Για αρκετές βελτιώσεις στο ζήτημα παρακολούθησης της ποιότητας της ατμόσφαιρας και της προστασίας του κοινού από την ατμοσφαιρική ρύπανση, μιλά η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια του περιφερειακού συμβουλίου της Δευτέρας από τον περιφερειάρχη, Δημήτρη Κουρέτα.
Σύμφωνα με αυτή, η νέα περιφερειακή αρχή λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της νέας οδηγίας έχει ήδη ξεκινήσει την διαδικασία ανάλυσης των δύο καλυτέρων πρακτικών που προτείνει η ΕΕ για τη μέτρηση των pm1 pm2,5, pm 10 ρύπων, έτσι ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα για την περίοδο ένταξης της οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση επί προηγούμενης περιφερειακής αρχής δεν διασφαλίστηκε η πλήρης τήρησης των συμβατικών υποχρεώσεων των αναδόχων του «έργου» εγκατάστασης των οκτώ νέων σταθμών παρακολούθησης συγκέντρωσης ατμοσφαιρικών ρύπων, αναφορικά με την υποχρέωση εκτέλεσης προγραμμάτων τακτικής συντήρησης και αποκατάστασης βλαβών του εξοπλισμού, κατά την περίοδο «εγγυημένης λειτουργίας» αυτών.
Αντίθετα η νέα περιφερειακή αρχή διασφάλισε την πλήρη τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων του έργου, των επτά από τους οχτώ σταθμούς παρακολούθησης συγκέντρωσης ατμοσφαιρικών ρύπων. Σύμφωνα με τη σύμβαση αναφέρεται: «κατά την περίοδο της εγγυημένης λειτουργίας, ο ανάδοχος ευθύνεται για την καλή λειτουργία του αντικειμένου της προμήθειας. Επίσης, οφείλει κατά το χρόνο της εγγυημένης λειτουργίας, να προβαίνει στην προβλεπόμενη συντήρηση και να αποκαταστήσει οποιαδήποτε βλάβη με τρόπο και σε χρόνο που περιγράφεται στις τεχνικές προδιαγραφές και στα λοιπά τεύχη της σύμβασης».
Συγκεκριμένα, όσες βλάβες αφορούσαν τον εξοπλισμό και αποτελούσαν μέρος των συμβατικών υποχρεώσεων του αναδόχου, επισκευάστηκαν άμεσα από τον ανάδοχο, μετά από ενέργειες της νέας Περιφερειακής Αρχής. Υπάρχουν επίσης βλάβες οι οποίες δεν σχετίζονται με την εγγύηση και δεν αποτελούν συμβατικές υποχρεώσεις του έργου. Πρόκειται για βλάβες που προέρχονται από την ανάγκη αντικατάστασης αναλωσίμων, όπως φίλτρα, λάμπες, διαφράγματα κ.ά.
Η νέα Περιφερειακή Αρχή, μη διαθέτοντας το εξειδικευμένο προσωπικό και στην προσπάθειά της να προμηθευτεί τα κατάλληλα αναλώσιμα στην καλύτερη τιμή της αγοράς, ζήτησε από τον νέο ανάδοχο όταν ανέλαβε τη συντήρηση και βαθμονόμηση των σταθμών, να βρει τα κατάλληλα ανταλλακτικά στην καλύτερη τιμή. Ο νέος ανάδοχος, με ενέργειες της νέας Περιφερειακής Αρχής, λαμβάνοντας υπόψη και τις εγγυήσεις που είχαν οι αναλυτές, αντικατέστησε άμεσα σειρά αναλωσίμων (π.χ. φίλτρα) και ένας σημαντικός αριθμός αναλυτών επανήλθε σε λειτουργία.
Όλος ο εξοπλισμός επανήλθε σε λειτουργία τον Μάιο 2025 ενώ παράλληλα η νέα Περιφερειακή Αρχή δημιούργησε απόθεμα από αναλώσιμα σε σημαντικά προνομιακές τιμές εξοικονομώντας σημαντικά ποσά, με στόχο να μπορεί στο μέλλον να ανταποκρίνεται σε πιθανές βλάβες άμεσα.
Εύρυθμη λειτουργία αναλυτών
Η νέα Περιφερειακή Αρχή έχοντας θέση ως πρώτη προτεραιότητα την εύρυθμη λειτουργία όλων των αναλυτών, μερίμνησε αρχικά για την αποκατάσταση όλων των βλαβών και για την πλήρη και ορθή βαθμονόμηση τους.
Με την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, η οποία χρειαζόταν εύλογο χρονικό διάστημα (εύρεση νέου αναδόχου για την συντήρηση και βαθμονόμηση των αναλυτών, αγορά ανταλλακτικών, επισκευή βλαβών, πλήρη βαθμονόμηση όλων των αναλυτών κ.α.) η νέα Περιφερειακή Αρχή ξεκίνησε την επανεξέταση των σημείων που είναι εγκατεστημένοι και οι 8 σταθμοί καταγραφής της ποιότητας του αέρα.
Σύμφωνα με την έκθεση στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, οι θέσεις εγκατάστασης των σταθμών LA1 -στη Λάρισα-, VO1 και VO3 – στον Βόλο-, παρουσιάζουν αποκλίσεις από τα οριζόμενα, στην Κ.Υ.Α. Η.Π.14122/549/Ε.103/2011, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, για τα κριτήρια χωροθέτησης «μικρής κλίμακας» και, ειδικώς, ως προς τη θέση του σημείου εισόδου του δείγματος (υψομετρική θέση πάνω από τη ζώνη αναπνοής), συνεπώς, ενδέχεται να επηρεάζεται σημαντικά η ποιότητα-ακρίβεια των στοιχείων των μετρήσεων σε αυτά τα γεωγραφικά σημεία.
Η επιλογή του σημείου εισόδου του δείγματος (υψομετρική θέση πάνω από τη ζώνη αναπνοής) για τους σταθμούς LA1, VO1 και VO3 έγινε πριν την ανάληψη καθηκόντων της νέας Περιφερειακής Αρχής. Η νέα Περιφερειακή Αρχή έχοντας θέση ως πρώτη προτεραιότητα την εύρυθμή λειτουργία όλων των αναλυτών, μερίμνησε αρχικά για την αποκατάσταση όλων των βλαβών και για την πλήρη και ορθή βαθμονόμηση τους. Με την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, η οποία χρειαζόταν εύλογο χρονικό διάστημα, η νέα Περιφερειακή Αρχή όπως οφείλει έχει ξεκινήσει ήδη την επανεξέταση του σημείου εισόδου του δείγματος (υψομετρική θέση πάνω από τη ζώνη αναπνοής) για τους σταθμούς LA1, VO1 και VO3.
Όπως αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο η νέα Περιφερειακή Αρχή από την πρώτη μέρα ανάληψης των καθηκόντων της διεξήγαγε έλεγχο από τον οποίο διαπίστωσε ανεπάρκεια, τόσο ποσοτική όσο και ποιοτική στις μετρήσεις από κάποιους αναλυτές καθώς επίσης ενημέρωσε και το αρμόδιο υπουργείο (ΥΠΕΝ) για τις μετρήσεις των αναλυτών.
Με τη διαπίστωση των προβλημάτων για την εξάλειψη αυτών των φαινομένων, έβαλε ως πρωταρχικό στόχο την εύρυθμη και ομαλή λειτουργία όλων των αναλυτών, στόχος ο οποίος αν και χρειάστηκε εύλογο χρονικό διάστημα για να επιτευχθεί τελικά επιτεύχθηκε. Το Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ότι σημαντικός αριθμός αναλυτών ξεκίνησε να παρέχει έγκυρα δεδομένα από τον Δεκέμβριο 2024 τα οποία ως και σήμερα παρέχονται αδιάλειπτα από τους αναλυτές, ενώ από τον Μάιο 2025 όλοι αναλυτές πλέον λειτουργούν χωρίς προβλήματα, είναι βαθμονομημένοι συμφώνα με τα πρωτόκολλα που ορίζει ο κατασκευαστής τους και όλες οι μετρήσεις είναι έγκυρες.
Δεδομένα μετρήσεων από τους σταθμούς του Βόλου χρησιμοποιήθηκαν τα έτη 2020-2022 κατά τη σύνταξη των ειδικών μελετών που είχε αναθέσει η Περιφέρεια Θεσσαλίας με θέμα: «Διερεύνηση της χημικής σύστασης και της προέλευσης της δυσοσμίας στο ΠΣ Βόλου» και «Παροχή υπηρεσιών εκτίμησης των επιπτώσεων των εκπομπών οσμών με τη μέθοδο της ολφακτομετρίας, από εγκατεστημένα εργοστάσια στην ευρύτερη περιοχή του Βόλου ΠΕ Μαγνησίας και Σποράδων».
Η νέα Περιφερειακή Αρχή έχει ήδη προβλέψει στην Προγραμματική Σύμβαση με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας την δημιουργία νέας ιστοσελίδας ενημέρωσης των πολιτών σε σχέση με την ποιότητα του αέρα, η οποία θα λαμβάνει υπόψη θέματα ατόμων με ειδικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες. Η ιστοσελίδα η οποία θα είναι ευκολότερα ανιχνεύσιμη, όταν ολοκληρωθεί θα διαχυθεί από τα κανάλια επικοινωνίας (δελτία τύπου, ημερίδες κ.α.) της Περιφέρειας Θεσσαλίας στους πολίτες.
Η νέα Περιφερειακή Αρχή με την ανάπτυξη της νέας ιστοσελίδα, την ανάπτυξη του προγνωστικού μοντέλου και σε συνεργασία της με την πολιτική προστασία της Περιφέρειας Θεσσαλίας σχεδιάζει μια συνολική επανεκκίνηση σε ό,τι αφορά την έγκαιρη πληροφόρηση των πολιτών και την εύκολη πρόσβαση τους σε πληροφορίες που αφορούν στην ποιότητα του αέρα.
Να σημειωθεί ότι από τις πρώτες μέρες ανάληψης των υποχρεώσεων της, η νέα Περιφερειακή Αρχή εκκίνησε τη διαδικασία αποκατάστασης δυσλειτουργιών στις πινακίδες ενημέρωσης των πολιτών που βρίσκονται σε κεντρικά κτήρια κάθε ΠΕ, με γνώμονα την αδιάλειπτη παροχή πληροφοριών που αφορούν την ποιότητα του αέρα.
