Του Κώστα Σπανού, εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου»
Ολοκληρώνοντας τις οικογένειες της Ζαγοράς, του 1662, οι οποίες αναφέρονται στον ιεροσολυμιτικό κώδικα 509, θα παρουσιάσω τις οικογένειες των άλλων δύο ενοριών της: της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και της Αγίας Παρασκευής. Στην πρώτη ενορίαα αναφέρονται 7 οικογένειες αφιερωτών και στη δεύτερη 8. Συνολικά από τις τρεις συνοικίες αναφέρονται 30 οικογένειες αφιερωτών.
Μεταξύ των αφιερωτών της ενορίας του Σωτήρος περιλαμβάνονται δύο δύο μετανάστες: Ο Παναγιώτης Αρβανίτης, δηλαδή Ηπειρώτης, και ο Ευστάθιος Κασσαντρινός, από την Κασσανδρα της Χαλκιδικής. Ένας από τους ενορίτες είναι πλοίαρχος, ο πρώτος γνωστός Ζαγοριανός πλοίαρχος, ο Αποστόλης Αραμπατζής ρεΐζης [< τουρ. reis· πλοίαρχος, καπετάνιος]. Μεταξύ των ονομάτων των γυναικών αναφέρεται και ένα σπάνιο: Ροδάμη < Ροδαμνη, το οποίο είναι το όνομα της ηρωίδας του ιπποτικού μυθιστορήματος Λίβιστρος και Ροδάμνη. Το βαφτιστικό αυτό το συνάντησα στους κώδικες των θεσσαλικών μονών από τον 16ο έως τον 18ο αι. 18 φορές (7 στο Πήλιο, 9 στον Αλμυρό και 2 στην Καρδίτσα).
Στην ενορία της Αγίας Παρασκευής το όνομα δύο αφιερωτών προξενεί το ενδιαφέρον: Βέργος Νομικός και Ιωάννης Νομικός. Το νομικός, σύμφωνα με το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής του Εμμ. Κριαρά σημαίνει κατώτερος αξιωματούχος. Ο αξιωματούχος αυτός αναφέρεται για πρώτη φορά στη Ζαγορά στην απογραφή των Οθωμανών του 1506, η οποία θα δημοσιευθεί στον φθινοπωρινό τόμο (82) τόμο του Θεσσαλικού Ημερολογίου.
Μεταξύ των γυναικείων βαφτιστικών περιλαμβάνεται και το μοναδικό Κράτω, υποκοριστικό του ονόματος Κρατητήρα. Στο προαναφερόμενο Λεξικό του Κριαρά, η κρστητήρα ήταν ένα είδος πέτρας, κάτι σαν φυλαχτό των έγκυων γυναικών που απέτρεπε την αποβολή. Το βαφτιστικό αυτό αναφέρεται στο Πήλιο, τον Αλμυρό, στη Σκιάθο και στη Σκόπελο.
α) Ενορία του Σωτήρος.
+ Ιωάννης, οι γονοί Παντελής και Μαλάμω, η γυνή αρετή, υιοί Δημήτριος, Άγγελος, Στεριανός, Γεώργης.
+ Δημήτριος, οι γονοί Βέργος, Αφέντω, η γυνή Ασημίτζα, υιοί Σωτήρης, Νικόλας, Κρυστάλλης, Ασημίτζα.
+ Αποστόλης Αραμπατζής ρεΐζης, μήτηρ Σταμούλω, η γυνή Ζαχάρω, υιοί Νικολής, Κυριαζής.
+ Αποστόλης ιερεύς, οι γονοί Ιωαννίκιος μοναχός, Ευγενού, Ζαχάρου, υιοί Στάθης, Αφέντω.
+ Παναγιώτης Αρβανίτης, οι γονοί Νίκος και Σταμούλω, η γυνή Μαλάμω, θυγ[άτηρ] Βασιλική, αδέλ[φια] Αποστόλης, Ιωάννης.
+ Ευστάθιος Κασσαντρινός, οι γονοί Παρθένιος μοναχός, οι γονοί Αυγουστίνα, η γυνή Χρυσούδα, υιοί Αλέξανδρος και Συνοδία.
+ Νικολός της Ροδάμης, η γυνή Σταμούλω, υιοί Κωσταντής, Αλεξάνδρα, Ιωάννης μπακή [υπόλοιπο].
β) Ζαγορά, ενορία της Αγίας Παρασκευής Ζαοράς.
+ Γεώργιος, οι γονοί Παναγιώτης ιερεύς και Αννούδα, η γυνή Κουμπίτζα.
+ Αλέξανδρος, οι γονοί Άρχω, Βέργος Νομικός και Μαλίνα, η γυνή Κράτω.
+ Νικόλαος, οι γονοί Ιωάννης Νομικός και Ζαφείρω, η γυνή Σταμούλω, υιοί Αλεξανδρής, Συνοδία.
+ Στάθης, οι γονοί Σταμάτης και Αγγέλω, Κομπίτζα, θυγ[άτηρ] Σεραγίνα.
+ επίτροπος Σταμάτηε, η γυνή Ζαχάρω, υιοί Κυριανής, Αλεξανδρής.
+ Αγαπητός, οι γονοί Ιωάννης και Σταμούλω, η γυνή Μαρούδα.
+ Αποστόλης του Καρέλου, η γυνή Αλεξάνδρα, υιοί Νικολής, Ασημίτζα, Συνοδία.
+ επίτρο[πος] Αλέξιος Μίχου, η γυνή Χρυσούδα, παίδες Νικ[ό]λας, Γεώργης, Παναγιώτης, Αννούδα, Ζαφείρα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1) Κώστας Σπανός, «Οι θεσσαλικοί οικισμοί στον ιεροσολυμιτικό κώδικα 509 (1649-1669)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 40 (Λάρισα 2001) 341-342
2) Κώστας Σπανός, Λεξικό των θεσσαλικών βαφτιστικών ονομάτων, 15ος-19ος αι., Λάρισα 2018, 135 (Κρατητήρα), 190 (Ροδάμνη).
www.thessaliko.gr
