Το ενδεχόμενο επιβολής έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει η Κομισιόν, καθώς οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης ενόψει του χειμώνα.
H Κομισιόν ενημέρωσε τους υπουργούς Οικονομικών της ΕΕ, κατά τη συνεδρίασή τους την Παρασκευή (9.10.2026) στο Λουξεμβούργο, ότι θα αξιολογήσει τη σκοπιμότητα και τις πιθανές επιπτώσεις ενός κοινού ευρωπαϊκού φόρου στα έκτακτα κέρδη του ενεργειακού κλάδου, ώστε να στηριχτούν νοικυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται από την ενεργειακή κρίση, όπως αναφέρουν πληροφορίες του Bloomberg.
Η άνοδος των ενεργειακών τιμών συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν και τις διαταραχές στη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, που έχουν προκαλέσει σημαντικές ανατιμήσεις σε προϊόντα όπως το ντίζελ, ενώ την ίδια στιγμή, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαθέτουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια για τη χρηματοδότηση νέων μέτρων στήριξης.
Το «χτύπημα» που είχε προηγηθεί
Όπως αναφέρουν οι ίδιες πληροφορίες, Γερμανία, Πορτογαλία, Ισπανία, Αυστρία, Ιταλία και Πολωνία είχαν ζητήσει με επιστολή τους μέσα στο 2026 από την Κομισιόν να προτείνει φόρο στα υπερκέρδη, προκειμένου να περιοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, υποστήριξε ότι τα διυλιστήρια και οι πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από την κρίση, ενώ οι καταναλωτές επωμίζονται το κόστος, ζητώντας από την Κομισιόν να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις. Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι ούτε η Γαλλία αντιτίθεται στην πρωτοβουλία.
Ωστόσο, δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των κρατών – μελών. Ο Ευρωπαίος επίτροπος για το Κλίμα, Χόπκε Σποέστρα, αναγνώρισε ότι η επιβολή ενός τέτοιου φόρου παρουσιάζει δυσκολίες, επισημαίνοντας πως αρκετές χώρες αντιτίθενται στην πρόταση.
Αντίθετος σε μια ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση εμφανίστηκε και ο αρμόδιος Επίτροπος της Κομισιόν για την Ενέργεια, Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος δήλωσε στο Bloomberg ότι η Κομισιόν μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη μοντέλων και στην ανταλλαγή καλών πρακτικών, αλλά οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να ληφθούν από τα ίδια τα κράτη – μέλη.
Η διαφορά με τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η ΕΕ είχε εφαρμόσει αντίστοιχη παρέμβαση κατά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, επιβάλλοντας ανώτατο όριο εσόδων σε παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας με χαμηλό λειτουργικό κόστος, όπως οι μονάδες αιολικής και ηλιακής ενέργειας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Χόπκε Σποέστρα, τα έσοδα από το μέτρο υπολείφθηκαν σημαντικά της αρχικής εκτίμησης για 50 δισ. ευρώ, ενώ προέκυψαν δικαστικές διαμάχες που εξακολουθούν να απασχολούν την ΕΕ.
Η μείωση του ενεργειακού κόστους αναμένεται να αποτελέσει βασικό θέμα της Συνόδου Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα. Στο δημοσίευμα επισημαίνεται ότι οι δυνατότητες παρέμβασης παραμένουν περιορισμένες, καθώς η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Η Κομισιόν έχει ήδη διευκρινίσει ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να εφαρμόσουν μέτρα περιορισμού των υπερκερδών σε εθνικό επίπεδο. Προς το παρόν, η επιβολή κοινού ευρωπαϊκού φόρου παραμένει υπό εξέταση, χωρίς να έχει παρουσιαστεί συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση.
