Το Αθανασάκειο Μουσείο, ένα από τα παλαιότερα μουσεία της χώρας, ιδρύθηκε το 1909 με δωρεά του συντοπίτη μας Αλεξίου Αθανασάκη, με αρχικό σκοπό να στεγάσει τις περίφημες γραπτές στήλες της Δημητριάδος, που ήλθαν στο φως με τις ανασκαφές του Απόστολου Αρβανιτόπουλου, και στη συνέχεια να περισυλλέξει τις αρχαιότητες από ολόκληρο τον θεσσαλικό χώρο. Η ανακοίνωση των εγκαινίων έγινε σε αθηναϊκές εφημερίδες της εποχής, τις οποίες εντοπίσαμε * και μελετήσαμε παρά τις δυσκολίες της γλώσσας. Εκκινώντας τη μελέτη από τους τίτλους αναφέρουμε ότι ως προμετωπίδα επιτελούν ένα βαρυσήμαντο ρόλο στην παρουσίαση των ειδήσεων, καθώς συνοψίζουν και σχηματοποιούν την αναπαράσταση της επικαιρότητας. Παρουσιάζουμε στη συνέχεια τους τίτλους των οκτώ εφημερίδων που μελετήσαμε αναδεικνύοντας την προστιθέμενη αξία τους στην απεικόνιση των γεγονότων.
Αθήναι: « Ο Διάδοχος εις τον Βόλον. Τα εγκαίνια του Μουσείου»
Ακρόπολις: «Τα εγκαίνια του Αθανασάκειου Μουσείου. Ο Λόγος του Διαδόχου»
Εμπρός: «Το Αθανασάκειον Μουσείον. Τα σημερινά εγκαίνια Αυτού. Η άφιξις του Διαδόχου»
Εστία: «Ο Διάδοχος περί των αρχαιοτήτων. Τα εγκαίνια του Θεσσαλικού Μουσείου. Ο Λόγος του κ. Στάη. Αι ζωγραφίαι των Παγασών».
Καιροί: «Ο κ. Στάης εις Βόλον. Επίσκεψις εις τα σχολεία και το Μουσείον».
Νέον Άστυ: «Τα εγκαίνια του Μουσείου Βόλου».
Σκριπ: «Η υποδοχή του Διαδόχου εις τον Βόλον».
Χρόνος: «Η χθεσινή υποδοχή του Διαδόχου εν Βόλω. Τα εγκαίνια του Μουσείου».
Η πόλη του Βόλου βρισκόταν σε γιορτινή διάθεση για το γεγονός των εγκαινίων του Αθανασάκειου Μουσείου, ενώ τα σχολεία της πόλης με μαθητές Γυμνασίων και ελληνικών σχολείων, ήταν όλα παρατεταγμένα στον δρόμο για να υποδεχθούν τον Διάδοχο. Αυτός με τη συνοδεία του υπουργού Παιδείας Σ. Στάη έφθασε στην πόλη γύρω στις εννέα το πρωί. Η εφ. Το Νέον Άστυ γράφει ότι το Δημοτικό Συμβούλιο και η Λιμενική επιτροπή συνήλθον και ψήφισαν διάφορα κονδύλια, για να σημαιοστολισθεί η πόλη του Βόλου. Η εφ. Σκριπ αναφέρει ότι η παραλιακή οδός εμυρτοστολίσθη, ο στολισμός επεκτάθηκε μέχρι την οικία του Αθανασάκη όπου διέμενε ο Διάδοχος. Για τα σχολεία αναφέρει τον αριθμό των χιλίων μαθητών. Ο Διάδοχος, ο υπουργός Παιδείας Στάης, ο υπασπιστής Λεβίδης, ο Αυλάρχης Μερκάτης με λέμβο έφθασαν στην παραλία, την οποίαν όταν αντίκρυσε η φιλαρμονική ανέκρουσε τον εθνικό ύμνο. Η λειτουργία εψάλη στον ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως χοροστατούντος του Επισκόπου Δημητριάδος Γερμανού. Στην εφ. Εστία καταγράφεται ο ευχαριστήριος λόγος του Διαδόχου: «Η πόλις του Βόλου, ως πάσαι αι ελληνικαί πόλεις, έχω πεποίθησιν, ότι θέλει θεωρήσει ύψιστην τιμήν και επιτακτικόν αυτής καθήκον την περισυλλογήν και διατήρησιν των ιερών τούτων ευρημάτων, δια την φύλαξιν των οποίων δεν απαιτούνται φρουροί του Κράτους, διότι έκαστος εξ ημών είναι φρουρός άγρυπνος και υπερήφανος των προγονικών τούτων κειμηλίων». Πώς ανέγνωσαν όμως οι μαθητές-μέλη του ομίλου τις εφημερίδες εκείνης της εποχής και τι ήταν αυτό που τους προξένησε περισσότερο εντύπωση;
Η Δήμητρα Αθανασάκη εντοπίζει τις αναφορές για τον ιδρυτή Αθανασάκη ο οποίος φέρεται σε όλες τις εφημερίδες να ευχαριστεί τον Διάδοχο για τον ενδιαφέρον που έδειξε για το Μουσείο, γράφοντας ότι ίδρυσε και δώρισε το Μουσείο στην κυβέρνηση για να συντελέσει στο καλό της ιδιαίτερης πατρίδας του. Επίσης νιώθει μεγάλη ικανοποίηση, γιατί αυτό «πλούτισε» με πολλά αντικείμενα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας. Ο Αθανασάκης παρέθεσε πρόγευμα στην Πορταριά, στο «Θεοξένεια», ενώ το γεύμα παρατέθηκε στην οικία του Δημάρχου Γκλαβάνη. Για τον Λευτέρη Ξηρακιά και τη Δήμητρα Φέκκα «η πόλη είναι σημαιοστολισμένη και κατάφωτη με όλα τα σχολεία παρατεταμένα και πλήθος κόσμου να ζητοκραυγάζει. Η φιλαρμονική συνοδεύει με τον εθνικό ύμνο, ακολουθεί μαθητική παρέλαση και γεύμα του Διαδόχου στην οικία του ιδρυτή του Μουσείου. Το γεγονός αυτό υπήρξε σημαντικό για τον Βόλο και τους κατοίκους του. Αυτό φαίνεται από τις ετοιμασίες της πόλης, την υποδοχή του Διαδόχου από όλα τα σημαίνοντα πρόσωπα, το πλήθος κόσμου και τη μεγάλη κινητοποίηση όλων. Η ύπαρξη ενός μουσείου, τα χρόνια εκείνα δεν ήταν συνηθισμένο και δεδομένο όπως σήμερα. Η οικονομική και πολιτική κατάσταση της Ελλάδας δεν άφηνε πολλά περιθώρια για τέτοιου είδους δραστηριότητες». Ο Γιώργος και η Αναστασία Σκολαρίκη αναφέρουν πως «πρέπει να σχολιάσουμε ότι οι εφημερίδες της εποχής δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στο γεγονός της άφιξης του Διαδόχου παρά στα εγκαίνια του Αθανασάκειου Μουσείου. Αυτό συμβαίνει, ίσως, επειδή ο Διάδοχος ήταν το πιο σημαντικό πρόσωπο της τότε Ελλάδας και, ως γνωστόν, η παρουσία του ενέπνεε κύρος και δέος, όποια περιοχή κι αν επισκεπτόταν. Επιπλέον, τα άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε κάθε εφημερίδα, παραθέτουν λιγότερες ή περισσότερες πληροφορίες, ανάλογα με την ημέρα δημοσίευσής τους. Λόγου χάριν, το άρθρο που δημοσιεύθηκε στο «ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ» στις 23 Μαΐου, ενημερώνει απλώς τους πολίτες για το τι επρόκειτο να συμβεί. Έτσι, οι πληροφορίες που μας παραθέτει είναι ελλιπείς. Ορισμένες εφημερίδες, μάλιστα, όπως η «ΕΣΤΙΑ» και η «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ» αναφέρουν ακριβώς τα ίδια πράγματα, διότι, προφανώς, οι συντάκτες τους βρίσκονταν σε επικοινωνία προτού δημοσιεύσουν κάποια από τα άρθρα τους. Ίσως, βέβαια, να ήταν και απλή σύμπτωση». Η Μαρία-Όλγα Καραγεωργίου αναφέρει ότι «εφημερίδες εκείνης της εποχής μάς πληροφορούν για αυτό το σπουδαίο γεγονός. Αν και δυσανάγνωστα, σύντομα, λιτά και καθαρά ενημερωτικά χωρίς χρώματα και εικόνες, τα άρθρα εκείνης της εποχής μας ενημερώνουν ότι στις 23 Μαΐου του 1909, στις 9.00 μ.μ ο Διάδοχος φτάνει στο λιμάνι για τα εγκαίνια και ο δήμαρχος τον υποδέχεται θερμά. Εκείνο το βράδυ όλα ήταν στολισμένα και πλήθος από κόσμο ζητωκραύγαζε». Η Θεανώ-Μαρία Βαούτη θα γράψει πως «παρότι ο εκκλησιασμός και η μετέπειτα εκδήλωση ήταν προς τιμήν των εγκαινίων του Αθανασάκειου Μουσείου, η αναφορά τους στα άρθρα ήταν μηδαμινή μπροστά σε αυτή για τον ερχομό τον αξιωματούχων, τον μεγαλοπρεπή στολισμό και το πλήθος κόσμου που συγκεντρώθηκε στην προσέλευση τους ενώ και η Ευγενία Κολοβού επικεντρώνεται στο γεγονός ότι «ο Διάδοχος μαζί με τον Υπουργό Παιδείας εκκλησιάστηκαν στο ναό της Μεταμορφώσεως. Ύστερα πήγαν στα εγκαίνια του μουσείου και θαύμασαν τα ευρήματά του». Η Κωνσταντίνα Κολοβού απεναντίας διαπιστώνει ότι «το γεγονός καλύφθηκε από πολλές εφημερίδες της εποχής εστιάζοντας ωστόσο η καθεμία σε διαφορετικές πτυχές του. Όλες τους αναφέρονταν στην παρουσία κάποιων επίσημων προσκεκλημένων, αυτό όμως που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ήταν πως δεν εστίαζαν όλες στο ίδιο πρόσωπο. Αρκετές εστίασαν στον Διάδοχο άλλες στον Υπουργό Παιδείας Στάη. Αυτό ίσως να “προδίδει” την πολιτική ταυτότητα της κάθε εφημερίδας. Ωστόσο έγινε λεπτομερής περιγραφή τόσο τον εγκαινίων όσο και των εκδηλώσεων που ακολούθησαν από όλες τις εφημερίδες. Τέλος όποιες κι αν ήταν οι συνθήκες που επικρατούσαν εκείνη την εποχή το σημαντικό είναι ότι τίποτα δεν μπορεί να αναιρέσει την αξία του μουσείου αυτού για την πόλη μας». Η Αναστασία-Ελένη Ντάλλα τονίζει πως «ένα αξιοσημείωτο γεγονός ήταν η παρουσία εκατό περίπου χωροφυλάκων! Αυτό δείχνει πόσο καλά προστατευμένη ήταν η παρουσία των επισήμων την ημέρα των εγκαινίων. Πλήθος κόσμου είχε πάρει μέρος στην τελετή, ενώ οι μαθητές όλων των σχολείων είχαν παρευρεθεί από νωρίς εκεί». Η Μαρία Θάνου τόνισε πως «κατέφθασαν στο μουσείο επί την ψαλμωδία του αγιασμού, ενώ στη συνέχεια ο υπουργός Παιδείας εκφώνησε ένα θαυμάσιο λόγο και ο Διάδοχος επεσήμανε την παράδοση του μουσείου για κοινή χρήση και μελέτη. Αυτή η θρησκευτική τροπή που έλαβε η τελετή των εγκαινίων ήταν ιδιαίτερα θαυμαστή και σίγουρα πολλοί άνθρωποι, όπως εγώ, έμειναν εντυπωσιασμένοι». Ο Σταύρος Τσίντζος διακρίνει μια άλλη πτυχή στα δημοσιεύματα, γράφοντας πως «μέσα από τις εφημερίδες, πιστεύω καταγράφεται η ιστορία του Αθανασάκειου μουσείου. Έχοντας διαβάσει την ανάλογη στήλη στη εφ. Καιροί, εντύπωση μου προκαλεί αρχικά ο αλληλοσεβασμός ανάμεσα στον υπουργό Σταή, τον Διάδοχο και τον ευεργέτη Βολιώτη Αθανασάκη. Επίσης, αρμονικός φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο ο υπουργός «ξεναγείται» στην πόλη. Επιπρόσθετα, αξιοσημείωτο θεωρώ τον έντονο ενθουσιασμό του υπουργού μετά την τεράστια συνεισφορά του Αθανασάκη αλλά και στην συνέχεια μετά την «άψογη» παρουσίαση του τόπου μας». Τέλος ο Απόστολος Χαλάτσης δίνει μια πιο ρομαντική πτυχή στην ανάγνωση των εφημερίδων γράφοντας πώς «οι μαθητές όλων των σχολείων του Βόλου μαζί με τους δασκάλους τους πήγαν στην προκυμαία να υποδεχθούν τον διάδοχο μαζί με τις αρχές του τόπου αλλά και χιλιάδες κόσμου. Βέβαια τότε ο Βόλος είχε ελάχιστα σχολεία. Φαντάζομαι τα παιδάκια της ηλικίας μου με τα κοντά παντελονάκια και τα πηλίκια να συνωστίζονται στο λιμάνι, σ’ αυτό το ίδιο λιμάνι που περπάτησα κι εγώ χτες στα Φώτα, ώστε να δουν τον διάδοχο… Αχ! να ήμουν από καμιά γωνιά να τους έβλεπα… και να χειροκροτώ κάτω από μια ελληνική σημαία και να καμαρώνω τον όμορφο Βόλο με τα χαμηλά σπιτάκια και τις ανθισμένες τριανταφυλλιές στις αυλές…».
Διαπιστώνουμε τελικά ότι οι μαθητές μας, όταν εμπνέονται, κάνουν θαύματα!
*Ο εντοπισμός των εφημερίδων, η μελέτη και η συγγραφή του κειμένου έγινε απ ΄τα μέλη του Ομίλου Δημοσιογραφίας του Πρότυπου Γυμνασίου Βόλου
