ΔιαΝΕΟσις: Τι μπορεί να κερδίσει η Ελλάδα από την ανάπτυξη του τουρισμού υγείας και τρίτης ηλικίας

Έσοδα εκατομμυρίων ευρώ ετησίως και δημιουργία εκατοντάδων χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας θα μπορούσε να επιφέρει στην Ελλάδα η ανάπτυξη του τουρισμού τρίτης ηλικίας και του τουρισμού υγείας, σύμφωνα με έρευνα της διαΝΕΟσις.

Όπως προκύπτει από την έρευνα, που εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής και ομάδα ερευνητών υπό τον συντονισμό του καθηγητή κοινωνικής και προληπτικής ιατρικής στο ΕΚΠΑ Γιάννη Τούντα, ο ιατρικός τουρισμός και ο τουρισμός τρίτης ηλικίας αποτελούν μια μεγάλη αγορά, που παραμένει ακόμα «μία ανεκμετάλλευτη ευκαιρία για τη χώρα μας».

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ερευνητικής ομάδας, αν όλα γίνονταν σωστά (υποδομές, θεσμικό πλαίσιο, εκπαίδευση) και το κράτος και οι επιχειρήσεις αποφάσιζαν να αναλάβουν σχετικές πρωτοβουλίες, ο τουρισμός τρίτης ηλικίας, η πώληση κατοικιών και η διαμονή μακράς διάρκειας ξένων τρίτης ηλικίας, ο ιατρικός τουρισμός και ο ιαματικός τουρισμός θα μπορούσαν συνολικά να προσθέσουν στο ΑΕΠ της χώρας 13,6 δισ. ευρώ, καθώς και 173.000 νέες θέσεις εργασίας σε διάστημα πέντε χρόνων. Ο τουρισμός ευεξίας, που απευθύνεται και σε νεότερους, μπορεί να αποφέρει περίπου άλλα τόσα: 13,5 δισ. ευρώ και 171.000 θέσεις εργασίας σε πέντε χρόνια.

Παράλληλα, αν η χώρα θέσει στόχο να κατακτήσει το 15% της αγοράς δεύτερης κατοικίας για Βορειοευρωπαίους συνταξιούχους, τότε θα χρειαστούμε 400.000 κατοικίες τα επόμενα 20 χρόνια. Πουλώντας (ή ενοικιάζοντας μακροχρόνια) 20.000 κατοικίες τον χρόνο και με τους νέους ιδιοκτήτες να περνούν κατά μέσο όρο 6 μήνες τον χρόνο στη χώρα μας, η επίδραση στο ΑΕΠ θα είναι πάνω από 5 δισ. ευρώ τον χρόνο, δημιουργώντας παράλληλα περίπου 60.000 νέες θέσεις εργασίας.

Τα χαρακτηριστικά των τουριστών τρίτης ηλικίας και των ασθενών τουριστών

Βάσει της έρευνας το 7,3% των ενηλίκων στην Ευρώπη δηλώνουν ότι θα ήθελαν να διαμείνουν στη νότια Ευρώπη μετά τη συνταξιοδότησή τους.

Ο μέσος Ευρωπαίος εκτιμάται ότι θα παραμείνει υγιής και δραστήριος για 8,3 έτη μετά την ηλικία των 65 ετών, ενώ οι ηλικιωμένοι ταξιδεύουν όλο και περισσότερο (η μόνη πληθυσμιακή ομάδα στην Ευρώπη που αυξάνει και τον αριθμό των ταξιδιών της και την ταξιδιωτική δαπάνη είναι οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών).

Παράλληλα οι τουρίστες τρίτης ηλικίας είναι πιο υγιείς σε σχέση με το παρελθόν, πιο ευκατάστατοι από ό,τι οι νεότεροι, ταξιδεύουν πιο συχνά, επιλέγουν πιο μακρινούς προορισμούς στους οποίους διαμένουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι άνθρωποι που ταξιδεύουν σε άλλες χώρες για ιατρικούς λόγους κάθε χρόνο κυμαίνονται από 5 μέχρι 14 εκατ., με ετήσιο τζίρο δεκάδων δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με το Global Wellness Institute περίπου το 7% όλων των εγχώριων και διεθνών ταξιδιών είναι για ιαματικό και ιατρικό τουρισμό.

Βάσει των στοιχείων που παρατίθενται στην μελέτη, το 2013 η Ταϊλάνδη προσέλκυσε 1,2 εκατ. ασθενείς, το Μεξικό 1 εκατ., οι ΗΠΑ 800.000, η Σιγκαπούρη 600.000 και η Ινδία 400.000, ενώ το 2015 η Τουρκία, με 42 διεθνώς πιστοποιημένα νοσοκομεία ιατρικού τουρισμού, ξεπέρασε τους 600.000 ασθενείς/τουρίστες. Η Ελλάδα προσελκύει περίπου 85.000 ασθενείς/τουρίστες ετησίως

Τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες της χώρας μας

Στα θετικά στοιχεία που παρουσιάζει η Ελλάδα ως προς τις προοπτικές ανάπτυξης των συγκεκριμένων μορφών τουρισμού συγκαταλέγονται τα εξής:

Αποτελεί ήδη μια μεγάλη τουριστική αγορά.
Διαθέτει πολλούς και καλούς γιατρούς.
Είναι μια ασφαλής χώρα, με μεγάλο ποσοστό γλωσσομαθών κατοίκων, τουριστικά αξιοθέατα και υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής.
Σε έρευνα της InterNations, η Ελλάδα τοποθετήθηκε το 2017 μεταξύ των 10 κορυφαίων ηλιόλουστων χωρών που επιλέγει κάποιος για να ζήσει μόνιμα.
Είναι σχετικά φτηνή.
Στις αδυναμίες της χώρας μας περιλαμβάνονται τα εξής:

Κακή ποιότητα υποδομών, ειδικά για άτομα με προβλήματα κινητικότητας.
Κακές υπηρεσίες των ΜΜΜ.
Ελλείψεις προσωπικού και υλικών και κακή οργάνωση στο δημόσιο σύστημα υγείας.
Αν και έχουμε πολλούς γιατρούς, δεν έχουμε αρκετούς νοσηλευτές.
Τα εμπόδια για επενδύσεις σε οικιστικά συγκροτήματα (γραφειοκρατία, χωροταξικοί κανονισμοί) παραμένουν μεγάλα.
Μόνο το 6,1% των ελληνικών ξενοδοχείων είναι σε θέση να προσφέρουν κάποια μορφή στοιχειώδους ιατρικής φροντίδας εντός των εγκαταστάσεών τους.
Από τις 822 πηγές θερμομεταλλικών νερών που υπάρχουν στην Ελλάδα μόνο 123 έχουν καταθέσει φάκελο στο υπουργείο Τουρισμού και μόνο οι 48 έχουν λάβει αναγνώριση.
Προτάσεις

Η έρευνα καταλήγει σε μια σειρά από προτάσεις και εργαλεία για μια στρατηγική ανάπτυξης του τουρισμού τρίτης ηλικίας και του τουρισμού υγείας στην Ελλάδα:

Αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για τον ιατρικό τουρισμό (υπάρχει ΚΥΑ από το 2013 που δεν εφαρμόζεται).
Αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που εμποδίζει τις μεγάλες επενδύσεις σε οργανωμένα συγκροτήματα κατοικιών εκτός σχεδίου πόλης, που περιλαμβάνουν και υπηρεσίες ψυχαγωγίας και υγείας.
Να βελτιωθούν σημαντικά οι υπηρεσίες και οι υποδομές εξυπηρέτησης, μετακίνησης, πρόσβασης και ασφάλειας σε όλες τις περιοχές υποδοχής τουριστών τρίτης ηλικίας.
Οι υπηρεσίες υγείας της χώρας και οι υποδομές των υπαρχόντων μονάδων πρέπει να αναβαθμιστούν.
Να μπορούν να αδειοδοτούνται ιατρικές υπηρεσίες μέσα στις τουριστικές υποδομές.
Να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για τη δυνατότητα επέκτασης της τουριστικής περιόδου σε περιοχές εκτός των αστικών κέντρων.
Να επιδιωχθεί και να διευκολυνθεί η απόκτηση διεθνούς πιστοποίησης για τις μονάδες ιατρικού τουρισμού.
Να διευκολυθνούν οι διαδικασίες έγκρισης βίζας για μακρόχρονη παραμονή σε άτομα τρίτης ηλικίας.
Να προωθηθούν εξειδικευμένα προγράμματα εκπαίδευσης-κατάρτισης για το εμπλεκόμενο προσωπικό στον τουρισμό τρίτης ηλικίας.
Να ιδρυθεί Εθνικό Συμβούλιο Τουρισμού Υγείας.
Να δημιουργηθούν cluster σε κάθε προορισμό που επιθυμεί να γίνει προορισμός τουρισμού τρίτης ηλικίας.
Destination branding & marketing για κάθε προορισμό.
Το υπουργείο Τουρισμού θα πρέπει να συνεχίσει να δίνει έμφαση στην ανάδειξη της Ελλάδας σε κορυφαίο, ασφαλή προορισμό 365 ημέρες τον χρόνο.
O EOT να συνεχίσει να συμμετέχει σε διεθνείς εκθέσεις για την προβολή του τουρισμού μακράς διαμονής/παραχείμασης και να συνάπτει διακρατικές δράσεις συνεργασίας.
Εκτεταμένη τεχνική βοήθεια και υποστήριξη στους δήμους για να προσελκύσουν επενδύσεις ιδιωτικού κεφαλαίου και να αναπτύξουν τουρισμό τρίτης ηλικίας.