Μεγάλες θερμοκρασιακές αντιθέσεις παρουσιάζει αυτή την περίοδο η Μεσόγειος Θάλασσα, με τη Δυτική Μεσόγειο να καταγράφει ρεκόρ θερμοκρασιών, σε αντίθεση με το ψυχρότερο Αιγαίο.
Τα νέα ρεκόρ θερμοκρασίας της θάλασσας έρχονται σε συνέχεια των πολύ υψηλών θερμοκρασιών της ατμόσφαιρας που επικράτησαν το καλοκαίρι του 2026.
Ενδεικτικά, στη Γαλλία η μέση θερμοκρασία του καλοκαιριού ήταν κατά 3,5 °C υψηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020, στην Ελβετία κατά 3,2 °C, στην Ιταλία κατά 2,8 °C, ενώ στην Ελλάδα κατά 0,9 °C.
Η ανάλυση της Σοφίας Δαρμαράκη, φυσικού ωκεανογράφου με εξειδίκευση στην ανάλυση ακραίων φαινομένων θερμοκρασίας στον ωκεανό, για το Climatebook.gr, αποτυπώνει την εικόνα που παρουσίαζε την προηγούμενη εβδομάδα η λεκάνη της Μεσογείου, αναδεικνύοντας τις σημαντικές θερμοκρασιακές διαφορές μεταξύ των επιμέρους θαλασσών της.
Ζεστή Δυτική Μεσόγειος
Από τη μία πλευρά, η Δυτική Μεσόγειος παρουσιάζει θετικές θερμοκρασιακές αποκλίσεις της τάξης των +1 έως +3 °C σε σχέση με τον μέσο όρο για την εποχή (Εικόνα 1).
Εικόνα 1. Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας σε σχέση με την μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 στην περιοχή της Μεσογείου από δορυφορικές μετρήσεις στις 12/10/2026. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.
Όπως φαίνεται και στην εικόνα, οι θερμοκρασιακές αποκλίσεις αυξάνονται καθώς κινούμαστε από την Ιταλία προς την Ισπανία. Από τους +1,8 °C στη Σικελία (Τυρρηνική Θάλασσα), η απόκλιση φτάνει τους +3,1 °C στην περιοχή της Βαλένθια, κοντά στις Βαλεαρίδες Νήσους, σε σχέση με τα κανονικά για την εποχή επίπεδα.
Μάλιστα, εκτιμάται ότι αυτές οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες της θάλασσας συνέβαλαν στην ενίσχυση των πρόσφατων καταιγίδων στην περιοχή της Καταλονίας, παρέχοντας πρόσθετη θερμότητα και υγρασία στην ατμόσφαιρα.
Ο μηχανισμός που οδήγησε στην κακοκαιρία είναι ασυνήθιστος για την περιοχή:
Οι καταιγίδες οργανώθηκαν σε ένα εκτεταμένο σύστημα, το οποίο παρουσίασε χαρακτηριστικά που θυμίζουν τα αρχικά στάδια σχηματισμού ενός τροπικού κυκλώνα. Σύμφωνα με Ισπανούς μετεωρολόγους, πρόκειται για ένα ασυνήθιστο φαινόμενο για τα δεδομένα της Μεσογείου, το οποίο χρήζει περαιτέρω επιστημονικής διερεύνησης.
Οι επιπτώσεις της κακοκαιρίας στην Καταλονία ήταν σημαντικές. Δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις πλημμύρες που σημειώθηκαν στις αρχές Οκτωβρίου. Παράλληλα, κατοικίες, καταστήματα, αυτοκίνητα και δημόσιες υποδομές πλημμύρισαν ή υπέστησαν ζημιές.
Στις 6 Οκτωβρίου, η κυβέρνηση της Καταλονίας ανακοίνωσε πακέτο έκτακτων μέτρων ύψους 75 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την αποκατάσταση των ζημιών και τη στήριξη των δήμων και των επιχειρήσεων που επλήγησαν.
Πιο κρύο το Αιγαίο
Στον αντίποδα της Δυτικής Μεσογείου βρίσκεται το Αιγαίο, όπου οι πολύ ισχυροί βοριάδες των τελευταίων ημερών αποτυπώνονται χαρακτηριστικά στις θερμοκρασίες της θάλασσας.
Αυτή την περίοδο, το Αιγαίο καταγράφει έναν από τους χαμηλότερους μέσους όρους θερμοκρασίας της θάλασσας από την αρχή του 2026, με τις θερμοκρασίες να κυμαίνονται περίπου 0,2 °C – 0.4°C κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα (Εικόνα 2).
Εικόνα 2: Ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στη Δυτική Μεσόγειο (αριστερά) και το Αιγαίο (δεξιά) από δορυφορικές μετρήσεις. Η μέση ημερήσια θερμοκρασία της κάθε λεκάνης από το 1982 μέχρι και το 2025, παρουσιάζεται με διακεκομμένη μαύρη γραμμή, ενώ οι ημερήσιες τιμές από την αρχή του 2026 με συνεχές μαύρο και κόκκινο χρώμα. Πηγή δεδομένων: Marine/Copernicus. Επεξεργασία & Οπτικοποίηση δεδομένων: climatebook.gr.
Οι βοριάδες που πνέουν στην περιοχή ευνοούν, κοντά στις ακτές, την ανάδυση ψυχρότερων υδάτων από τα βαθύτερα στρώματα προς την επιφάνεια. Παράλληλα, οι ψυχρές αέριες μάζες που διέρχονται πάνω από τη θάλασσα ενισχύουν την απώλεια θερμότητας από την επιφάνειά της προς την ατμόσφαιρα.
