται των καταθέσεων μέχρι 250.000 δολάρια. «Αυτό σημαίνει ότι για καταθέτες με πάνω από 250.000 δολάρια υπάρχει θέμα, θα πρέπει να γίνει εκκαθάριση της τράπεζας και να δούμε τι θα πάρουν τελικά, εκτός εάν στο ενδιάμεσο αγοραστεί από κάποιον άλλο, αλλά είναι δύσκολο», ανέφερε.
Σε ότι αφορά στην Ελλάδα και στις επιπτώσεις, στην αύξηση των επιτοκίων, ο κ. Παπαδάμου ανέφερε πως τα πράγματα δεν είναι τόσο αρνητικά, όσο φαίνονται.
«Ο πληθωρισμός που βλέπουμε στην Ευρώπη με τον πληθωρισμό που βλέπουμε στην Αμερική, δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ο πληθωρισμός μπορεί να είναι πληθωρισμός ζήτησης ή κόστους, επειδή αυξήθηκε το κόστος παραγωγής, επειδή αυξήθηκε το ενεργειακό κόστος μπορεί να οδηγήσει σε μια άνοδο των τιμών λόγω μειωμένης προσφοράς. Στην Αμερική είναι περισσότερο μέσα από τη ζήτηση και η ζήτηση μειώνεται όταν ανεβάζεις τα επιτόκια. Σωστά δηλαδή ανεβαίνουν τα επιτόκια, το λάθος είναι ότι ανεβαίνουν πολύ σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ήθελε δηλαδή πιο μικρές και σταδιακές κινήσεις», επεσήμανε ο ίδιος και συνέχισε ότι η Ελλάδα θα ακολουθήσει την Ευρωζώνη, καθώς δεν είναι μόνη της, δεν είναι ανεξάρτητη.
«Η πρόβλεψη είναι ότι μέχρι τέλους του έτους, το βασικό επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας θα πάει στο 4% και κατ’ επέκταση θα ανέβουν όλα τα επιτόκια και τα στεγαστικά και τα καταναλωτικά. Αυτό θα έχει φυσικά μια πίεση στο σύστημα. Αλλά το σύστημα δεν έχει τον δανεισμό που είχε το 2008 ή το 2010, είναι πολύ πιο μικρή η μόχλευση. Οπότε οι αρνητικές επιδράσεις θα υπάρξουν, αλλά δεν θα είναι τόσο μεγάλες», εξήγησε.
Βέβαια, ο Καθηγητής συμβούλευσε και τον κόσμο να είναι προσεκτικός και να μην εκτίθεται σε νέους δανεισμούς σε ένα περιβάλλον ανοδικό για τα επιτόκια και να μην λαμβάνει δάνεια, όπως γίνονταν παλιά για να πάρει 100% της αξίας των ακινήτων και βρίσκονταν άνθρωποι με μεζονέτες και 300.000 ευρώ δάνειο, που μετά δεν μπορούσαν να το εξυπηρετήσουν γιατί απολύθηκαν ή χάθηκαν οι δουλειές τους ή δεν πήγαν καλά, όπως είπε χαρακτηριστικά.
Σημείωσε ότι αυτό που πρέπει να κάνει ο επενδυτής είναι διασπορά του χαρτοφυλακίου, δηλαδή να έχει και μετοχές και ομόλογα και ακίνητα και ρευστό.
Υπάρχουν σύμβουλοι και εργαλεία διαχείρισης
Μετά την είδηση της πτώχευσης της τράπεζας στην Αμερική επηρεάστηκαν όλα τα Χρηματιστήρια διεθνώς με τον κ. Παπαδάμου να σχολιάζει ότι «η Αμερική δίνει τον βηματισμό και οι υπόλοιποι όλοι ακολουθούμε. Όλοι οι χρηματιστές κοιτούν στις 4.30 ώρα Ελλάδος πως θα ανοίξει το Χρηματιστήριο στην Αμερική και τώρα κοιτάνε πως πρόκειται να ανοίξει, με πτώση, με άνοδο; Όταν βλέπουν ότι πέφτουν οι τραπεζικές μετοχές σε όλο τον κόσμο δεν θα κάτσουν να κρατάνε τις αντίστοιχες τραπεζικές μετοχές στην Ελλάδα ή την Γαλλία ή οπουδήποτε. Υπάρχουν όμως εργαλεία και πιστοποιημένοι αναλυτές οι οποίοι μπορούν να συμβουλεύσουν τους ανθρώπους που έχουν χρήματα πως να τα διαχειριστούν.
Στην Ελλάδα πολλές φορές κάνουμε πράγματα πρόχειρα, να μην το κάνουμε αυτό σε κανέναν τομέα. Είμαστε και ξερόλες».
Περιμένουμε μία ασθενή ύφεση
Αναφορικά με μία ύφεση που ίσως επηρεάσει την Ευρώπη, ο Καθηγητής του ΠΘ επεσήμανε ότι το 2023 θα είναι χρονιά ύφεσης κι αυτό γιατί απότομα ανέβηκαν τα επιτόκια και θα φρενάρει την οικονομία. Αυτό όμως έγινε, όπως εξηγεί ο κ. Παπαδάμου, από τις κεντρικές τράπεζες γνωρίζοντας ότι θα υπάρξει ύφεση, με σκοπό να φρενάρουν τον πληθωρισμό. «Δηλαδή δεχόμαστε λίγη ύφεση, προκειμένου να μειωθεί ο πληθωρισμός. Στην Αμερική οι εκτιμήσεις είναι ότι θα έχουμε μία αδύναμη ύφεση , γιατί δεν είναι μεγάλη η μόχλευση, ο δανεισμός. Το 2008 ήταν μια άσχημη κατάσταση γιατί βρεθήκανε με υπερβολικά δάνεια, επενδυτές και τράπεζες. Άρα περιμένουμε μία ασθενή ύφεση σε παγκόσμιο επίπεδο», εξήγησε ο ίδιος.
Εάν δεν δημιουργήσουμε ανάπτυξη θα δημιουργήσουμε φούσκα χρέους
Εκτός όμως από το ζήτημα της πτώχευσης της αμερικανικής τράπεζας, ο Καθηγητής του ΠΘ μίλησε και για το δημόσιο χρέος που το 2010 ήταν 180δις και μπήκαμε σε μνημόνια και τώρα είναι 400 δις αλλά είμαστε χωρίς μνημόνια.
«Αυτό συμβαίνει γιατί έχουμε μπει σε μια επαναδιαπραγμάτευση του χρέους. Τα χαμηλά επιτόκια τα δανειζόμαστε, γιατί είμαστε εντός Ευρωζώνης και δουλέψανε οι μηχανισμοί που φτιαχτήκανε και την ιστορία θα την δούμε το 2035. Εκεί θα δούμε τα παιδιά και τα εγγόνια πως θα αντιμετωπίζουν εμάς, τι θα μας πουν. Το πρόβλημα δεν είναι το χρέος, το πρόβλημα είναι ότι πρέπει να υπάρξει παραγωγή στη χώρα. Έχουμε κάποιες ελπίδες στον τουρισμό, ο οποίος πάει καλά, αλλά θα πρέπει να δημιουργηθούν παραγωγικές μονάδες σε αυτή τη χώρα, ώστε να υπάρχει ανάπτυξη και να φαίνεται το χρέος ότι μειώνεται ως ποσοστό της ανάπτυξης. Όσες φορές κι αν το κουρέψω το χρέος, εάν δεν κάνω ανάπτυξη πάλι θα δημιουργείται φούσκα χρέους. Κινούμαστε με πολύ αργά βήματα. Η χώρα μπήκε στην ΕΟΚ από το ’80 και σε επίπεδο δομών έχουν γίνει πάρα πολύ λίγα πράγματα», κατέληξε ο κ. Παπαδάμου.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Δήμητρα Παλαιοδημοπούλου
