Σε μια νέα προειδοποίηση προς τα κράτη – μέλη της προχώρησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ενεργειακή επάρκεια του χειμώνα και προτείνοντας μέτρα ακόμα και για τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης, την ώρα που τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν χαμηλότερα από τα αντίστοιχα περσινά επίπεδα και οι διεθνείς τιμές δέχονται νέες πιέσεις.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει τονίσει πολλάκις πως το ζήτημα συνδέεται πλέον με τρεις βασικές παραμέτρους: την επάρκεια του ενεργειακού εφοδιασμού (και του φυσικού αερίου), τη συγκράτηση του κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας. Η επιστολή του επιτρόπου Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με την οποία ζητείται να συνεχιστούν τα μέτρα περιορισμού της ζήτησης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας «για όσο διάστημα είναι απαραίτητο», έρχεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές.
Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 70%, σχεδόν 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, ενώ η τιμή αναφοράς TTF κινείται γύρω από τα 72 ευρώ ανά MWh.
Η περίπτωση της Ελλάδας
Στην Αθήνα, η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί τα τελευταία χρόνια βασικό θέμα της κυβερνητικής πολιτικής, καθώς το υψηλό κόστος έχει συμπαρασύρει το κόστος ζωής, κάνοντας την ακρίβεια ένα από τα βασικότερα προβλήματα της καθημερινότητας των πολιτών. Η Ελλάδα έχει ενισχύσει τη δυνατότητα εισαγωγής LNG, έχει επενδύσει στη διασύνδεση των ενεργειακών δικτύων και επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Η κυβερνητική προσέγγιση στηρίζεται παράλληλα στην περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αλλά και στην ενίσχυση των δικτύων και των υποδομών αποθήκευσης που απαιτούνται για την ενσωμάτωση περισσότερης πράσινης ενέργειας στο σύστημα.
Το ζήτημα των τιμών παραμένει, ωστόσο, κρίσιμο. Μια νέα άνοδος του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να μεταφερθεί στην ηλεκτροπαραγωγή και, μέσω της λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού, να επηρεάσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι, σε περιόδους έντονων ανατιμήσεων, απαιτείται ευρωπαϊκή αντιμετώπιση του προβλήματος, παράλληλα με τα εθνικά μέτρα στήριξης. Η συζήτηση που ανοίγει εκ νέου στις Βρυξέλλες αφορά επομένως όχι μόνο την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτές θα αγοραστούν, τον χρόνο των αγορών και το τελικό κόστος για τους καταναλωτές.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Κομισιόν προειδοποιεί ότι μια επιθετική προσπάθεια πλήρωσης των αποθηκών σε μια ήδη περιορισμένη διεθνή αγορά LNG θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω τις τιμές.
Για την ελληνική κυβέρνηση, η εξίσωση είναι συνεπώς διπλή: ασφάλεια εφοδιασμού χωρίς υπερβολικό κόστος και παράλληλη επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Τα προτεινόμενα μέτρα για τα χειμώνα
Τα μέτρα που εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως η μείωση της κατανάλωσης στις ώρες αιχμής, η αξιοποίηση έξυπνων μετρητών και δυναμικών τιμολογίων, ο περιορισμός της θέρμανσης στα δημόσια κτίρια και η μείωση του περιττού φωτισμού, παραπέμπουν σε πρακτικές που είχαν χρησιμοποιηθεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.
Δεν πρόκειται, τουλάχιστον με βάση την παρούσα κατεύθυνση της Κομισιόν, για υποχρεωτικά μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, αλλά για εργαλεία που μπορούν να μειώσουν τη ζήτηση στις κρίσιμες ώρες και κατ’ επέκταση την ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες φυσικού αερίου.
Το κρίσιμο μέτωπο για την κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι πλέον να διατηρηθεί η ενεργειακή επάρκεια χωρίς να επιστρέψει η Ευρώπη σε συνθήκες ακραίας ενεργειακής πίεσης, ενώ παράλληλα να προστατευθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από μια νέα μεγάλη αύξηση του κόστους.
Και αυτό ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι, υπό τις σημερινές συνθήκες, η επίτευξη πληρότητας των αποθηκών φυσικού αερίου στο 80% μπορεί να είναι επαρκής για την ασφάλεια εφοδιασμού του χειμώνα, αφήνοντας περιθώριο για πιο σταδιακές αγορές και αποφυγή ενός νέου ράλι στις διεθνείς τιμές.
