Λογοτεχνία. Μία λέξη τόσο μαγική, που κρύβει μια τεράστια δύναμη μέσα μας. Τη δύναμη, η οποία ξυπνάει τη φαντασία μας, διευρύνει τους ορίζοντές μας και το κυριότερο, μέσω των γεγονότων που προβάλει, μας κάνει καλύτερους και πιο μορφωμένους ανθρώπους. Μέσα από τα λάθη των ηρώων, μαθαίνουμε κι εμείς, ερχόμαστε στη θέση τους, αναρωτιόμαστε: «Τι θα έκανα εγώ αν βρισκόμουν σε μία παρόμοια κατάσταση;». Επίσης, μία πολύ ενδιαφέρουσα διάσταση της λογοτεχνίας, είναι η σχέση των εφήβων και γενικότερα των μαθητών με αυτή.
Όπως όλοι γνωρίζουμε, από τη βρεφική μας ηλικία, ερχόμαστε σε επαφή με κάποιο βιβλίο. Έτσι, μαθαίνουμε τα πρώτα μας γράμματα και αρχίζουμε να σκιαγραφούμε τους χαρακτήρες που συμμετέχουν στην κάθε ιστορία. Όσο περνούν τα χρόνια, ερχόμαστε σε επαφή με βιβλία, τα οποία έχουν περισσότερα γράμματα, παρά εικόνες, αντίθετα με τα βρεφικά μας βιβλία, τα οποία έβριθαν εικόνων. Καθώς συμβαίνει αυτό, τα περισσότερα παιδιά εγκαταλείπουν την ανάγνωση, αφού πιστεύουν πως αν ένα βιβλίο δεν έχει εικόνες, δεν είναι ενδιαφέρον. Στην πραγματικότητα όμως, η έλλειψη εικόνων είναι αυτή που προσδίδει στο βιβλίο αυτή τη γλαφυρότητα και τη ζωντάνια, από τις οποίες χαρακτηρίζεται η λογοτεχνία συνήθως, καθώς χωρίς τις εικόνες έχουμε τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε με τη φαντασία μας δικές μας. Υπάρχουν βέβαια και παιδιά, τα οποία στην ηλικία της προ εφηβείας και της εφηβείας, το κατανοούν αυτό, οπότε διαβάζουν πάρα πολλά βιβλία. Γι’ αυτό χαρακτηρίζονται ως «βιβλιοφάγοι»! Συμπερασματικά, η αγάπη για τη λογοτεχνία, επηρεάζεται κατά ένα μέρος από την αντίληψη του κάθε παιδιού για την πραγματική ερμηνεία της λογοτεχνίας.
Άλλος ένας παράγοντας, ο οποίος επηρεάζει τη σχέση των μαθητών με τη λογοτεχνία, είναι το λεγόμενο «χάσιμο γενεών». Είναι ευρέως γνωστό το γεγονός ότι παλαιότερα τα παιδιά και οι έφηβοι όταν είχαν ελεύθερο χρόνο, έβρισκαν καταφύγιο σε κάποιο βιβλίο. Έτσι, παρασέρνονταν στην πλοκή των διαφορετικών, κάθε φορά, ιστοριών, με αποτέλεσμα να τελειώνουν ολόκληρο το βιβλίο μέσα σε μία μέρα! Αυτή τη συνήθεια όμως, την έχουμε λησμονήσει με την πάροδο του χρόνου, καθώς η τεχνολογία έχει εξελιχθεί τόσο πολύ, που πλέον ακόμα και στον ελεύθερό μας χρόνο, βρίσκουμε καταφύγιο μπροστά σε μία οθόνη. Αντίκτυπο αυτού, είναι το γεγονός ότι πλέον έχουμε ξεχάσει πως είναι να αγγίζουμε τις σελίδες ενός βιβλίου, να αφουγκραζόμαστε τα διάφορα νοήματα που προσπαθεί να μας περάσει και το κυριότερο να αφήνουμε την φαντασία μας να καλπάσει ελεύθερη.
Τέλος, σημαντικό ρόλο στη σχέση των μαθητών με τη λογοτεχνία, παίζει η επιρροή που ασκεί το σχολείο. Λόγου χάριν, με τη διδασκαλία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στα σχολεία, τα περισσότερα παιδιά αποκτούν ερεθίσματα, που τα προτρέπουν να βυθιστούν μέσα στον μαγικό κόσμο των διάφορων κειμένων, εμβαθύνοντας στον χαρακτήρα του κάθε ήρωα, στα πρότυπα που προβάλλονται, καθώς και στα γεγονότα που διαδραματίζονται μέσα στην ιστορία. Καταλήγοντας, η διδασκαλία της λογοτεχνίας, βοηθάει τους μαθητές να αναγνωρίζουν τους διάφορους χαρακτήρες των ανθρώπων με τους οποίους συναναστρέφονται, να γνωρίζουν ποιο είναι το σωστό και ποιο το λάθος, αλλά και να αντιμετωπίζουν τις δύσκολες καταστάσεις που βιώνουν καθημερινά.
Περνώντας στα είδη των λογοτεχνικών βιβλίων, βλέπουμε πως είναι τόσα πολλά, που κυριολεκτικά δεν μπορούμε να ορίσουμε μόνο ένα ως αγαπημένο μας. Ενδεικτικά, κάποια από αυτά είναι: αστυνομικά, μυστηρίου, βιογραφίες, ελληνική πεζογραφία, ποιητικά, εφηβικά, ιστορικά, μυθιστορήματα, ξένη πεζογραφία, βιογραφίες, περιπέτειας, επιστημονικής φαντασίας και άλλα. Οι περισσότεροι μαθητές, του Δημοτικού κυρίως, επιλέγουν συνήθως βιβλία που συγκαταλέγονται στις κατηγορίες της περιπέτειας, της επιστημονικής φαντασίας και πιο σπάνια τα εφηβικά. Όσον αφορά τους μαθητές που βρίσκονται στην εφηβεία, επιλέγουν συνήθως αστυνομικά βιβλία, βιβλία μυστηρίου, εφηβικά και πιο σπάνια ιστορικά, μυθιστορήματα ή βιβλία που συγκαταλέγονται στην κατηγορία της ελληνικής πεζογραφίας. Βέβαια, το είδος ή τα είδη των βιβλίων που επιλέγει κάποιος, όχι μόνο μαθητής, εξαρτάται και από την πνευματική ωριμότητά του, επειδή είναι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που καθορίζουν πιο είναι το κατάλληλο βιβλίο για έναν άνθρωπο.
Κατά τη γνώμη μου, δεν μπορούμε να πούμε με ακρίβεια αν η σχέση των εφήβων και των παιδιών με τη λογοτεχνία, στις μέρες μας, είναι καλή, αφού αυτό εξαρτάται από την κρίση του κάθε εφήβου και του κάθε παιδιού για την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων. Προσωπικά, αγαπώ τη λογοτεχνία, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, στον ελεύθερό μου χρόνο βυθίζομαι στις πλοκές τον διάφορων ιστοριών, δημιουργώντας δικές μου εικόνες, οπότε με αυτόν τον τρόπο περνάω ευχάριστα αυτές τις ώρες. Τέλος, επιλέγω να διαβάζω βιβλία που συγκαταλέγονται στην εφηβική λογοτεχνία, στα ιστορικά, στα μυθιστορήματα και σπανιότερα στα ποιητικά.
Εν κατακλείδι, θα πρέπει να κατανοήσουμε πως κανένα υλικό αγαθό δεν είναι πολυτιμότερο από τα βιβλία!
