Το Σάββατο, 11 Ιουλίου 2026, ολοκληρώθηκαν, με εξαιρετική επιτυχία, στη Ζαγορά οι εργασίες του τριήμερου επιστημονικού συνεδρίου Ο Γιάνης Κορδάτος στην ιστορία του ελληνικού 20ού αιώνα. Νέες προσεγγίσεις και οπτικές. Στο συνέδριο, το πρώτο και μόνο που έχει αφιερωθεί στον μεγάλο Έλληνα ιστορικό, 65 χρόνια μετά τον θάνατό του, συμμετείχαν σημαντικοί/ές μελετητές/τριες του έργου του και της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα.
Το συνέδριο διοργάνωσε η Εταιρία Γραμμάτων και Τεχνών Πηλίου με συνδιοργανωτές την Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών, τα Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, το Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπό την αιγίδα και την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και την υποστήριξη της Περιφέρειας Θεσσαλίας, του Δήμου Ζαγοράς – Μουρεσίου, της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζαγοράς και του Πολιτιστικού Συλλόγου «Γιάννης Κορδάτος».
Tην έναρξη κήρυξε το απόγευμα της Πέμπτης, 9/7, η Αντιπεριφερειάρχης Μαγνησίας και Β. Σποράδων κα Αννα – Μαρία Παπαδημητρίου μετά τους χαιρετισμιούς του Δημάρχου Ζαγοράς – Μουρεσίου και των διοργανωτών.
Το κυρίως μέρος του συνεδρίου άρχισε με μία ομιλία – προσφώνηση του κ. Δημήτρη Κορδάτου, θεατρικού συγγραφέα και μέλους της οικογένειας του τιμώμενου, μετά την οποία εκφωνήθηκε η εισαγωγική ομιλία του συνεδρίου από τον κ. Βαγγέλη Καραμανωλάκη, καθηγητή και εκπρόσωπο του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα: «Οι πολλαπλές ζωές του Γιάνη Κορδάτου», αφιερωμένη στη σύνδεση της προσωπικής και πολιτικής του διαδρομής.
Η πρώτη συνεδρία (πρόεδρος Διογένης Καραγιαννακίδης) ήταν αφιερωμένη στα εφηβικά και νεανικά του χρόνια, καθώς και στην πρώιμη πολιτική και πνευματική του διαμόρφωση. Με τις εισηγήσεις τους, οι Νίκος Ποταμιάνος, Πάνος Σκοτινιώτης, Βαγγέλης Νίκου, αναφέρθηκαν στα νεανικά του χρόνια στη Ζαγορά, στη διαμόρφωσή του με αιχμή τη συμμετοχή του στο κίνημα του δημοτικισμού και την ένταξή του στο βενιζελικό στρατόπεδο, καθώς και τη σημασία της αλληλογραφίας του ως πηγής για την σκιαγράφηση των διαδρομών του.
Την Παρασκευή το πρωί, η δεύτερη συνεδρία (πρόεδρος Έφη Γαζή) ήταν αφιερωμένη στο συγγραφικό έργο του Γιάνη Κορδάτου για τις θρησκείες και τον χριστιανισμό. Οι Νίκος Κουρεμένος, Δημήτρης Κυρτάτας, Παντελής Καλαϊτζίδης αναφέρθηκαν εκτενώς στις αναγνώσεις των βιβλικών κειμένων από τον μαρξιστή Γ. Κορδάτο, καθώς και στη μελέτη του για την Κομμούνα της Θεσσαλονίκης, στα βυζαντινά χρόνια.
Στη συνέχεια η τρίτη συνεδρία επικεντρώθηκε στο ιστοριογραφικό έργο του Γιάνη Κορδάτου (πρόεδρος: Γιάννης Κουμπουρλής). Οι επεξεργασίες του για το έθνος, οι αντιδράσεις που προκάλεσε το έργο του Η Κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως, οι μελέτες του για το αγροτικό ζήτημα αποτέλεσαν αντικείμενο των ανακοινώσεων των Σταύρου Παναγιωτίδη, Έφης Γαζή, Σωκράτη Πετμεζά και Σπύρου Πλουμίδη.
Το απόγευμα της ίδιας μέρας έγιναν στον χώρο της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζαγοράς τα εγκαίνια και η κα Αννίτα Πρασσά ξενάγησε τους συνέδρους και το κοινό στην έκθεση βιβλίων του Κορδάτου, επιστολών που είχε δεχθεί και άλλων εγγράφων.
Ακολούθησε αμέσως η τέταρτη συνεδρία που συνέχισε την επικέντρωση στο ιστοριογραφικό έργο του Κορδάτου (πρόεδρος: Διονύσης Βαλασσάς). Οι Σταύρος Κατσούρας, Νίκος Θεοδωρόπουλος, Αννίτα Πρασσά και Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, αναφέρθηκαν σε πτυχές του ιστοριογραφικού αλλά και λαογραφικού έργου του Κορδάτου: η συμβολή του στη μελέτη της ιστορίας του εργατικού κινήματος, καθώς και της ιστορίας του νέου ελληνισμού, η τοπική ιστορία και το έργο του για την επαρχία Βόλου και Αγιάς, καθώς και η συμβολή του στη συγκέντρωση και επεξεργασία λαογραφικών στοιχείων στη Θεσσαλία.
Η δεύτερη μέρα έκλεισε με την προβολή του ντοκιμαντέρ «Γιάννης Κορδάτος» από τη σειρά «Ιστορικές Προσωπικότητες» της ΕΡΤ σε παραγωγή του Γιώργου Πετρίτση (1986), με την παρουσία του κ. Βασίλη Αλεξόπουλου, Διευθυντή του Ιστορικού Αρχείου της ΕΡΤ.
Το Σάββατο το πρωί, η πέμπτη συνεδρία (πρόεδρος: Σωκράτης Πετμεζάς), ήταν αφιερωμένη στην εμπλοκή του Κορδάτου στην πολιτική ζωή της χώρας. Η Ιφιγένεια Βαμβακίδου εκπροσωπώντας και τον Αλέξανδρο Δάγκα αναφέρθηκε στην διαδρομή του Κορδάτου ως στελέχους του ΚΚΕ, ο Κωστής Καρπόζηλος στις παράλληλες διαδρομές του Κορδάτου με τον Σεραφείμ Μάξιμο και η Βενετία Αποστολίδου στο έργο του Κορδάτου για τη νεοελληνική λογοτεχνία και ιδιαίτερα τη σχέση του με το περιοδικό Κριτική του Μανόλη Αναγνωστάκη.
Η τελευταία συνεδρία (πρόεδρος: Πολυμέρης Βόγλης), εστίασε στη σχέση της ιστορίας και της πολιτικής στο έργο του Κορδάτου. Ο Παναγιώτης Στάθης, ο Γιάννης Κουμπουρλής και ο Χρήστος Χατζιωσήφ αναφέρθηκαν στο έργο του Κορδάτου, αναδεικνύοντας τη μαρξιστική οπτική του, την στράτευσή του στο κομμουνιστικό στρατόπεδο, καθώς και τη σχέση του έργου του με την πολιτική συγκυρία, αλλά και την ιστοριογραφική παραγωγή της περίοδου.
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με την αποτίμηση του συνεδρίου από τα μέλη της επιστημονικής επιτροπής Πολυμέρη Βόγλη, Βαγγέλη Καραμανωλάκη, Αννίτα Πρασσά και Βαγγέλη Νίκου.
Κοινή ήταν η διαπίστωση της επιτυχίας των εργασιών του με βάση τον πλούτο των εισηγήσεων, την πολύ μεγάλη συμμετοχή του κοινού και τον ουσιαστικό διάλογο. Η επικέντρωση στο έργο του Γιάνη Κορδάτου ανέδειξε τόσο τον πλούτο του, όσο και την οργανική του σύνδεση με την ιστοριογραφία του ελληνικού 20ού αιώνα. Η επίσκεψη στο έργο του, με νέες οπτικές και ερωτήματα, ανοίγει δρόμους για την κατανόηση της συγκρότησης και των διαδρομών της ιστοριογραφίας στην Ελλάδα σε συνδυασμό με τις ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις. Παράλληλα, επιτρέπει να επεξεργαστούμε μείζονα ερωτήματα, όπως εκείνο της σύνδεσης πολιτικής και ιστορίας και του ρόλου που διαδραμάτισε η μαρξιστική ιστοριογραφία στη συγκρότηση του ιστορικού παρελθόντος της ελληνικής κοινωνίας.
Τα πρακτικά του συνεδρίου θα εκδοθούν από την Εταιρία Γραμμάτων και Τεχνών Πηλίου, εντός του 2027.
Συμμετέχοντες-ουσες
Αλεξόπουλος Βασίλης, Διευθυντής Αρχείου ΕΡΤ, [email protected]
Αποστολίδου Βενετία, καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ, [email protected]
Βαλασσάς Διονύσης, πρ. Διευθυντής Αγροτικού Συνεταιρισμού Ζαγοράς Πηλίου, [email protected], 6978770076
Βόγλης Πολυμέρης, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, [email protected]
Γαζή Έφη, ιστορικός, καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, [email protected]
Δάγκας Αλέξανδρος, ομότιμος καθηγητής Ιστορίας, Παιδαγωγική Σχολή ΑΠΘ, [email protected]
Βαμβακίδου Ιφιγένεια, καθηγήτρια, Παιδαγωγική Σχολή ΑΠΘ, [email protected]
Θεοδωρόπουλος Νίκος, υπ. διδάκτωρ Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας ΕΚΠΑ, [email protected]
Καλαϊτζίδης Παντελής, δρ. Θεολογίας, Διευθυντής Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου-Ερευνητικό Κέντρο, [email protected]
Καμηλάκη-Πολυμέρου Αικατερίνη, ομότ. ερευνήτρια, πρώην Διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, [email protected]
Καραγιαννακίδης Διογένης, ΔΝ δικηγόρος, Πρόεδρος Δ.Σ. Ε.Γ.Τ.Π., [email protected]
Καραμανωλάκης Βαγγέλης, καθηγητής, ΕΚΠΑ, Πρόεδρος ΔΣ ΑΣΚΙ, [email protected],
Καρπόζηλος Κωστής, επίκουρος καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο, [email protected]
Κατσούρας Σταύρος, καθηγητής Μ.Ε. /δρ. Κοινωνιολογίας, [email protected]
Κουμπουρλής Γιάννης, αναπληρωτής καθηγητής, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Κρήτης, [email protected]
Κουρεμένος Νίκος, διδάσκων Θρησκειολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας / ερευνητικός εταίρος στην Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, [email protected]
Κουτσάφτης Γιάννης, εκδότης, μέλος ΔΣ Ε.Γ.Τ.Π., [email protected]
Κυρτάτας Δημήτρης, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, [email protected], 6977894060,
Νίκου Βαγγέλης, φιλόλογος, [email protected]
Παναγιωτίδης Σταύρος, δρ Ιστορίας, εντεταλμένος διδασκαλίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, [email protected]
Πετμεζάς Σωκράτης, ομότιμος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κρήτης, [email protected]
Πλουμίδης Σπυρίδων, καθηγητής, ΕΚΠΑ [email protected]
Ποταμιάνος Νίκος, ιστορικός, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών – ΙΤΕ, [email protected]
Πρασσά Αννίτα, δρ Ιστορίας, αρχειονόμος, Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, αν. προϊστ. Δ/νσης Συντονισμού Περιφερειακών Υπηρεσιών Γ.Α.Κ., [email protected],
Σκοτινιώτης Πάνος, νομικός και συγγραφέας, πρώην βουλευτής και αυτοδιοικητικός, [email protected]
Στάθης Παναγιώτης, ιστορικός, Πανεπιστήμιο Κρήτης, [email protected]
Χατζηιωσήφ Χρήστος, ομότιμος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κρήτης / ιστορικός [email protected]
