«Τα ΕΑΣΑΔΙΑ Μέρες δοσιλογισμού στον Βόλο» είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του συγγραφέα και δημοσιογράφου Θανάση Βογιατζή, που παρουσιάζεται το Σάββατο 21 Οκτωβρίου στο «Μεταξουργείο» στις 7 το απόγευμα.
Θα μιλήσουν ο Κώστας Σκολαρίκος ιστορικός, από το τμήμα Ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, ο Γιάννης Παπαρίζος από την Τ.Ε. Βόλου του ΚΚΕ και ο συγγραφέας του βιβλίου Θανάσης Βογιατζής. Θα διαβάσει η Μαρία Καζανίδου.
Όπως έγινε γνωστό, «το βιβλίο του Θ. Κ. Βογιατζή σκιαγραφεί τη δράση του Εθνικού Αγροτικού Συνδέσμου Αντικομμουνιστικής Δράσης (ΕΑΣΑΔ), μιας ένοπλης δωσιλογικής οργάνωσης στην περιοχή του Βόλου, μέσα από τα δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής, προσωπικές μαρτυρίες, αρχειακές πηγές και τη σχετική βιβλιογραφία. Βέβαια, ο συγγραφέας, προσπαθώντας να φωτίσει τη δράση του ΕΑΣΑΔ, μας εντάσσει στην ιστορία του εργατικού κινήματος στο Βόλο, στις συνθήκες που επικράτησαν έπειτα από την τριπλή φασιστική Κατοχή, στη δράση του ΚΚΕ και των ΕΑΜικών οργανώσεων.
Η έρευνα του συγγραφέα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «τοπική», με την έννοια ότι διατηρεί τη σχετική της αυτονομία από τα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην υπόλοιπη χώρα, δίχως ωστόσο να τα παραγνωρίζει ή να τα παραμερίζει. Αντίθετα, κινείται στο δικό τους γενικό πλαίσιο. Αυτό που αποδεικνύει η συγκεκριμένη έρευνα είναι ότι και στο Βόλο εκφράστηκαν (πώς θα μπορούσε εξάλλου να γίνει κι αλλιώς;) οι γενικότερες τάσεις εξέλιξης του απελευθερωτικού κινήματος, της ταξικής πάλης στη χώρα μας. Με αυτή την έννοια, η παρούσα έρευνα, πέρα από πολλά στοιχεία που συνδέονται με την ιστορία του Βόλου και του εργατικού και ΕΑΜικού κινήματος, προσφέρει και στοιχεία που συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση της ταξικής πάλης στη διάρκεια της δεκαετίας του 1940.
Η εργατούπολη του Βόλου, έπειτα από την επιβολή της τριπλής φασιστικής Κατοχής, με την πρωτοβουλία των κομμουνιστών, έγινε γρήγορα ένα από τα επίκεντρα του ΕΑΜικού κινήματος. Η πάλη της ΕΑΜικής Αντίστασης στηρίχτηκε στις μεγάλες παραδόσεις του εργατικού και του κομμουνιστικού κινήματος που είχαν συμβάλλει και στη διαμόρφωση αλύγιστων ταξικών συνδικαλιστών. Η ΕΑΜική Αντίσταση ξεκίνησε από τα εργοστάσια και απλώθηκε σε κάθε πτυχή της ζωής της πόλης, λαμβάνοντας και ένοπλη μορφή μέσα από τη συγκρότηση του τοπικού ΕΛΑΣ.
Ως αποτέλεσμα, στο εύφορο έδαφος του Βόλου, γρήγορα ο πολιτικός και ταξικός συσχετισμός δυνάμεων διαμορφώθηκε εις βάρος των αστικών δυνάμεων. Το γεγονός αυτό, όπως και η ανατροπή του συσχετισμού δύναμης σε πανελλαδικό επίπεδο, αλλά και η διαφαινόμενη ήττα των δυνάμεων του Άξονα τροφοδότησαν τις πρώτες οργανωμένες αντιδράσεις της αστικής τάξης κατά τη διάρκεια του 1943.
Ο Θ. Κ. Βογιατζής, παραθέτοντας αρχειακές πηγές και άλλα ιστορικά ντοκουμέντα, αναδεικνύει την ταξική ταυτότητα των πρωτοβουλιών εναντίον της ΕΑΜικής Αντίστασης, στις οποίες πρωτοστάτησαν ως εμπνευστές, χρηματοδότες και καθοδηγητές, οι μεγαλοβιομήχανοι του Βόλου, έχοντας στραμμένο το βλέμμα και στην επόμενη μέρα, δηλαδή στην τύχη της αστικής εξουσίας, έπειτα από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων.
Εξίσου αποκαλυπτική είναι η έρευνα σχετικά με τη διασύνδεση των τοπικών πρωτοβουλιών με τους αστούς πολιτικούς, συνεργάτες των Γερμανών και μη, που έδρευαν στην Αθήνα. Η ένταξη του ΕΑΣΑΔ σε ένα πανελλαδικό σχέδιο αντιμετώπισης της ΕΑΜικής Αντίστασης και διάσωσης της αστικής εξουσίας, αποδεικνύεται και από τη στενή σχέση που διαμορφώθηκε ανάμεσα στον ΕΑΣΑΔ και τον ΕΔΕΣ, ο οποίος και τροφοδότησε τον πρώτο με τα σημαντικότερα στρατιωτικά στελέχη του στην περιοχή.
